De-Iure-PL.Org Deutsch-Polnische Gesetze

Prawo cywilne i handlowe

Login

Prawo cywilne i handlowe

Kodeks rodzinny i opiekunczy z dnia 25 lutego 1964


zmiany: Dz.U. 1975, Nr 45, poz. 234; 1986, Nr 36, poz. 180; 1995, Nr 83, poz. 417; 1998, Nr 117, poz. 757; 1999, Nr 52, poz. 532; 2000, Nr 122, poz. 1322; 2001, Nr 128, poz. 1403; 2003, Nr 83, poz. 772, Nr 130, poz. 1188; 2004, Nr 162, poz. 1691; Dz. U. 2007 Nr 121, poz. 831; Dz. U. 2007 Nr 192, poz. 1378; Dz. U. 2008, Nr 220, poz. 1431;

TYTUŁ I MAŁŻEŃSTWO


Kodeks rodzinny i opiekunczy z dnia 25 lutego 1964


zmiany: Dz.U. 1975, Nr 45, poz. 234; 1986, Nr 36, poz. 180; 1995, Nr 83, poz. 417; 1998, Nr 117, poz. 757; 1999, Nr 52, poz. 532; 2000, Nr 122, poz. 1322; 2001, Nr 128, poz. 1403; 2003, Nr 83, poz. 772, Nr 130, poz. 1188; 2004, Nr 162, poz. 1691



TYTUŁ I MAŁŻEŃSTWO



Gesamttext polnisch




DZIAŁ I ZAWARCIE MAŁŻEŃSTWA.



Art. 1
1. Małżeństwo zostaje zawarte, gdy mężczyzna i kobieta jednocześnie obecni złożą przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego oświadczenia, że wstępują ze sobą w związek małżeński.

2. Małżeństwo zostaje rwnież zawarte, gdy mężczyzna i kobieta zawierający związek małżeński podlegający prawu wewnętrznemu kościoła albo innego związku wyznaniowego w obecności duchownego oświadczą wolę jednoczesnego zawarcia małżeństwa podlegającego prawu polskiemu i kierownik urzędu stanu cywilnego następnie sporządzi akt małżeństwa. Gdy zostaną spełnione powyższe przesłanki, małżeństwo uważa się za zawarte w chwili złożenia oświadczenia woli w obecności duchownego.

3. Przepis paragrafu poprzedzającego stosuje się, jeżeli ratyfikowana umowa międzynarodowa lub ustawa regulująca stosunki między państwem a kościołem albo innym związkiem wyznaniowym przewiduje możliwość wywołania przez związek małżeński podlegający prawu wewnętrznemu tego kościoła albo innego związku wyznaniowego takich skutkw, jakie pociąga za sobą zawarcie małżeństwa przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego.

4. Mężczyzna i kobieta, będący obywatelami polskimi przebywającymi za granicą, mogą zawrzeć małżeństwo rwnież przed polskim konsulem lub przed osobą wyznaczoną do wykonywania funkcji konsula.

Art. 2
Jeżeli mimo niezachowania przepisw artykułu poprzedzającego został sporządzony akt małżeństwa, każdy, kto ma w tym interes prawny, może wystąpić z powdztwem o ustalenie nieistnienia małżeństwa.

Art. 3
1. Osoby zamierzające zawrzeć małżeństwo powinny złożyć lub przedstawić kierownikowi urzędu stanu cywilnego dokumenty niezbędne do zawarcia małżeństwa, określone w odrębnych przepisach.

2. Jeżeli otrzymanie dokumentu, ktry osoba zamierzająca zawrzeć małżeństwo jest obowiązana złożyć lub przedstawić kierownikowi urzędu stanu cywilnego, napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody, sąd może zwolnić tę osobę od obowiązku złożenia lub przedstawienia tego dokumentu.

3. Kierownik urzędu stanu cywilnego wyjaśnia osobom zamierzającym zawrzeć małżeństwo doniosłość związku małżeńskiego, przepisy regulujące prawa i obowiązki małżonkw oraz przepisy o nazwisku małżonkw i o nazwisku ich dzieci.

Art. 4
Małżeństwo przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego nie może być zawarte przed upływem miesiąca od dnia, kiedy osoby, ktre zamierzają je zawrzeć, złożyły kierownikowi urzędu stanu cywilnego pisemne zapewnienie, że nie wiedzą o istnieniu okoliczności wyłączających zawarcie tego małżeństwa. Jednakże kierownik urzędu stanu cywilnego może zezwolić na zawarcie małżeństwa przed upływem tego terminu, jeżeli przemawiają za tym ważne względy.

Art. 4 (1)
1. Osobom zamierzającym zawrzeć małżeństwo w sposb określony w art. 1 2 i 3 kierownik urzędu stanu cywilnego wydaje zaświadczenie stwierdzające brak okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa oraz treść i datę złożonych przed nim oświadczeń w sprawie nazwisk przyszłych małżonkw i ich dzieci.

2. Zaświadczenie traci moc po upływie trzech miesięcy od dnia jego wydania.

3. Wydając zaświadczenie kierownik urzędu stanu cywilnego informuje strony o dalszych czynnościach koniecznych do zawarcia małżeństwa.

Art. 5
Kierownik urzędu stanu cywilnego, ktry dowiedział się o istnieniu okoliczności wyłączającej zawarcie zamierzonego małżeństwa, odmwi przyjęcia oświadczeń o wstąpieniu w związek małżeński lub wydania zaświadczenia, o ktrym mowa w art. 41, a w razie wątpliwości zwrci się do sądu o rozstrzygnięcie, czy małżeństwo może być zawarte.

Art. 6
1. Z ważnych powodw sąd może zezwolić, żeby oświadczenie o wstąpieniu w związek małżeński lub oświadczenie przewidziane w art. 1 2 zostało złożone przez pełnomocnika.

2. Pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie z podpisem urzędowo poświadczonym i wymieniać osobę, z ktrą małżeństwo ma być zawarte.

Art. 7
1. Jeżeli małżeństwo jest zawierane przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego, oświadczenia o wstąpieniu w związek małżeński powinny być złożone publicznie w obecności dwch pełnoletnich świadkw.

2. Kierownik urzędu stanu cywilnego zapytuje mężczyznę i kobietę, czy zamierzają zawrzeć ze sobą małżeństwo, a gdy oboje odpowiedzą na to pytanie twierdząco, wzywa ich do złożenia oświadczeń o wstąpieniu w związek małżeński oraz oświadczeń w sprawie nazwisk małżonkw i ich dzieci.

3. Każda z osb zawierających małżeństwo składa oświadczenie o wstąpieniu w związek małżeński, powtarzając za kierownikiem urzędu stanu cywilnego treść oświadczenia lub odczytując je na głos. Osoba nie mogąca mwić składa oświadczenie o wstąpieniu w związek małżeński podpisując akt małżeństwa.

4. Po złożeniu oświadczeń o wstąpieniu w związek małżeński przez obie strony kierownik urzędu stanu cywilnego ogłasza, że wskutek zgodnych oświadczeń obu stron małżeństwo zostało zawarte.

Art. 8
1. Duchowny, przed ktrym zawierany jest związek małżeński podlegający prawu wewnętrznemu kościoła albo innego związku wyznaniowego, nie może przyjąć oświadczeń przewidzianych w art. 1 2 - bez uprzedniego przedstawienia mu zaświadczenia stwierdzającego brak okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa, sporządzonego przez kierownika urzędu stanu cywilnego.

2. Niezwłocznie po złożeniu oświadczeń, o ktrych mowa w 1, duchowny sporządza zaświadczenie stwierdzające, że oświadczenia zostały złożone w jego obecności przy zawarciu związku małżeńskiego podlegającego prawu wewnętrznemu kościoła albo innego związku wyznaniowego. Zaświadczenie to podpisują duchowny, małżonkowie i dwaj pełnoletni świadkowie obecni przy złożeniu tych oświadczeń.

3. Zaświadczenie, o ktrym mowa w 2, wraz z zaświadczeniem sporządzonym przez kierownika urzędu stanu cywilnego na podstawie art. 41 1 duchowny przekazuje do urzędu stanu cywilnego przed upływem pięciu dni od zawarcia małżeństwa; nadanie jako przesyłki poleconej w polskiej placwce pocztowej operatora publicznego jest rwnoznaczne z przekazaniem do urzędu stanu cywilnego. Jeżeli zachowanie tego terminu nie jest możliwe z powodu siły wyższej, bieg terminu ulega zawieszeniu przez czas trwania przeszkody.

Art. 9
1. W razie niebezpieczeństwa grożącego bezpośrednio życiu jednej ze stron, oświadczenia o wstąpieniu w związek małżeński mogą być złożone niezwłocznie przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego bez złożenia lub przedstawienia dokumentw niezbędnych do zawarcia małżeństwa. Jednakże i w tym wypadku strony są obowiązane złożyć zapewnienie, że nie wiedzą o istnieniu okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa.

2. W razie niebezpieczeństwa grożącego bezpośrednio życiu jednej ze stron, oświadczenia przewidziane w art. 1 2 mogą być złożone przed duchownym bez przedstawienia zaświadczenia sporządzonego przez kierownika urzędu stanu cywilnego, stwierdzającego brak okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa. W takim wypadku strony składają przed duchownym zapewnienie, że nie wiedzą o istnieniu okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa. Przepisy art. 1 3 oraz art. 2 i art. 8 2 i 3 stosuje się odpowiednio.

Art. 10
1. Nie może zawrzeć małżeństwa osoba nie mająca ukończonych lat osiemnastu. Jednakże z ważnych powodw sąd opiekuńczy może zezwolić na zawarcie małżeństwa kobiecie, ktra ukończyła lat szesnaście, a z okoliczności wynika, że zawarcie małżeństwa będzie zgodne z dobrem założonej rodziny.

2. Unieważnienia małżeństwa zawartego przez mężczyznę, ktry nie ukończył lat osiemnastu, oraz przez kobietę, ktra nie ukończyła lat szesnastu albo bez zezwolenia sądu zawarła małżeństwo po ukończeniu lat szesnastu, lecz przed ukończeniem lat osiemnastu, może żądać każdy z małżonkw.

3. Nie można unieważnić małżeństwa z powodu braku przepisanego wieku, jeżeli małżonek przed wytoczeniem powdztwa ten wiek osiągnął.

4. Jeżeli kobieta zaszła w ciążę, jej mąż nie może żądać unieważnienia małżeństwa z powodu braku przepisanego wieku.

Art. 11
1. Nie może zawrzeć małżeństwa osoba ubezwłasnowolniona całkowicie.

2. Unieważnienia małżeństwa z powodu ubezwłasnowolnienia może żądać każdy z małżonkw.

3. Nie można unieważnić małżeństwa z powodu ubezwłasnowolnienia, jeżeli ubezwłasnowolnienie zostało uchylone.

Art. 12
1. Nie może zawrzeć małżeństwa osoba dotknięta chorobą psychiczną albo niedorozwojem umysłowym. Jeżeli jednak stan zdrowia lub umysłu takiej osoby nie zagraża małżeństwu ani zdrowiu przyszłego potomstwa i jeżeli osoba ta nie została ubezwłasnowolniona całkowicie, sąd może jej zezwolić na zawarcie małżeństwa.

2. Unieważnienia małżeństwa z powodu choroby psychicznej albo niedorozwoju umysłowego jednego z małżonkw może żądać każdy z małżonkw.

3. Nie można unieważnić małżeństwa z powodu choroby psychicznej jednego z małżonkw po ustaniu tej choroby.

Art. 13
1. Nie może zawrzeć małżeństwa, kto już pozostaje w związku małżeńskim.

2. Unieważnienia małżeństwa z powodu pozostawania przez jednego z małżonkw w poprzednio zawartym związku małżeńskim może żądać każdy, kto ma w tym interes prawny.

3. Nie można unieważnić małżeństwa z powodu pozostawania przez jednego z małżonkw w poprzednio zawartym związku małżeńskim, jeżeli poprzednie małżeństwo ustało lub zostało unieważnione, chyba że ustanie tego małżeństwa nastąpiło przez śmierć osoby, ktra zawarła ponownie małżeństwo pozostając w poprzednio zawartym związku małżeńskim.

Art. 14
1. Nie mogą zawrzeć ze sobą małżeństwa krewni w linii prostej, rodzeństwo ani powinowaci w linii prostej. Jednakże z ważnych powodw sąd może zezwolić na zawarcie małżeństwa między powinowatymi.

2. Unieważnienia małżeństwa z powodu pokrewieństwa między małżonkami może żądać każdy, kto ma w tym interes prawny.

3. Unieważnienia małżeństwa z powodu powinowactwa między małżonkami może żądać każdy z małżonkw.

Art. 15
1. Nie mogą zawrzeć ze sobą małżeństwa przysposabiający i przysposobiony.

2. Unieważnienia małżeństwa z powodu stosunku przysposobienia między małżonkami może żądać każdy z małżonkw.

3. Nie można unieważnić małżeństwa z powodu stosunku przysposobienia między małżonkami, jeżeli stosunek ten ustał.

Art. 15(1)
1. Małżeństwo może być unieważnione, jeżeli oświadczenie o wstąpieniu w związek małżeński lub oświadczenie przewidziane w art. 1 2 zostało złożone:

1) przez osobę, ktra z jakichkolwiek powodw znajdowała się w stanie wyłączającym świadome wyrażenie woli,

2) pod wpływem błędu co do tożsamości drugiej strony,

3) pod wpływem bezprawnej groźby drugiej strony lub osoby trzeciej, jeżeli z okoliczności wynika, że składający oświadczenie mgł się obawiać, że jemu samemu lub innej osobie grozi poważne niebezpieczeństwo osobiste.

2. Unieważnienia małżeństwa z powodu okoliczności wymienionych w 1 może żądać małżonek, ktry złożył oświadczenie dotknięte wadą.

3. Nie można żądać unieważnienia małżeństwa po upływie sześciu miesięcy od ustania stanu wyłączającego świadome wyrażenie woli, od wykrycia błędu lub ustania obawy wywołanej groźbą - a w każdym wypadku po upływie lat trzech od zawarcia małżeństwa.

Art. 16
W razie zawarcia małżeństwa przez pełnomocnika mocodawca może żądać unieważnienia małżeństwa, jeżeli brak było zezwolenia sądu na złożenie oświadczenia o wstąpieniu w związek małżeński przez pełnomocnika albo jeżeli pełnomocnictwo było nieważne lub skutecznie odwołane. Jednakże nie można z tego powodu żądać unieważnienia małżeństwa, jeżeli małżonkowie podjęli wsplne pożycie.

Art. 17
Małżeństwo może być unieważnione tylko z przyczyn przewidzianych w przepisach działu niniejszego.

Art. 18
Nie można unieważnić małżeństwa po jego ustaniu. Nie dotyczy to jednak unieważnienia z powodu pokrewieństwa między małżonkami oraz z powodu pozostawania przez jednego z małżonkw w chwili zawarcia małżeństwa w zawartym poprzednio związku małżeńskim.

Art. 19
1. Jeżeli jeden z małżonkw wytoczył powdztwo o unieważnienie małżeństwa, unieważnienie może nastąpić także po śmierci drugiego małżonka, na ktrego miejsce w procesie wstępuje kurator ustanowiony przez sąd.

2. W razie śmierci małżonka, ktry wytoczył powdztwo o unieważnienie małżeństwa, unieważnienia mogą dochodzić jego zstępni.

Art. 20
1. Orzekając unieważnienie małżeństwa, sąd orzeka także, czy i ktry z małżonkw zawarł małżeństwo w złej wierze.

2. Za będącego w złej wierze uważa się małżonka, ktry w chwili zawarcia małżeństwa wiedział o okoliczności stanowiącej podstawę jego unieważnienia.

Art. 21
Do skutkw unieważnienia małżeństwa w zakresie stosunku małżonkw do wsplnych dzieci oraz w zakresie stosunkw majątkowych między małżonkami stosuje się odpowiednio przepisy o rozwodzie, przy czym małżonek, ktry zawarł małżeństwo w złej wierze, traktowany jest tak, jak małżonek winny rozkładu pożycia małżeńskiego.

Art. 22
Powdztwo o unieważnienie oraz ustalenie istnienia lub nieistnienia małżeństwa może wytoczyć także prokurator.

DZIAŁ II PRAWA I OBOWIĄZKI MAŁŻONKW



Art. 23
Małżonkowie mają rwne prawa i obowiązki w małżeństwie. Są obowiązani do wsplnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do wspłdziałania dla dobra rodziny, ktrą przez swj związek założyli.

Art. 24
Małżonkowie rozstrzygają wsplnie o istotnych sprawach rodziny; w braku porozumienia każdy z nich może zwrcić się o rozstrzygnięcie do sądu.

Art. 25
1. O nazwisku, ktre każdy z małżonkw będzie nosił po zawarciu małżeństwa, decyduje jego oświadczenie złożone przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego. Oświadczenie może być złożone bezpośrednio po zawarciu małżeństwa albo przed sporządzeniem przez kierownika urzędu stanu cywilnego zaświadczenia stwierdzającego brak okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa.

2. Małżonkowie mogą nosić wsplne nazwisko będące dotychczasowym nazwiskiem jednego z nich. Każdy z małżonkw może rwnież zachować swoje dotychczasowe nazwisko albo połączyć z nim dotychczasowe nazwisko drugiego małżonka. Nazwisko utworzone w wyniku połączenia nie może składać się z więcej niż dwch członw.

3. W razie niezłożenia oświadczenia w sprawie nazwiska, każdy z małżonkw zachowuje swoje dotychczasowe nazwisko.

Art. 26
Z małżeństwa wynika powinowactwo między małżonkiem a krewnymi drugiego małżonka; trwa ono mimo ustania małżeństwa.

Art. 27
Oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, ktrą przez swj związek założyli. Zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wsplnym gospodarstwie domowym.

Art. 28
1. Jeżeli jeden z małżonkw pozostających we wsplnym pożyciu nie spełnia ciążącego na nim obowiązku przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, sąd może nakazać, ażeby wynagrodzenie za pracę albo inne należności przypadające temu małżonkowi były w całości lub w części wypłacane do rąk drugiego małżonka.

2. Nakaz, o ktrym mowa w paragrafie poprzedzającym, zachowuje moc mimo ustania po jego wydaniu wsplnego pożycia małżonkw. Sąd może jednak na wniosek każdego z małżonkw nakaz ten zmienić albo uchylić.

Art. 28(1)
Jeżeli prawo do mieszkania przysługuje jednemu małżonkowi, drugi małżonek jest uprawniony do korzystania z tego mieszkania w celu zaspokojenia potrzeb rodziny. Przepis ten stosuj쁦 się odpowiednio do przedmiotw urządzenia domowego.

Art. 29
W razie przemijającej przeszkody, ktra dotyczy jednego z małżonkw pozostających we wsplnym pożyciu, drugi małżonek może za niego działać w sprawach zwykłego zarządu, w szczeglności może bez pełnomocnictwa pobierać przypadające należności, chyba że sprzeciwia się temu małżonek, ktrego przeszkoda dotyczy. Względem osb trzecich sprzeciw jest skuteczny, jeżeli był im wiadomy.

Art. 30
1. Oboje małżonkowie są odpowiedzialni solidarnie za zobowiązania zaciągnięte przez jednego z nich w sprawach wynikających z zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny.

2. Z ważnych powodw sąd może na żądanie jednego z małżonkw postanowić, że za powyższe zobowiązania odpowiedzialny jest tylko ten małżonek, ktry je zaciągnął. Postanowienie to może być uchylone w razie zmiany okoliczności.

3. Względem osb trzecich wyłączenie odpowiedzialności solidarnej jest skuteczne, jeżeli było im wiadome.


DZIAŁ III Małżeńskie ustroje majątkowe



Rozdział I Ustawowy ustrj majątkowy

Art. 31
1. Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wsplność majątkowa (wsplność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonkw lub przez jednego z nich (majątek wsplny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wsplnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonkw.

2. Do majątku wsplnego należą w szczeglności:

1) pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonkw,

2) dochody z majątku wsplnego, jak rwnież z majątku osobistego każdego z małżonkw,

3) środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonkw.

Art. 32
(uchylony).

Art. 33
Do majątku osobistego każdego z małżonkw należą:

1) przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wsplności ustawowej,

2) przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił,

3) prawa majątkowe wynikające ze wsplności łącznej podlegającej odrębnym przepisom,

4) przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonkw,

5) prawa niezbywalne, ktre mogą przysługiwać tylko jednej osobie,

6) przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widokw powodzenia na przyszłość,

7) wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonkw,

8) przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonkw,

9) prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twrcy,

10) przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczeglny stanowi inaczej.

Art. 34
Przedmioty zwykłego urządzenia domowego służące do użytku obojga małżonkw są objęte wsplnością ustawową także w wypadku, gdy zostały nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił.

Art. 34 (1)
Każdy z małżonkw jest uprawniony do wspłposiadania rzeczy wchodzących w skład majątku wsplnego oraz do korzystania z nich w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze wspłposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez drugiego małżonka.

Art. 35
W czasie trwania wsplności ustawowej żaden z małżonkw nie może żądać podziału majątku wsplnego. Nie może rwnież rozporządzać ani zobowiązywać się do rozporządzania udziałem, ktry w razie ustania wsplności przypadnie mu w majątku wsplnym lub w poszczeglnych przedmiotach należących do tego majątku.

Art. 36
1. Oboje małżonkowie są obowiązani wspłdziałać w zarządzie majątkiem wsplnym, w szczeglności udzielać sobie wzajemnie informacji o stanie majątku wsplnego, o wykonywaniu zarządu majątkiem wsplnym i o zobowiązaniach obciążających majątek wsplny.

2. Każdy z małżonkw może samodzielnie zarządzać majątkiem wsplnym, chyba że przepisy poniższe stanowią inaczej. Wykonywanie zarządu obejmuje czynności, ktre dotyczą przedmiotw majątkowych należących do majątku wsplnego, w tym czynności zmierzające do zachowania tego majątku.

3. Przedmiotami majątkowymi służącymi małżonkowi do wykonywania zawodu lub prowadzenia działalności zarobkowej małżonek ten zarządza samodzielnie. W razie przemijającej przeszkody drugi małżonek może dokonywać niezbędnych bieżących czynności.

Art. 36 (1)
1. Małżonek może sprzeciwić się czynności zarządu majątkiem wsplnym zamierzonej przez drugiego małżonka, z wyjątkiem czynności w bieżących sprawach życia codziennego lub zmierzającej do zaspokojenia zwykłych potrzeb rodziny albo podejmowanej w ramach działalności zarobkowej.

2. Sprzeciw jest skuteczny wobec osoby trzeciej, jeżeli mogła się z nim zapoznać przed dokonaniem czynności prawnej.

3. Przepis art. 39 stosuje się odpowiednio.

Art. 37
1. Zgoda drugiego małżonka jest potrzebna do dokonania:

1) czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia nieruchomości lub użytkowania wieczystego, jak rwnież prowadzącej do oddania nieruchomości do używania lub pobierania z niej pożytkw,

2) czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia prawa rzeczowego, ktrego przedmiotem jest budynek lub lokal,

3) czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia i wydzierżawienia gospodarstwa rolnego lub przedsiębiorstwa,

4) darowizny z majątku wsplnego, z wyjątkiem drobnych darowizn zwyczajowo przyjętych.

2. Ważność umowy, ktra została zawarta przez jednego z małżonkw bez wymaganej zgody drugiego, zależy od potwierdzenia umowy przez drugiego małżonka.

3. Druga strona może wyznaczyć małżonkowi, ktrego zgoda jest wymagana, odpowiedni termin do potwierdzenia umowy; staje się wolna po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu.

4. Jednostronna czynność prawna dokonana bez wymaganej zgody drugiego małżonka jest nieważna.

Art. 38
Jeżeli na podstawie czynności prawnej dokonanej przez jednego małżonka bez wymaganej zgody drugiego osoba trzecia nabywa prawo lub zostaje zwolniona od obowiązku, stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie osb, ktre w dobrej wierze dokonały czynności prawnej z osobą nie uprawnioną do rozporządzania prawem.

Art. 39
Jeżeli jeden z małżonkw odmawia zgody wymaganej do dokonania czynności, albo jeżeli porozumienie z nim napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody, drugi małżonek może zwrcić się do sądu o zezwolenie na dokonanie czynności. Sąd udziela zezwolenia, jeżeli dokonania czynności wymaga dobro rodziny.

Art. 40
Z ważnych powodw sąd może na żądanie jednego z małżonkw pozbawić drugiego małżonka samodzielnego zarządu majątkiem wsplnym; może rwnież postanowić, że na dokonanie czynności wskazanych w art. 37 1 zamiast zgody małżonka będzie potrzebne zezwolenie sądu. Postanowienia te mogą być uchylone w razie zmiany okoliczności.

Art. 41
1. Jeżeli małżonek zaciągnął zobowiązanie za zgodą drugiego małżonka, wierzyciel może żądać zaspokojenia także z majątku wsplnego małżonkw.

2. Jeżeli małżonek zaciągnął zobowiązanie bez zgody drugiego małżonka albo zobowiązanie jednego z małżonkw nie wynika z czynności prawnej, wierzyciel może żądać zaspokojenia z majątku osobistego dłużnika, z wynagrodzenia za pracę lub z dochodw uzyskanych przez dłużnika z innej działalności zarobkowej, jak rwnież z korzyści uzyskanych z jego praw, o ktrych mowa w art. 33 pkt 9, a jeżeli wierzytelność powstała w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa, także z przedmiotw majątkowych wchodzących w skład przedsiębiorstwa.

3. Jeżeli wierzytelność powstała przed powstaniem wsplności lub dotyczy majątku osobistego jednego z małżonkw, wierzyciel może żądać zaspokojenia z majątku osobistego dłużnika, z wynagrodzenia za pracę lub z dochodw uzyskanych przez dłużnika z innej działalności zarobkowej, jak rwnież z korzyści uzyskanych z jego praw, o ktrych mowa w art. 33 pkt 9.

Art. 42
Wierzyciel małżonka nie może w czasie trwania wsplności ustawowej żądać zaspokojenia z udziału, ktry w razie ustania wsplności przypadnie temu małżonkowi w majątku wsplnym lub w poszczeglnych przedmiotach należących do tego majątku.

Art. 43
1. Oboje małżonkowie mają rwne udziały w majątku wsplnym.

2. Jednakże z ważnych powodw każdy z małżonkw może żądać, ażeby ustalenie udziałw w majątku wsplnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w ktrym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku. Spadkobiercy małżonka mogą wystąpić z takim żądaniem tylko w wypadku, gdy spadkodawca wytoczył powdztwo o unieważnienie małżeństwa albo o rozwd lub wystąpił o orzeczenie separacji.

3. Przy ocenie, w jakim stopniu każdy z małżonkw przyczynił się do powstania majątku wsplnego, uwzględnia się także nakład osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we wsplnym gospodarstwie domowym.

Art. 44
(uchylony).

Art. 45
1. Każdy z małżonkw powinien zwrcić wydatki i nakłady poczynione z majątku wsplnego na jego majątek osobisty, z wyjątkiem wydatkw i nakładw koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochd. Może żądać zwrotu wydatkw i nakładw, ktre poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wsplny. Nie można żądać zwrotu wydatkw i nakładw zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny, chyba że zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wsplności.

2. Zwrotu dokonuje się przy podziale majątku wsplnego, jednakże sąd może nakazać wcześniejszy zwrot, jeżeli wymaga tego dobro rodziny.

3. Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy dług jednego z małżonkw został zaspokojony z majątku wsplnego.

Art. 46
W sprawach nieunormowanych w artykułach poprzedzających od chwili ustania wsplności ustawowej do majątku, ktry był nią objęty, jak rwnież do podziału tego majątku, stosuje się odpowiednio przepisy o wsplności majątku spadkowego i o dziale spadku.

Rozdział II

Umowne ustroje majątkowe



Oddział 1

Przepisy oglne

Art. 47
1. Małżonkowie mogą przez umowę zawartą w formie aktu notarialnego wsplność ustawową rozszerzyć lub ograniczyć albo ustanowić rozdzielność majątkową lub rozdzielność majątkową z wyrwnaniem dorobkw (umowa majątkowa). Umowa taka może poprzedzać zawarcie małżeństwa.

2. Umowa majątkowa małżeńska może być zmieniona albo rozwiązana. W razie jej rozwiązania w czasie trwania małżeństwa, powstaje między małżonkami wsplność ustawowa, chyba że strony postanowiły inaczej.

Art. 47 (1)
Małżonek może powoływać się względem innych osb na umowę majątkową małżeńską, gdy jej zawarcie oraz rodzaj były tym osobom wiadome.

Oddział 2

Wsplność majątkowa.

Art. 48
Do ustanowionej umową wsplności majątkowej stosuje się odpowiednio przepisy o wsplności ustawowej, z zachowaniem przepisw niniejszego oddziału.

Art. 49
1. Nie można przez umowę majątkową małżeńską rozszerzyć wsplności na:

1) przedmioty majątkowe, ktre przypadną małżonkowi z tytułu dziedziczenia, zapisu lub darowizny,

2) prawa majątkowe, ktre wynikają ze wsplności łącznej podlegającej odrębnym przepisom,

3) prawa niezbywalne, ktre mogą przysługiwać tylko jednej osobie,

4) wierzytelności z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia, o ile nie wchodzą one do wsplności ustawowej, jak rwnież wierzytelności z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę,

5) niewymagalne jeszcze wierzytelności o wynagrodzenie za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej każdego z małżonkw.

2. W razie wątpliwości uważa się, że przedmioty służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonkw nie zostały włączone do wsplności.

Art. 50
Jeżeli wierzytelność powstała przed rozszerzeniem wsplności, wierzyciel, ktrego dłużnikiem jest tylko jeden małżonek, może żądać zaspokojenia także z tych przedmiotw majątkowych, ktre należałyby do majątku osobistego dłużnika, gdyby wsplność majątkowa nie została rozszerzona.

Art. 50 (1)
W razie ustania wsplności, udziały małżonkw są rwne, chyba że umowa majątkowa małżeńska stanowi inaczej. Przepis ten nie wyłącza zastosowania art. 43 2 i 3.

Oddział 3

Rozdzielność majątkowa.

Art. 51
W razie umownego ustanowienia rozdzielności majątkowej, każdy z małżonkw zachowuje zarwno majątek nabyty przed zawarciem umowy, jak i majątek nabyty pźniej.

Art. 51 (1)
Każdy z małżonkw zarządza samodzielnie swoim majątkiem.

Oddział 4

Rozdzielność majątkowa z wyrwnaniem dorobkw.

Art. 51 (2)
Do rozdzielności majątkowej z wyrwnaniem dorobkw stosuje się przepisy o rozdzielności majątkowej, z zachowaniem przepisw niniejszego oddziału.

Art. 51 (3)
1. Dorobkiem każdego z małżonkw jest wzrost wartości jego majątku po zawarciu umowy majątkowej.

2. Jeżeli umowa majątkowa nie stanowi inaczej, przy obliczaniu dorobkw pomija się przedmioty majątkowe nabyte przed zawarciem umowy majątkowej i wymienione w art. 33 pkt 2, 5-7, 9 oraz przedmioty nabyte w zamian za nie, natomiast dolicza się wartość:

1) darowizn dokonanych przez jednego z małżonkw, z wyłączeniem darowizn na rzecz wsplnych zstępnych małżonkw oraz drobnych zwyczajowo przyjętych darowizn na rzecz innych osb,

2) usług świadczonych osobiście przez jednego z małżonkw na rzecz majątku drugiego małżonka,

3) nakładw i wydatkw na majątek jednego małżonka z majątku drugiego małżonka.

3. Dorobek oblicza się według stanu majątku z chwili ustania rozdzielności majątkowej i według cen z chwili rozliczenia.

Art. 51 (4)
1. Po ustaniu rozdzielności majątkowej małżonek, ktrego dorobek jest mniejszy niż dorobek drugiego małżonka, może żądać wyrwnania dorobkw przez zapłatę lub przeniesienie prawa.

2. Z ważnych powodw każdy z małżonkw może żądać zmniejszenia obowiązku wyrwnania dorobkw.

3. W razie braku porozumienia między stronami co do sposobu lub wysokości wyrwnania, rozstrzyga sąd.

Art. 51 (5)
1. W razie śmierci jednego z małżonkw, wyrwnanie dorobkw następuje między jego spadkobiercami a małżonkiem pozostałym przy życiu.

2. Spadkobiercy małżonka mogą wystąpić z żądaniem zmniejszenia obowiązku wyrwnania dorobkw tylko wtedy, gdy spadkodawca wytoczył powdztwo o unieważnienie małżeństwa albo o rozwd lub wystąpił o orzeczenie separacji.

Rozdział III

Przymusowy ustrj majątkowy.

Art. 52
1. Z ważnych powodw każdy z małżonkw może żądać ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej.

2. Rozdzielność majątkowa powstaje z dniem oznaczonym w wyroku, ktry ją ustanawia. W wyjątkowych wypadkach sąd może ustanowić rozdzielność majątkową z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powdztwa, w szczeglności, jeżeli małżonkowie żyli w rozłączeniu.

Art. 53
1. Rozdzielność majątkowa powstaje z mocy prawa, w razie ubezwłasnowolnienia lub ogłoszenia upadłości jednego z małżonkw.

2. W razie uchylenia ubezwłasnowolnienia, a także umorzenia, ukończenia lub uchylenia postępowania upadłościowego, między małżonkami powstaje ustawowy ustrj majątkowy.

Art. 54
1. Orzeczenie separacji powoduje powstanie między małżonkami rozdzielności majątkowej.

2. Z chwilą zniesienia separacji powstaje między małżonkami ustawowy ustrj majątkowy. Na zgodny wniosek małżonkw sąd orzeka o utrzymaniu między małżonkami rozdzielności majątkowej.

Art. 54
1. Orzeczenie separacji powoduje powstanie między małżonkami rozdzielności majątkowej.

2. Z chwilą zniesienia separacji powstaje między małżonkami ustawowy ustrj majątkowy. Na zgodny wniosek małżonkw sąd orzeka o utrzymaniu między małżonkami rozdzielności majątkowej.


DZIAŁ IV USTANIE MAŁŻEŃSTWA



Art. 55
1. W razie uznania jednego z małżonkw za zmarłego domniemywa się, że małżeństwo ustało z chwilą, ktra w orzeczeniu o uznaniu tego małżonka za zmarłego została oznaczona jako chwila jego śmierci.

2. Jeżeli po uznaniu jednego z małżonkw za zmarłego drugi małżonek zawarł nowy związek małżeński, związek ten nie może być unieważniony z tego powodu, że małżonek uznany za zmarłego żyje albo że jego śmierć nastąpiła w innej chwili aniżeli chwila oznaczona w orzeczeniu o uznaniu za zmarłego. Przepisu tego nie stosuje się, jeżeli w chwili zawarcia nowego związku małżeńskiego strony wiedziały, że małżonek uznany za zmarłego pozostaje przy życiu.

Art. 56
1. Jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia, każdy z małżonkw może żądać, ażeby sąd rozwiązał małżeństwo przez rozwd.

2. Jednakże mimo zupełnego i trwałego rozkładu pożycia rozwd nie jest dopuszczalny, jeżeli wskutek niego miałoby ucierpieć dobro wsplnych małoletnich dzieci małżonkw albo jeżeli z innych względw orzeczenie rozwodu byłoby sprzeczne z zasadami wspłżycia społecznego.

3. Rozwd nie jest rwnież dopuszczalny, jeżeli żąda go małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia, chyba że drugi małżonek wyrazi zgodę na rozwd albo że odmowa jego zgody na rozwd jest w danych okolicznościach sprzeczna z zasadami wspłżycia społecznego.

Art. 57
1. Orzekając rozwd sąd orzeka także, czy i ktry z małżonkw ponosi winę rozkładu pożycia.

2. Jednakże na zgodne żądanie małżonkw sąd zaniecha orzekania o winie. W tym wypadku następują skutki takie, jak gdyby żaden z małżonkw nie ponosił winy.

Art. 58
1. W wyroku orzekającym rozwd sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wsplnym małoletnim dzieckiem obojga małżonkw oraz orzeka, w jakiej wysokości każdy z małżonkw obowiązany jest do ponoszenia kosztw utrzymania i wychowania dziecka. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy jednemu z rodzicw ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązkw i uprawnień w stosunku do osoby dziecka.

2. Jeżeli małżonkowie zajmują wsplne mieszkanie, sąd w wyroku rozwodowym orzeka także o sposobie korzystania z tego mieszkania przez czas wsplnego w nim zamieszkiwania rozwiedzionych małżonkw. W wypadkach wyjątkowych, gdy jeden z małżonkw swym rażąco nagannym postępowaniem uniemożliwia wsplne zamieszkiwanie, sąd może nakazać jego eksmisję na żądanie drugiego małżonka. Na zgodny wniosek stron sąd może w wyroku orzekającym rozwd orzec rwnież o podziale wsplnego mieszkania albo o przyznaniu mieszkania jednemu z małżonkw, jeżeli drugi małżonek wyraża zgodę na jego opuszczenie bez dostarczenia lokalu zamiennego i pomieszczenia zastępczego, o ile podział bądź jego przyznanie jednemu z małżonkw są możliwe.

3. Na wniosek jednego z małżonkw sąd może w wyroku orzekającym rozwd dokonać podziału majątku wsplnego, jeżeli przeprowadzenie tego podziału nie spowoduje nadmiernej zwłoki w postępowaniu.

4. Orzekając o wsplnym mieszkaniu małżonkw sąd uwzględnia przede wszystkim potrzeby dzieci i małżonka, ktremu powierza wykonywanie władzy rodzicielskiej.

Art. 59
W ciągu trzech miesięcy od chwili uprawomocnienia się orzeczenia rozwodu małżonek rozwiedziony, ktry wskutek zawarcia małżeństwa zmienił swoje dotychczasowe nazwisko, może przez oświadczenie złożone przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego powrcić do nazwiska, ktre nosił przed zawarciem małżeństwa.

Art. 60
1. Małżonek rozwiedziony, ktry nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i ktry znajduje się w niedostatku, może żądać od drugiego małżonka rozwiedzionego dostarczania środkw utrzymania w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego.

2. Jeżeli jeden z małżonkw został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia, a rozwd pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego, sąd na żądanie małżonka niewinnego może orzec, że małżonek wyłącznie winny obowiązany jest przyczyniać się w odpowiednim zakresie do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb małżonka niewinnego, chociażby ten nie znajdował się w niedostatku.

3. Obowiązek dostarczania środkw utrzymania małżonkowi rozwiedzionemu wygasa w razie zawarcia przez tego małżonka nowego małżeństwa. Jednakże gdy zobowiązanym jest małżonek rozwiedziony, ktry nie został uznany za winnego rozkładu pożycia, obowiązek ten wygasa także z upływem pięciu lat od orzeczenia rozwodu, chyba że ze względu na wyjątkowe okoliczności sąd, na żądanie uprawnionego, przedłuży wymieniony termin pięcioletni.

Art. 61
Z zastrzeżeniem przepisu artykułu poprzedzającego do obowiązku dostarczania środkw utrzymania przez jednego z małżonkw rozwiedzionych drugiemu stosuje się odpowiednio przepisy o obowiązku alimentacyjnym między krewnymi.


DZIAŁ V SEPARACJA



Art. 61 (1)
1. Jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny rozkład pożycia, każdy z małżonkw może żądać, ażeby sąd orzekł separację.

2. Jednakże mimo zupełnego rozkładu pożycia orzeczenie separacji nie jest dopuszczalne, jeżeli wskutek niej miałoby ucierpieć dobro wsplnych małoletnich dzieci małżonkw albo jeżeli z innych względw orzeczenie separacji byłoby sprzeczne z zasadami wspłżycia społecznego.

3. Jeżeli małżonkowie nie mają wsplnych małoletnich dzieci, sąd może orzec separację na podstawie zgodnego żądania małżonkw.

Art. 61 (2)
1. Jeżeli jeden z małżonkw żąda orzeczenia separacji, a drugi orzeczenia rozwodu i żądanie to jest uzasadnione, sąd orzeka rozwd.

2. Jeżeli jednak orzeczenie rozwodu nie jest dopuszczalne, a żądanie orzeczenia separacji jest uzasadnione, sąd orzeka separację.

Art. 61 (3)
1. Przy orzekaniu separacji stosuje się przepisy art. 57 i art. 58.

2. Orzekając separację na podstawie zgodnego żądania małżonkw, sąd nie orzeka o winie rozkładu pożycia. W tym wypadku następują skutki takie, jak gdyby żaden z małżonkw nie ponosił winy.

Art. 61 (4 )
1. Orzeczenie separacji ma skutki takie jak rozwiązanie małżeństwa przez rozwd, chyba że ustawa stanowi inaczej.

2. Małżonek pozostający w separacji nie może zawrzeć małżeństwa.

3. Jeżeli wymagają tego względy słuszności, małżonkowie pozostający w separacji obowiązani są do wzajemnej pomocy.

4. Do obowiązku dostarczania środkw utrzymania przez jednego z małżonkw pozostających w separacji drugiemu stosuje się odpowiednio przepisy art. 60, z wyjątkiem 3.

5. Przepisu art. 59 nie stosuje się.

Art. 61(5)
(uchylony).

Art. 61(6)

1. Na zgodne żądanie małżonkw sąd orzeka o zniesieniu separacji.

2. Z chwilą zniesienia separacji ustają jej skutki.

3. Znosząc separację, sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wsplnym małoletnim dzieckiem małżonkw.


TYTUŁ II POKREWIEŃSTWO



DZIAŁ I RODZICE I DZIECI



Rozdział I Pochodzenie dziecka

Art. 62
1. Jeżeli dziecko urodziło się w czasie trwania małżeństwa albo przed upływem trzystu dni od jego ustania lub unieważnienia, domniemywa się, że pochodzi ono od męża matki. Domniemania tego nie stosuje się, jeżeli dziecko urodziło się po upływie trzystu dni od orzeczenia separacji.

2. Jeżeli dziecko urodziło się przed upływem trzystu dni od ustania lub unieważnienia małżeństwa, lecz po zawarciu przez matkę drugiego małżeństwa, domniemywa się, że pochodzi ono od drugiego męża.

3. Domniemania powyższe mogą być obalone tylko na skutek powdztwa o zaprzeczenie ojcostwa.

Art. 63
Mąż matki może wytoczyć powdztwo o zaprzeczenie ojcostwa w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w ktrym dowiedział się o urodzeniu dziecka przez żonę.

Art. 64
1. Jeżeli mąż matki został całkowicie ubezwłasnowolniony z powodu choroby psychicznej lub innego rodzaju zaburzeń psychicznych, na ktre zapadł w ciągu terminu do wytoczenia powdztwa o zaprzeczenie ojcostwa, powdztwo może wytoczyć jego przedstawiciel ustawowy. Termin do wytoczenia powdztwa wynosi w tym wypadku sześć miesięcy od dnia ustanowienia przedstawiciela ustawowego, a jeżeli przedstawiciel powziął wiadomość o urodzeniu się dziecka dopiero pźniej - sześć miesięcy od dnia, w ktrym tę wiadomość powziął.

2. Jeżeli przedstawiciel ustawowy męża całkowicie ubezwłasnowolnionego nie wytoczył powdztwa o zaprzeczenie ojcostwa, mąż może wytoczyć powdztwo po uchyleniu ubezwłasnowolnienia. Termin do wytoczenia powdztwa wynosi w tym wypadku sześć miesięcy od dnia uchylenia ubezwłasnowolnienia, a jeżeli mąż powziął wiadomość o urodzeniu się dziecka dopiero pźniej - sześć miesięcy od dnia w ktrym tę wiadomość powziął.

Art. 65
Jeżeli mąż matki zapadł na chorobę psychiczną lub innego rodzaju zaburzenia psychiczne w ciągu terminu do wytoczenia powdztwa o zaprzeczenie ojcostwa i mimo istnienia podstaw do ubezwłasnowolnienia całkowitego nie został ubezwłasnowolniony, może on wytoczyć powdztwo w ciągu sześciu miesięcy od ustania choroby lub zaburzeń, a gdy powziął wiadomość o urodzeniu się dziecka dopiero pźniej - w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w ktrym tę wiadomość powziął.

Art. 66
Mąż matki powinien wytoczyć powdztwo o zaprzeczenie ojcostwa przeciwko dziecku i matce, a jeżeli matka nie żyje - przeciwko dziecku.

Art. 67
Jeżeli dziecko urodziło się po upływie sto osiemdziesiątego dnia od zawarcia małżeństwa, a przed upływem trzechsetnego dnia od jego ustania lub unieważnienia, obalenie domniemania ojcostwa może nastąpić tylko przez wykazanie niepodobieństwa, żeby mąż mgł być ojcem dziecka.

Art. 68
1. Jeżeli dziecko urodziło się przed upływem sto osiemdziesiątego dnia od zawarcia małżeństwa, do obalenia domniemania ojcostwa wystarcza, jeżeli w procesie o zaprzeczenie ojcostwa mąż złoży oświadczenie, że nie jest ojcem dziecka.

2. Jeżeli jednak mąż obcował z matką dziecka nie dawniej niż w trzechsetnym, a nie pźniej niż w sto osiemdziesiątym pierwszym dniu przed urodzeniem się dziecka albo jeżeli zawierając małżeństwo wiedział, że żona jest w ciąży, obalenie domniemania ojcostwa może nastąpić tylko wtedy, gdy zachodzi niepodobieństwo, żeby mąż mgł być ojcem dziecka.

Art. 69
1. Matka może wytoczyć powdztwo o zaprzeczenie ojcostwa swego męża w ciągu sześciu miesięcy od urodzenia dziecka.

2. Matka powinna wytoczyć powdztwo o zaprzeczenie ojcostwa przeciwko mężowi i dziecku, a jeżeli mąż nie żyje - przeciwko dziecku.

3. Obalenie domniemania ojcostwa może nastąpić tylko przez wykazanie niepodobieństwa, żeby mąż mgł być ojcem dziecka.

Art. 70
1. Dziecko po dojściu do pełnoletności może wytoczyć powdztwo o zaprzeczenie ojcostwa męża swojej matki, nie pźniej jednak jak w ciągu trzech lat od osiągnięcia pełnoletności.

2. Dziecko powinno wytoczyć powdztwo przeciwko mężowi swojej matki i matce, a jeżeli matka nie żyje - przeciwko jej mężowi. Jeżeli mąż matki nie żyje, powdztwo powinno być wytoczone przeciwko kuratorowi ustanowionemu przez sąd opiekuńczy.

3. Obalenie domniemania ojcostwa może nastąpić tylko przez wykazanie niepodobieństwa, żeby mąż matki mgł być ojcem dziecka.

Art. 71
Zaprzeczenie ojcostwa nie jest dopuszczalne po śmierci dziecka.

Art. 72
Jeżeli nie zachodzi domniemanie, że ojcem dziecka jest mąż jego matki, albo gdy domniemanie takie zostało obalone, ustalenie ojcostwa może nastąpić albo przez uznanie dziecka przez ojca, albo na mocy orzeczenia sądu.

Art. 73
Przedstawiciel ustawowy ojca nie mającego pełnej zdolności do czynności prawnych nie może w jego imieniu dziecka uznać.

Art. 74
Do uznania dziecka przez ojca mającego ograniczoną zdolność do czynności prawnych potrzebna jest zgoda jego przedstawiciela ustawowego.

Art. 75
Można uznać dziecko nawet nie urodzone, jeżeli zostało już poczęte.

Art. 76
Uznanie dziecka nie może nastąpić po jego śmierci, chyba że dziecko pozostawiło zstępnych.

Art. 77
1. Jeżeli dziecko jest małoletnie, do jego uznania potrzebna jest zgoda matki. Jeżeli matka nie żyje albo jeżeli nie przysługuje jej władza rodzicielska, albo jeżeli porozumienie się z matką napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody, zamiast jej zgody potrzebna jest zgoda ustawowego przedstawiciela dziecka.

2. Do uznania dziecka poczętego potrzebna jest zgoda matki.

3. Do uznania dziecka pełnoletniego potrzebna jest jego zgoda oraz zgoda matki, chyba że matka nie żyje albo że porozumienie się z nią napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody.

Art. 78
1. Zgoda osb wymienionych w artykule poprzedzającym powinna być wyrażona w formie przewidzianej dla uznania dziecka albo na piśmie z podpisem urzędowo poświadczonym.

2. Zgoda może być wyrażona bądź przed uznaniem, bądź jednocześnie z nim, bądź w ciągu trzech miesięcy od daty uznania.

Art. 79
1. Uznanie dziecka może nastąpić przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego albo przed sądem opiekuńczym, a za granicą - przed polskim konsulem lub osobą wyznaczoną do wykonywania funkcji konsula, jeżeli uznanie dotyczy dziecka, ktrego rodzice są obywatelami polskimi.

2. W razie niebezpieczeństwa grożącego bezpośrednio życiu ojca lub dziecka, uznanie dziecka może nastąpić także przed notariuszem.

Art. 80
1. Mężczyzna, ktry dziecko uznał, może w ciągu roku od daty uznania żądać jego unieważnienia z powodu wady swego oświadczenia woli.

2. Przepis powyższy stosuje się odpowiednio do oświadczenia osoby, ktrej zgoda jest potrzebna do ważności uznania.

Art. 81
1. Dziecko, ktre zostało uznane przed osiągnięciem pełnoletności, może żądać unieważnienia uznania, jeżeli mężczyzna, ktry je uznał, nie jest jego ojcem.

2. Z żądaniem tym dziecko może wystąpić po dojściu do pełnoletności, nie pźniej jednak jak w ciągu trzech lat od jej osiągnięcia.

Art. 82
1. Jeżeli mężczyzna, ktry dziecko uznał, żąda unieważnienia swego uznania, powdztwo powinno być wytoczone przeciwko dziecku i matce, a jeżeli matka nie żyje - przeciwko dziecku.

2. Jeżeli matka żąda unieważnienia uznania, powdztwo powinno być wytoczone przeciwko dziecku i mężczyźnie, ktry dziecko uznał, a jeżeli mężczyzna ten nie żyje - przeciwko dziecku.

3. Jeżeli dziecko żąda unieważnienia uznania, powdztwo powinno być wytoczone przeciwko mężczyźnie, ktry dziecko uznał, i przeciwko matce, a jeżeli matka nie żyje - przeciwko mężczyźnie, ktry dziecko uznał. Jeżeli mężczyzna ten nie żyje, powdztwo powinno być wytoczone przeciwko kuratorowi ustanowionemu przez sąd opiekuńczy.

Art. 83
Po śmierci dziecka unieważnienie uznania nie jest dopuszczalne.

Art. 84
1. Sądowego ustalenia ojcostwa może żądać dziecko, jego matka oraz domniemany ojciec dziecka. Jednakże matka ani domniemany ojciec nie mogą wystąpić z takim żądaniem po śmierci dziecka lub po osiągnięciu przez nie pełnoletności.

2. Dziecko albo matka wytacza powdztwo o ustalenie ojcostwa przeciwko domniemanemu ojcu, a gdy ten nie żyje - przeciwko kuratorowi ustanowionemu przez sąd opiekuńczy.

3. Domniemany ojciec dziecka wytacza powdztwo o ustalenie ojcostwa przeciwko dziecku i matce, a gdy matka nie żyje - przeciwko dziecku.

4. W razie śmierci dziecka, ktre było powodem w sprawie o ustalenie ojcostwa, ustalenia mogą dochodzić jego zstępni.

Art. 85
1. Domniemywa się, że ojcem dziecka jest ten, kto obcował z matką dziecka nie dawniej niż w trzechsetnym, a nie pźniej niż w sto osiemdziesiątym pierwszym dniu przed urodzeniem się dziecka.

2. Okoliczność, że matka w tym okresie obcowała także z innym mężczyzną, może być podstawą do obalenia domniemania tylko wtedy, gdy z okoliczności wynika, że ojcostwo innego mężczyzny jest bardziej prawdopodobne.

Art. 86
Powdztwo o ustalenie lub zaprzeczenie pochodzenia dziecka oraz o unieważnienie uznania dziecka może wytoczyć także prokurator.

Rozdział II

Stosunki między rodzicami a dziećmi


Oddział 1

Przepisy oglne

Art. 87
Rodzice i dzieci obowiązani są wspierać się wzajemnie.

Art. 88
1. Dziecko, co do ktrego istnieje domniemanie, że pochodzi ono od męża matki, nosi jego nazwisko, chyba że małżonkowie oświadczyli, że dziecko nosić będzie nazwisko matki. Oświadczenia w tej sprawie składane są jednocześnie ze złożeniem oświadczeń w sprawie nazwisk przyszłych małżonkw.

2. Przepis powyższy stosuje się odpowiednio do nazwiska dziecka, ktrego rodzice zawarli małżeństwo po urodzeniu się dziecka. Jeżeli rodzice zawarli małżeństwo po ukończeniu przez dziecko trzynastego roku życia, do zmiany nazwiska dziecka potrzebne jest także wyrażenie zgody przez dziecko osobiście.

Art. 89
1. Jeżeli ojcostwo zostało ustalone przez uznanie dziecka, dziecko nosi nazwisko ojca, chyba że ten za zgodą osb, ktrych zgoda jest potrzebna do ważności uznania, złożył przy uznaniu dziecka oświadczenie, że nosić ono będzie nazwisko matki; jeżeli w chwili uznania dziecko ukończyło już trzynasty rok życia, potrzebne jest także wyrażenie zgody przez dziecko osobiście.

2. Sąd w wyroku ustalającym ojcostwo albo sąd opiekuńczy w wydanym pźniej postanowieniu nadaje dziecku na jego wniosek albo na wniosek jego przedstawiciela ustawowego nazwisko ojca. Jeżeli dziecko ukończyło lat trzynaście, do nadania nazwiska ojca potrzebne jest także wyrażenie zgody przez dziecko osobiście.

3. Jeżeli ojcostwa dziecka nie ustalono, dziecko nosi nazwisko matki. Jeżeli oboje rodzice są nieznani, sąd opiekuńczy nadaje dziecku nazwisko.

Art. 90
1. Jeżeli matka małoletniego dziecka zawarła małżeństwo z mężczyzną, ktry nie jest ojcem tego dziecka, małżonkowie mogą złożyć przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego oświadczenie, że dziecko będzie nosiło nazwisko męża matki. Jeżeli dziecko ukończyło lat trzynaście, do nadania nazwiska męża matki potrzebne jest wyrażenie zgody przez dziecko osobiście.

2. Nadanie dziecku nazwiska męża matki nie jest dopuszczalne, jeżeli nosi ono nazwisko ojca, chyba że nazwisko ojca zostało nadane na podstawie sądowego ustalenia ojcostwa.

Art. 91
1. Dziecko, ktre ma dochody z własnej pracy, powinno przyczyniać się do pokrywania kosztw utrzymania rodziny, jeżeli mieszka u rodzicw.

2. Dziecko, ktre pozostaje na utrzymaniu rodzicw i mieszka u nich, jest obowiązane pomagać im we wsplnym gospodarstwie.

Oddział 2

Władza rodzicielska

Art. 92
Dziecko pozostaje aż do pełnoletności pod władzą rodzicielską.

Art. 93
1. Władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom.

2. Jednakże w razie sądowego ustalenia ojcostwa władza rodzicielska przysługuje ojcu tylko wtedy, gdy przyzna mu ją sąd w wyroku ustalającym ojcostwo. Sąd opiekuńczy może ojcu przyznać władzę rodzicielską także po ustaleniu ojcostwa.

Art. 94
1. Jeżeli jedno z rodzicw nie żyje albo nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych, władza rodzicielska przysługuje drugiemu z rodzicw. To samo dotyczy wypadku, gdy jedno z rodzicw zostało pozbawione władzy rodzicielskiej albo gdy jego władza rodzicielska uległa zawieszeniu.

2. Jeżeli ojcostwo nie zostało ustalone albo jeżeli zostało ustalone sądownie bez przyznania ojcu władzy rodzicielskiej, władza rodzicielska przysługuje matce.

3. Jeżeli żadnemu z rodzicw nie przysługuje władza rodzicielska albo jeżeli rodzice są nieznani, ustanawia się dla dziecka opiekę.

Art. 95
1. Władza rodzicielska obejmuje w szczeglności obowiązek i prawo rodzicw do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do wychowania dziecka.

2. Dziecko pozostające pod władzą rodzicielską winno rodzicom posłuszeństwo.

3. Władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny.

Art. 96
Rodzice wychowują dziecko pozostające pod ich władzą rodzicielską i kierują nim. Obowiązani są troszczyć się o fizyczny i duchowy rozwj dziecka i przygotowywać je należycie do pracy dla dobra społeczeństwa odpowiednio do jego uzdolnień.

Art. 97
1. Jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, każde z nich jest obowiązane i uprawnione do jej wykonywania.

2. Jednakże o istotnych sprawach dziecka rodzice rozstrzygają wsplnie; w braku porozumienia między nimi rozstrzyga sąd opiekuńczy.

Art. 98
1. Rodzice są przedstawicielami ustawowymi dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską. Jeżeli dziecko pozostaje pod władzą rodzicielską obojga rodzicw, każde z nich może działać samodzielnie jako przedstawiciel ustawowy dziecka.

2. Jednakże żadne z rodzicw nie może reprezentować dziecka:

1) przy czynnościach prawnych między dziećmi pozostającymi pod ich władzą rodzicielską;

2) przy czynnościach prawnych między dzieckiem a jednym z rodzicw lub jego małżonkiem, chyba że czynność prawna polega na bezpłatnym przysporzeniu na rzecz dziecka albo że dotyczy należnych dziecku od drugiego z rodzicw środkw utrzymania i wychowania.

3. Przepisy paragrafu poprzedzającego stosuje się odpowiednio w postępowaniu przed sądem lub innym organem państwowym.

Art. 99
Jeżeli żadne z rodzicw nie może reprezentować dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską, reprezentuje je kurator ustanowiony przez sąd opiekuńczy.

Art. 100
Sąd opiekuńczy i inne organy państwowe obowiązane są udzielać pomocy rodzicom, jeżeli jest ona potrzebna do należytego wykonywania władzy rodzicielskiej; w szczeglności każde z rodzicw może zwrcić się do sądu opiekuńczego o odebranie dziecka zatrzymanego przez osobę nieuprawnioną.

Art. 101
1. Rodzice obowiązani są sprawować z należytą starannością zarząd majątkiem dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską.

2. Zarząd sprawowany przez rodzicw nie obejmuje zarobku dziecka ani przedmiotw oddanych mu do swobodnego użytku.

3. Rodzice nie mogą bez zezwolenia sądu opiekuńczego dokonywać czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu ani wyrażać zgody na dokonywanie takich czynności przez dziecko.

Art. 102
W umowie darowizny albo w testamencie można zastrzec, że przedmioty przypadające dziecku z tytułu darowizny lub testamentu nie będą objęte zarządem sprawowanym przez rodzicw. W wypadku takim, gdy darczyńca lub spadkodawca nie wyznaczył zarządcy, sprawuje zarząd kurator ustanowiony przez sąd opiekuńczy.

Art. 103
Czysty dochd z majątku dziecka powinien być przede wszystkim obracany na utrzymanie i wychowanie dziecka oraz jego rodzeństwa, ktre wychowuje się razem z nim, nadwyżka zaś na inne uzasadnione potrzeby rodziny.

Art. 104
Jeżeli władza rodzicielska przysługuje tylko jednemu z rodzicw, sąd opiekuńczy może mu nakazać, żeby sporządził inwentarz majątku dziecka i przedstawił go sądowi oraz żeby zawiadamiał sąd o ważniejszych zmianach w stanie tego majątku.

Art. 105
Po ustaniu zarządu rodzice obowiązani są oddać dziecku lub jego przedstawicielowi ustawowemu zarządzany przez nich majątek dziecka. Na żądanie dziecka lub jego przedstawiciela ustawowego, zgłoszone przed upływem roku od ustania zarządu, rodzice obowiązani są złożyć rachunek z zarządu. Żądanie to nie może jednak dotyczyć dochodw z majątku pobranych w czasie wykonywania władzy rodzicielskiej.

Art. 106
Jeżeli wymaga tego dobro dziecka, sąd opiekuńczy, w razie zmiany okoliczności, może zmienić zawarte w wyroku orzekającym rozwd orzeczenie o władzy rodzicielskiej i sposobie jej wykonywania.

Art. 107
1. Jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom nie pozostającym ze sobą w związku małżeńskim, sąd opiekuńczy może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z nich, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązkw i uprawnień w stosunku do osoby dziecka.

2. Przepis powyższy stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy rodzice pozostają ze sobą w związku małżeńskim, lecz żyją w rozłączeniu.

Art. 108
Rodzice, ktrzy wykonywają władzę rodzicielską nad dzieckiem ubezwłasnowolnionym całkowicie, podlegają takim ograniczeniom, jakim podlega opiekun.

Art. 109
1. Jeżeli dobro dziecka jest zagrożone, sąd opiekuńczy wyda odpowiednie zarządzenia.

2. Sąd opiekuńczy może w szczeglności:

1) zobowiązać rodzicw oraz małoletniego do określonego postępowania z jednoczesnym wskazaniem sposobu kontroli wykonania wydanych zarządzeń,

2) określić, jakie czynności nie mogą być przez rodzicw dokonywane bez zezwolenia sądu, albo poddać rodzicw innym ograniczeniom, jakim podlega opiekun,

3) poddać wykonywanie władzy rodzicielskiej stałemu nadzorowi kuratora sądowego,

4) skierować małoletniego do organizacji lub instytucji powołanej do przygotowania zawodowego albo do innej placwki sprawującej częściową pieczę nad dziećmi,

5) zarządzić umieszczenie małoletniego w rodzinie zastępczej albo w placwce opiekuńczo-wychowawczej.

3. Sąd opiekuńczy może także powierzyć zarząd majątkiem małoletniego ustanowionemu w tym celu kuratorowi.

4. W przypadku, o ktrym mowa w 2 pkt 5, sąd opiekuńczy zawiadamia powiatowe centrum pomocy rodzinie, ktre udziela rodzinie małoletniego odpowiedniej pomocy i składa sądowi opiekuńczemu sprawozdania dotyczące sytuacji rodziny i udzielanej pomocy, w terminach określonych przez sąd, a także wspłpracuje z kuratorem sądowym. Sąd opiekuńczy, ze względu na okoliczności uzasadniające umieszczenie małoletniego w rodzinie zastępczej albo w placwce opiekuńczo-wychowawczej, rozważy także ustanowienie nadzoru kuratora sądowego nad sposobem wykonywania władzy rodzicielskiej nad małoletnim.

Art. 110
1. W razie przemijającej przeszkody w wykonywaniu władzy rodzicielskiej sąd opiekuńczy może orzec jej zawieszenie.

2. Zawieszenie będzie uchylone, gdy jego przyczyna odpadnie.

Art. 111
1. Jeżeli władza rodzicielska nie może być wykonywana z powodu trwałej przeszkody albo jeżeli rodzice nadużywają władzy rodzicielskiej lub w sposb rażący zaniedbują swe obowiązki względem dziecka, sąd opiekuńczy pozbawi rodzicw władzy rodzicielskiej. Pozbawienie władzy rodzicielskiej może być orzeczone także w stosunku do jednego z rodzicw.

1a. Sąd może pozbawić rodzicw władzy rodzicielskiej, jeżeli mimo udzielonej pomocy nie ustały przyczyny zastosowania art. 109 2 pkt 5, a w szczeglności gdy rodzice trwale nie interesują się dzieckiem.

2. W razie ustania przyczyny, ktra była podstawą pozbawienia władzy rodzicielskiej, sąd opiekuńczy może władzę rodzicielską przywrcić.

Art. 112
Pozbawienie władzy rodzicielskiej lub jej zawieszenie może być orzeczone także w wyroku orzekającym rozwd lub unieważnienie małżeństwa.

Art. 112 (1)
Jeżeli sąd opiekuńczy nie postanowi inaczej, obowiązek i prawo wykonywania bieżącej pieczy nad osobą małoletniego umieszczonego w rodzinie zastępczej albo w placwce opiekuńczo-wychowawczej, jego wychowania oraz reprezentowania w dochodzeniu świadczeń przeznaczonych na zaspokojenie potrzeb jego utrzymania należą do rodziny zastępczej albo placwki opiekuńczo-wychowawczej. Inne obowiązki i prawa wynikające z władzy rodzicielskiej należą do rodzicw małoletniego.

Art. 112 (2)
Sprawy doboru rodzin zastępczych oraz wspłdziałania sądw opiekuńczych z organami administracji państwowej w tych sprawach, a także zakresu i form pomocy Państwa na rzecz dzieci umieszczonych w rodzinach zastępczych i zasady odpłatności rodzicw za pobyt ich dzieci w tych rodzinach oraz postępowanie w tych sprawach - regulują odrębne przepisy.

Art. 113
1. Jeżeli wymaga tego dobro dziecka, sąd opiekuńczy zakaże rodzicom pozbawionym władzy rodzicielskiej osobistej styczności z dzieckiem.

2. W wyjątkowych wypadkach sąd opiekuńczy może ograniczyć osobistą styczność z dzieckiem rodzicw, ktrych władza rodzicielska została ograniczona, przez umieszczenie dziecka w rodzinie zastępczej lub w placwce opiekuńczo-wychowawczej.


DZIAŁ II PRZYSPOSOBIENIE



Art. 114
1. Przysposobić można osobę małoletnią, tylko dla jej dobra.

2. Wymaganie małoletności powinno być spełnione w dniu złożenia wniosku o przysposobienie.

Art. 114 (1)
1. Przysposobić może osoba mająca pełną zdolność do czynności prawnych, jeżeli jej kwalifikacje osobiste uzasadniają przekonanie, że będzie należycie wywiązywała się z obowiązkw przysposabiającego.

2. Między przysposabiającym a przysposobionym powinna istnieć odpowiednia rżnica wieku.

Art. 114 (2)
1. Przysposobienie, ktre spowoduje zmianę dotychczasowego miejsca zamieszkania przysposabianego w Rzeczypospolitej Polskiej na miejsce zamieszkania w innym państwie, może nastąpić wwczas, gdy tylko w ten sposb można zapewnić przysposabianemu odpowiednie zastępcze środowisko rodzinne.

2. Przepis 1 nie ma zastosowania, jeżeli między przysposabiającym a przysposabianym istnieje stosunek pokrewieństwa lub powinowactwa albo gdy przysposabiający już przysposobił siostrę lub brata przysposabianego.

Art. 115
1. Przysposobić wsplnie mogą tylko małżonkowie.

2. Przysposobienie ma skutki przysposobienia wsplnego także wtedy, gdy osoba przysposobiona przez jednego z małżonkw zostaje następnie przysposobiona przez drugiego małżonka.

3. Sąd opiekuńczy może na wniosek przysposabiającego orzec, że przysposobienie ma skutki przysposobienia wsplnego, jeżeli przysposabiający był małżonkiem osoby, ktra wcześniej dziecko przysposobiła, a małżeństwo ustało przez śmierć małżonka, ktry już dokonał przysposobienia.

Art. 116
Przysposobienie przez jednego z małżonkw nie może nastąpić bez zgody drugiego małżonka, chyba że ten nie ma zdolności do czynności prawnych albo że porozumienie się z nim napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody.

Art. 117
1. Przysposobienie następuje przez orzeczenie sądu opiekuńczego na żądanie przysposabiającego.

2. Orzeczenie nie może być wydane po śmierci przysposabiającego lub osoby, ktra miała być przysposobiona.

3. Po śmierci przysposabiającego orzeczenie o przysposobieniu może być wydane wyjątkowo, jeżeli z żądaniem przysposobienia wystąpili oboje małżonkowie, jeden z nich zmarł po wszczęciu postępowania, a drugi żądanie przysposobienia wsplnie przez małżonkw podtrzymuje oraz gdy przez dłuższy czas przed wszczęciem postępowania przysposabiany pozostawał pod pieczą wnioskodawcw lub tylko zmarłego wnioskodawcy i między stronami powstała więź jak między rodzicami a dzieckiem.

4. Na miejsce zmarłego w postępowaniu wstępuje kurator ustanowiony przez sąd opiekuńczy.

5. Przysposobienie, o ktrym mowa w 3, ma takie same skutki jak orzeczone przed śmiercią małżonka.

Art. 117 (1)
Przysposobienie nie stoi na przeszkodzie ponownemu przysposobieniu po śmierci przysposabiającego.

Art. 118
1. Do przysposobienia potrzebna jest zgoda przysposabianego, ktry ukończył lat trzynaście.

2. Sąd opiekuńczy powinien wysłuchać przysposabianego, ktry nie ukończył lat trzynastu, jeżeli może on pojąć znaczenie przysposobienia.

3. Sąd opiekuńczy może wyjątkowo orzec przysposobienie bez żądania zgody przysposabianego lub bez jego wysłuchania, jeżeli nie jest on zdolny do wyrażenia zgody lub jeżeli z oceny stosunku między przysposabiającym a przysposabianym wynika, że uważa się on za dziecko przysposabiającego, a żądanie zgody lub wysłuchanie byłoby sprzeczne z dobrem przysposabianego.

Art. 119
1. Do przysposobienia potrzebna jest zgoda rodzicw przysposabianego, chyba że zostali oni pozbawieni władzy rodzicielskiej lub są nieznani albo porozumienie się z nimi napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody. Nie jest też potrzebna zgoda ojca, jeżeli jego ojcostwo zostało ustalone przez sąd, a władza rodzicielska nie została mu przyznana.

2. Sąd opiekuńczy może ze względu na szczeglne okoliczności, orzec przysposobienie mimo braku zgody rodzicw, ktrych zdolność do czynności prawnych jest ograniczona, jeżeli odmowa zgody na przysposobienie jest oczywiście sprzeczna z dobrem dziecka.

Art. 119 (1)
1. Rodzice mogą przed sądem opiekuńczym wyrazić zgodę na przysposobienie swego dziecka w przyszłości bez wskazania osoby przysposabiającego. Zgodę tę mogą odwołać przez oświadczenie złożone przed sądem opiekuńczym, nie pźniej jednak niż przed wszczęciem sprawy o przysposobienie.

2. Przepisy o przysposobieniu za zgodą rodzicw bez wskazania osoby przysposabiającego stosuje się odpowiednio, jeżeli jedno z rodzicw wyraziło taką zgodę, a zgoda drugiego nie jest do przysposobienia potrzebna. Przepisu tego nie stosuje się, jeżeli porozumienie się z drugim rodzicem napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody.

3. Przepisy o przysposobieniu za zgodą rodzicw bez wskazania osoby przysposabiającego stosuje się odpowiednio rwnież wtedy, gdy rodzice przysposabianego są nieznani albo nie żyją, jeżeli sąd opiekuńczy w orzeczeniu o przysposobieniu tak postanowi.

Art. 119 (2)
Zgoda rodzicw na przysposobienie dziecka nie może być wyrażona wcześniej niż po upływie sześciu tygodni od urodzenia się dziecka.

Art. 120
Jeżeli dziecko pozostaje pod opieką, do przysposobienia potrzebna jest zgoda opiekuna. Jednakże sąd opiekuńczy może, ze względu na szczeglne okoliczności, orzec przysposobienie nawet mimo braku zgody opiekuna, jeżeli wymaga tego dobro dziecka.

Art. 120 (1)
1. Przed orzeczeniem przysposobienia sąd opiekuńczy może określić sposb i okres osobistej styczności przysposabiającego z przysposabianym.

2. W wypadku określenia styczności w formie pieczy nad dzieckiem stosuje się odpowiednio przepisy o rodzinach zastępczych, z tym że całkowite koszty utrzymania przysposabianego obciążają przysposabiającego.

3. Jeżeli jednak przez przysposobienie przysposabiany ma zmienić dotychczasowe miejsce zamieszkania w Rzeczypospolitej Polskiej na miejsce zamieszkania w innym państwie, przysposobienie może być orzeczone po upływie określonego przez sąd opiekuńczy okresu osobistej styczności przysposabiającego z przysposabianym w dotychczasowym miejscu zamieszkania przysposabianego lub w innej miejscowości w Rzeczypospolitej Polskiej.

4. Przy wykonywaniu nadzoru nad przebiegiem styczności przysposabiającego z przysposabianym sąd opiekuńczy może korzystać z pomocy ośrodka adopcyjno-opiekuńczego lub organu pomocniczego w sprawach opiekuńczych.

Art. 121
1. Przez przysposobienie powstaje między przysposabiającym a przysposobionym taki stosunek, jak między rodzicami a dziećmi.

2. Przysposobiony nabywa prawa i obowiązki wynikające z pokrewieństwa w stosunku do krewnych przysposabiającego.

3. Ustają prawa i obowiązki przysposobionego wynikające z pokrewieństwa względem jego krewnych, jak rwnież prawa i obowiązki tych krewnych względem niego.

4. Skutki przysposobienia rozciągają się na zstępnych przysposobionego.

Art. 121 (1)
1. Przepisu art. 121 3 nie stosuje się względem małżonka, ktrego dziecko zostało przysposobione przez drugiego małżonka, ani względem krewnych tego małżonka także w razie przysposobienia po ustaniu małżeństwa przez śmierć tego małżonka.

2. W wypadku gdy małżonek przysposobił dziecko swego małżonka po śmierci drugiego z rodzicw przysposobionego, przepisu art. 121 3 nie stosuje się względem krewnych zmarłego, jeżeli w orzeczeniu o przysposobieniu sąd opiekuńczy tak postanowił.

Art. 122
1. Przysposobiony otrzymuje nazwisko przysposabiającego, a jeżeli został przysposobiony przez małżonkw wsplnie albo jeżeli jeden z małżonkw przysposabia dziecko drugiego małżonka - nazwisko, ktre noszą albo nosiłyby dzieci zrodzone z tego małżeństwa.

2. Na żądanie osoby, ktra ma być przysposobiona, i za zgodą przysposabiającego sąd opiekuńczy w orzeczeniu o przysposobieniu postanawia, że przysposobiony nosić będzie nazwisko złożone z jego dotychczasowego nazwiska i z nazwiska przysposabiającego. Jeżeli przysposabiający albo przysposobiony nosi złożone nazwisko, sąd opiekuńczy rozstrzyga, ktry człon tego nazwiska wejdzie w skład nazwiska przysposobionego. Przepisu tego nie stosuje się w razie sporządzenia nowego aktu urodzenia przysposobionego z wpisaniem przysposabiających jako jego rodzicw.

3. Na wniosek przysposabiającego sąd może w orzeczeniu o przysposobieniu zmienić imię lub imiona przysposobionego. Jeżeli przysposobiony ukończył lat trzynaście, może to nastąpić tylko za jego zgodą. Przepis art. 118 2 stosuje się odpowiednio.

Art. 123
1. Przez przysposobienie ustaje dotychczasowa władza rodzicielska lub opieka nad przysposobionym.

2. Jeżeli jeden z małżonkw przysposobił dziecko drugiego małżonka, władza rodzicielska przysługuje obojgu małżonkom wsplnie.

Art. 124
1. Na żądanie przysposabiającego i za zgodą osb, ktrych zgoda jest do przysposobienia potrzebna, sąd opiekuńczy orzeka, że skutki przysposobienia polegać będą wyłącznie na powstaniu stosunku między przysposabiającym a przysposobionym. Jednakże i w tym wypadku skutki przysposobienia rozciągają się na zstępnych przysposobionego.

2. Nie jest dopuszczalne ograniczenie skutkw przysposobienia w wypadku, gdy rodzice przysposobionego wyrazili przed sądem opiekuńczym zgodę na przysposobienie dziecka bez wskazania osoby przysposabiającego.

3. Na żądanie przysposabiającego i za zgodą osb, ktrych zgoda jest do przysposobienia potrzebna, sąd opiekuńczy może w okresie małoletności przysposobionego zmienić przysposobienie orzeczone stosownie do 1 na przysposobienie, ktrego skutki podlegają przepisom art. 121-123.

Art. 124 (1)
W wypadku gdy rodzice przysposobionego wyrazili przed sądem opiekuńczym zgodę na jego przysposobienie bez wskazania osoby przysposabiającego, nie jest dopuszczalne uznanie przysposobionego, unieważnienie uznania, sądowe ustalenie lub zaprzeczenie jego pochodzenia.

Art. 125
1. Z ważnych powodw zarwno przysposobiony, jak i przysposabiający mogą żądać rozwiązania stosunku przysposobienia przez sąd. Rozwiązanie stosunku przysposobienia nie jest dopuszczalne, jeżeli wskutek niego miałoby ucierpieć dobro małoletniego dziecka. Orzekając rozwiązanie stosunku przysposobienia sąd może, stosownie do okoliczności, utrzymać w mocy wynikające z niego obowiązki alimentacyjne.

2. Po śmierci przysposobionego lub przysposabiającego rozwiązanie stosunku przysposobienia nie jest dopuszczalne, chyba że przysposabiający zmarł po wszczęciu sprawy o rozwiązanie stosunku przysposobienia. W wypadku takim na miejsce przysposabiającego w procesie wstępuje kurator ustanowiony przez sąd.

Art. 125 (1)
1. Nie jest dopuszczalne rozwiązanie przysposobienia, na ktre rodzice przysposobionego wyrazili przed sądem opiekuńczym zgodę bez wskazania osoby przysposabiającego.

2. Takie przysposobienie nie stoi na przeszkodzie ponownemu przysposobieniu za życia przysposabiającego.

Art. 126
1. Z chwilą rozwiązania stosunku przysposobienia ustają jego skutki. Jeżeli rozwiązanie nastąpiło po śmierci przysposabiającego, uważa się, że skutki przysposobienia ustały z chwilą jego śmierci.

2. Przysposobiony zachowuje nazwisko nabyte przez przysposobienie oraz otrzymane w związku z przysposobieniem imię lub imiona. Jednakże z ważnych powodw sąd na wniosek przysposobionego lub przysposabiającego może w orzeczeniu o rozwiązaniu stosunku przysposobienia postanowić, że przysposobiony powraca do swego pierwotnego nazwiska, ktre nosił przed orzeczeniem przysposobienia. Na wniosek przysposobionego sąd orzeka o jego powrocie do poprzednio noszonego imienia lub imion.

Art. 127
Powdztwo o rozwiązanie przysposobienia może wytoczyć także prokurator.

DZIAŁ III OBOWIĄZEK ALIMENTACYJNY



Art. 128
Obowiązek dostarczania środkw utrzymania, a w miarę potrzeby także środkw wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo.

Art. 129
1. Obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi.

2. Krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym.

Art. 130
Obowiązek jednego małżonka do dostarczania środkw utrzymania drugiemu małżonkowi po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa albo po orzeczeniu separacji wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka.

Art. 131
1. Jeżeli skutki przysposobienia polegają wyłącznie na powstaniu stosunku między przysposabiającym a przysposobionym, obowiązek alimentacyjny względem przysposobionego obciąża przysposabiającego przed wstępnymi i rodzeństwem przysposobionego, a obowiązek alimentacyjny względem wstępnych i rodzeństwa obciąża przysposobionego dopiero w ostatniej kolejności.

2. Jeżeli jeden z małżonkw przysposobił dziecko drugiego małżonka, przysposobienie nie ma wpływu na obowiązek alimentacyjny między przysposobionym a tym drugim małżonkiem i jego krewnymi.

Art. 132
Obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środkw utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami.

Art. 133
1. Rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, ktre nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztw jego utrzymania i wychowania.

2. Poza powyższym wypadkiem uprawniony do świadczeń alimentacyjnych jest tylko ten, kto znajduje się w niedostatku.

Art. 134
W stosunku do rodzeństwa zobowiązany może uchylić się od świadczeń alimentacyjnych, jeżeli są one połączone z nadmiernym uszczerbkiem dla niego lub dla jego najbliższej rodziny.

Art. 135
1. Zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego.

2. Wykonanie obowiązku alimentacyjnego względem dziecka, ktre nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o jego utrzymanie lub wychowanie.

Art. 136
Jeżeli w ciągu ostatnich trzech lat przed sądowym dochodzeniem świadczeń alimentacyjnych osoba, ktra była już do tych świadczeń zobowiązana, bez ważnego powodu zrzekła się prawa majątkowego lub w inny sposb dopuściła do jego utraty albo jeżeli zrzekła się zatrudnienia lub zmieniła je na mniej zyskowne, nie uwzględnia się wynikłej stąd zmiany przy ustalaniu zakresu świadczeń alimentacyjnych.

Art. 137
Roszczenia o świadczenia alimentacyjne przedawniają się z upływem lat trzech.

Art. 138
W razie zmiany stosunkw można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego.

Art. 139
Obowiązek alimentacyjny nie przechodzi na spadkobiercw zobowiązanego.

Art. 140
1. Osoba, ktra dostarcza drugiemu środkw utrzymania lub wychowania nie będąc do tego zobowiązana albo będąc zobowiązana z tego powodu, że uzyskanie na czas świadczeń alimentacyjnych od osoby zobowiązanej w bliższej lub tej samej kolejności byłoby dla uprawnionego niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami, może żądać zwrotu od osoby, ktra powinna była te świadczenia spełnić.

2. Roszczenie przewidziane w paragrafie poprzedzającym przedawnia się z upływem lat trzech.

Art. 141
1. Ojciec nie będący mężem matki obowiązany jest przyczynić się w rozmiarze odpowiadającym okolicznościom do pokrycia wydatkw związanych z ciążą i porodem oraz kosztw trzymiesięcznego utrzymania matki w okresie porodu. Z ważnych powodw matka może żądać udziału ojca w kosztach swego utrzymania przez czas dłuższy niż trzy miesiące. Jeżeli wskutek ciąży lub porodu matka poniosła inne konieczne wydatki albo szczeglne straty majątkowe, może ona żądać, ażeby ojciec pokrył odpowiednią część tych wydatkw lub strat. Roszczenia powyższe przysługują matce także w wypadku, gdy dziecko urodziło się nieżywe.

2. Roszczenia matki przewidziane w paragrafie poprzedzającym przedawniają się z upływem lat trzech od dnia porodu.

Art. 142
Jeżeli ojcostwo mężczyzny nie będącego mężem matki zostało uwiarygodnione, matka może żądać, ażeby mężczyzna ten jeszcze przed urodzeniem się dziecka wyłożył odpowiednią sumę pieniężną na koszty utrzymania matki przez trzy miesiące w okresie porodu oraz na koszty utrzymania dziecka przez pierwsze trzy miesiące po urodzeniu. Termin i sposb zapłaty tej sumy określa sąd.

Art. 143
Jeżeli ojcostwo mężczyzny, ktry nie jest mężem matki, nie zostało ustalone, zarwno dziecko, jak i matka mogą dochodzić roszczeń majątkowych związanych z ojcostwem tylko jednocześnie z dochodzeniem ustalenia ojcostwa. Nie dotyczy to roszczeń matki, gdy dziecko urodziło się nieżywe.

Art. 144
1. Dziecko może żądać świadczeń alimentacyjnych od męża swojej matki, nie będącego jego ojcem, jeżeli odpowiada to zasadom wspłżycia społecznego. Takie samo uprawnienie przysługuje dziecku w stosunku do żony swego ojca, nie będącej jego matką.

2. Mąż matki dziecka, nie będący jego ojcem, może żądać od dziecka świadczeń alimentacyjnych, jeżeli przyczyniał się do wychowania i utrzymania dziecka, a żądanie jego odpowiada zasadom wspłżycia społecznego. Takie samo uprawnienie przysługuje żonie ojca dziecka, nie będącej matką dziecka.

3. Do obowiązku świadczeń przewidzianego w poprzedzających paragrafach stosuje się odpowiednio przepisy o obowiązku alimentacyjnym między krewnymi.


TYTUŁ III OPIEKA i KURATELA



DZIAŁ I OPIEKA NAD MAŁOLETNIM



Rozdział I Ustanowienie opieki

Art. 145
1. Opiekę ustanawia się dla małoletniego w wypadkach przewidzianych w tytule II niniejszego kodeksu.

2. Opiekę ustanawia sąd opiekuńczy, skoro tylko poweźmie wiadomość, że zachodzi prawny po temu powd.

Art. 146
Opiekę sprawuje opiekun. Wsplne sprawowanie opieki nad dzieckiem sąd może powierzyć tylko małżonkom.

Art. 147
Jeżeli dobro pozostającego pod opieką tego wymaga, sąd opiekuńczy wydaje niezbędne zarządzenia dla ochrony jego osoby lub majątku aż do czasu objęcia opieki przez opiekuna; w szczeglności sąd opiekuńczy może ustanowić w tym celu kuratora.

Art. 148
1. Nie może być ustanowiony opiekunem, kto nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych, jak rwnież ten, kto został pozbawiony praw publicznych albo praw rodzicielskich lub praw opiekuńczych.

2. Nie może być ustanowiony opiekunem ten, w stosunku do kogo zachodzi prawdopodobieństwo, że nie wywiąże się należycie z obowiązkw opiekuna.

Art. 149
1. Gdy wzgląd na dobro pozostającego pod opieką nie stoi temu na przeszkodzie, opiekunem małoletniego powinna być ustanowiona przede wszystkim osoba wskazana przez ojca lub matkę, jeżeli nie byli pozbawieni władzy rodzicielskiej.

2. Jeżeli opiekunem nie została ustanowiona osoba wymieniona w paragrafie poprzedzającym, opiekun powinien być ustanowiony spośrd krewnych lub innych osb bliskich pozostającego pod opieką albo jego rodzicw.

3. W braku takich osb sąd opiekuńczy zwraca się o wskazanie osoby, ktrej opieka mogłaby być powierzona, do właściwego organu prezydium rady narodowej albo do organizacji społecznej, do ktrej należy piecza nad małoletnimi, a jeżeli pozostający pod opieką przebywa w zakładzie wychowawczym, może się zwrcić także do tego zakładu.

4. W wypadku potrzeby ustanowienia opieki dla małoletniego umieszczonego w rodzinie zastępczej - sąd powierzy sprawowanie tej opieki przede wszystkim rodzicom zastępczym.

Art. 150
1. Minister Sprawiedliwości może w drodze rozporządzenia wydanego w porozumieniu z zainteresowanymi ministrami określić zasady i tryb powierzania opieki zakładom wychowawczym lub innym instytucjom i organizacjom społecznym oraz sposb wykonywania przez nie opieki.

2. W razie powierzenia opieki zakładowi wychowawczemu lub innej instytucji albo organizacji społecznej sąd opiekuńczy może wyłączyć z zakresu obowiązkw opiekuna zarząd majątkiem pozostającego pod opieką i powierzyć ten zarząd ustanowionemu przez siebie kuratorowi.

Art. 151
Sąd opiekuńczy może ustanowić jednego opiekuna dla kilku osb, jeżeli nie ma sprzeczności między ich interesami. Opieka nad rodzeństwem powinna być w miarę możności powierzona jednej osobie.

Art. 152
Każdy, kogo sąd opiekuńczy ustanowi opiekunem, obowiązany jest opiekę objąć. Z ważnych powodw sąd opiekuńczy może zwolnić od tego obowiązku.

Art. 153
Objęcie opieki następuje przez złożenie przyrzeczenia przed sądem opiekuńczym. Opiekun powinien objąć swe obowiązki niezwłocznie.

Rozdział II

Sprawowanie opieki

Art. 154
Opiekun obowiązany jest wykonywać swe czynności z należytą starannością, jak tego wymaga dobro pozostającego pod opieką i interes społeczny.

Art. 155
1. Opiekun sprawuje pieczę nad osobą i majątkiem pozostającego pod opieką; podlega przy tym nadzorowi sądu opiekuńczego.

2. Do sprawowania opieki stosuje się odpowiednio przepisy o władzy rodzicielskiej z zachowaniem przepisw poniższych.

Art. 156
Opiekun powinien uzyskiwać zezwolenie sądu opiekuńczego we wszelkich ważniejszych sprawach, ktre dotyczą osoby lub majątku małoletniego.

Art. 157
Jeżeli opiekun doznaje przemijającej przeszkody w sprawowaniu opieki, sąd opiekuńczy może ustanowić kuratora.

Art. 158
Opiekun powinien przed powzięciem decyzji w ważniejszych sprawach wysłuchać pozostającego pod opieką, jeżeli pozwala na to jego rozwj umysłowy i stan zdrowia, oraz uwzględniać w miarę możności jego rozsądne życzenia.

Art. 159
1. Opiekun nie może reprezentować osb pozostających pod jego opieką:

1) przy czynnościach prawnych między tymi osobami;

2) przy czynnościach prawnych między jedną z tych osb a opiekunem albo jego małżonkiem, zstępnymi, wstępnymi lub rodzeństwem, chyba że czynność prawna polega na bezpłatnym przysporzeniu na rzecz osoby pozostającej pod opieką.

2. Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio w postępowaniu przed sądem lub innym organem państwowym.

Art. 160
1. Niezwłocznie po objęciu opieki opiekun obowiązany jest sporządzić inwentarz majątku osoby pozostającej pod opieką i przedstawić go sądowi opiekuńczemu. Przepis powyższy stosuje się odpowiednio w razie pźniejszego nabycia majątku przez osobę pozostającą pod opieką.

2. Sąd opiekuńczy może zwolnić opiekuna od obowiązku sporządzenia inwentarza, jeżeli majątek jest nieznaczny.

Art. 161
1. Sąd opiekuńczy może zobowiązać opiekuna do złożenia do depozytu sądowego kosztowności, papierw wartościowych i innych dokumentw należących do pozostającego pod opieką. Przedmioty te nie mogą być odebrane bez zezwolenia sądu opiekuńczego.

2. Gotwka pozostającego pod opieką, jeżeli nie jest potrzebna do zaspokajania jego uzasadnionych potrzeb, powinna być złożona przez opiekuna w instytucji bankowej. Opiekun może podejmować ulokowaną gotwkę tylko za zezwoleniem sądu opiekuńczego.

Art. 162
1. Opiekun sprawuje opiekę bezpłatnie.

2. Jeżeli z opieką związany jest zarząd majątkiem wymagający znacznego nakładu pracy, sąd opiekuńczy może na żądanie opiekuna przyznać mu stosowne wynagrodzenie okresowe albo wynagrodzenie jednorazowe w dniu ustania opieki lub zwolnienia go od niej.

Art. 163
1. Opiekun może żądać od pozostającego pod opieką zwrotu nakładw i wydatkw związanych ze sprawowaniem opieki. Do roszczeń z tego tytułu stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu.

2. Roszczenia powyższe przedawniają się z upływem lat trzech od ustania opieki lub zwolnienia opiekuna.

Art. 164
Roszczenie osoby pozostającej pod opieką o naprawienie szkody wyrządzonej nienależytym sprawowaniem opieki przedawnia się z upływem lat trzech od ustania opieki lub zwolnienia opiekuna.

Rozdział III

Nadzr nad sprawowaniem opieki

Art. 165
1. Sąd opiekuńczy wykonywa nadzr nad sprawowaniem opieki, zaznajamiając się bieżąco z działalnością opiekuna oraz udzielając mu wskazwek i poleceń.

2. Sąd opiekuńczy może żądać od opiekuna wyjaśnień we wszelkich sprawach należących do zakresu opieki oraz przedstawiania dokumentw związanych z jej sprawowaniem.

Art. 166
1. Opiekun obowiązany jest, w terminach oznaczonych przez sąd opiekuńczy, nie rzadziej niż co roku, składać temu sądowi sprawozdania dotyczące osoby pozostającego pod opieką oraz rachunki z zarządu jego majątkiem.

2. Jeżeli dochody z majątku nie przekraczają prawdopodobnych kosztw utrzymania i wychowania pozostającego pod opieką, sąd opiekuńczy może zwolnić opiekuna od przedstawiania szczegłowych rachunkw z zarządu; w wypadku takim opiekun składa tylko oglne sprawozdanie o zarządzie majątkiem.

Art. 167
1. Sąd opiekuńczy bada sprawozdania i rachunki opiekuna pod względem rzeczowym i rachunkowym, zarządza w razie potrzeby ich sprostowanie i uzupełnienie oraz orzeka, czy i w jakim zakresie rachunki zatwierdza.

2. Zatwierdzenie rachunku przez sąd opiekuńczy nie wyłącza odpowiedzialności opiekuna za szkodę wyrządzoną nienależytym sprawowaniem zarządu majątkiem.

Art. 168
Jeżeli opiekun nie sprawuje należycie opieki, sąd opiekuńczy wyda odpowiednie zarządzenia.

Rozdział IV

Zwolnienie opiekuna i ustanie opieki

Art. 169
1. Z ważnych powodw sąd opiekuńczy może na żądanie opiekuna zwolnić go z opieki.

2. Sąd opiekuńczy zwolni opiekuna, jeżeli z powodu przeszkd faktycznych lub prawnych opiekun jest niezdolny do sprawowania opieki albo dopuszcza się czynw lub zaniedbań, ktre naruszają dobro pozostającego pod opieką.

3. Jeżeli sąd opiekuńczy nie postanowił inaczej, opiekun obowiązany jest prowadzić nadal pilne sprawy związane z opieką aż do czasu jej objęcia przez nowego opiekuna.

Art. 170
Gdy małoletni osiągnie pełnoletność albo gdy przywrcona zostanie nad nim władza rodzicielska, opieka ustaje z mocy prawa.

Art. 171
Jeżeli w chwili ustania opieki zachodzi przeszkoda do natychmiastowego przejęcia zarządu majątkiem przez osobę, ktra pozostawała pod opieką, albo przez jej przedstawiciela ustawowego lub spadkobiercw, opiekun obowiązany jest nadal prowadzić pilne sprawy związane z zarządem majątku, chyba że sąd opiekuńczy postanowi inaczej.

Art. 172
1. W razie zwolnienia opiekuna lub ustania opieki opiekun obowiązany jest złożyć w ciągu trzech miesięcy rachunek końcowy z zarządu majątkiem.

2. Do rachunku końcowego stosuje się odpowiednio przepisy o rachunku rocznym.

Art. 173
Sąd opiekuńczy może zwolnić opiekuna od obowiązku składania rachunku końcowego.

Art. 174
Niezwłocznie po swym zwolnieniu lub po ustaniu opieki opiekun obowiązany jest oddać osobie, ktra pozostawała pod opieką, albo jej przedstawicielowi ustawowemu lub spadkobiercom zarządzany przez siebie majątek tej osoby.


DZIAŁ II OPIEKA NAD UBEZWŁASNOWOLNIONYM CAŁKOWICIE



Art. 175
Do opieki nad ubezwłasnowolnionym całkowicie stosuje się odpowiednio przepisy o opiece nad małoletnim z zachowaniem przepisw poniższych.

Art. 176
Jeżeli wzgląd na dobro pozostającego pod opieką nie stoi temu na przeszkodzie, opiekunem ubezwłasnowolnionego całkowicie powinien być ustanowiony przede wszystkim jego małżonek, a w braku tegoż - jego ojciec lub matka.

Art. 177
Opieka nad ubezwłasnowolnionym całkowicie ustaje z mocy prawa w razie uchylenia ubezwłasnowolnienia lub zmiany ubezwłasnowolnienia całkowitego na częściowe.


DZIAŁ III KURATELA



Art. 178
1. Kuratora ustanawia się w wypadkach w ustawie przewidzianych.

2. W zakresie nie uregulowanym przez przepisy, ktre przewidują ustanowienie kuratora, stosuje się odpowiednio do kurateli przepisy o opiece z zachowaniem przepisw poniższych.

Art. 179
1. Organ państwowy, ktry ustanowił kuratora, przyzna mu na jego żądanie stosowne wynagrodzenie za sprawowanie kurateli. Wynagrodzenie pokrywa się z majątku osoby, dla ktrej kurator jest ustanowiony, a jeżeli osoba ta nie ma majątku, wynagrodzenie pokrywa ten, na czyje żądanie kurator został ustanoaiony.

2. Wynagrodzenia nie przyznaje się, jeżeli nakład pracy kuratora jest nieznaczny, a sprawowanie kurateli czyni zadość zasadom wspłżycia społecznego.

Art. 180
1. Z zastrzeżeniem wyjątkw w ustawie przewidzianych, organ państwowy, ktry ustanowił kuratora, uchyli kuratelę, gdy odpadnie jej cel.

2. Jeżeli kurator został ustanowiony do załatwienia poszczeglnej sprawy, kuratela ustaje z chwilą ukończenia tej sprawy.

Art. 181
1. Kurator osoby ubezwłasnowolnionej częściowo jest powołany do jej reprezentowania i do zarządu jej majątkiem tylko wtedy, gdy sąd opiekuńczy tak postanowi.

2. W razie uchylenia ubezwłasnowolnienia kuratela ustaje z mocy prawa.

Art. 182
Dla dziecka poczętego, lecz jeszcze nie urodzonego, ustanawia się kuratora, jeżeli jest to potrzebne do strzeżenia przyszłych praw dziecka. Kuratela ustaje z chwilą urodzenia się dziecka.

Art. 183
1. Osoba ułomna może żądać ustanowienia kuratora, jeżeli potrzebuje pomocy do prowadzenia wszelkich spraw albo spraw określonego rodzaju. Zakres obowiązkw i uprawnień kuratora określa sąd opiekuńczy.

2. Kuratelę uchyla się na żądanie osoby ułomnej, dla ktrej była ustanowiona.

Art. 184
1. Dla ochrony praw osoby, ktra z powodu nieobecności nie może prowadzić swoich spraw, a nie ma pełnomocnika, ustanawia się kuratora. To samo dotyczy wypadku, gdy pełnomocnik nieobecnego nie może wykonywać swoich czynności albo gdy je wykonywa nienależycie.

2. Kurator powinien przede wszystkim postarać się o ustalenie miejsca pobytu osoby nieobecnej i zawiadomić ją o stanie jej spraw.