Unsere Angebote

• 
• 

• Los!

Ustawa Zasadnicza Republiki Federalnej Niemiec
z 23 maja 1949

1) Godność człowieka jest nienaruszalna. Obowiązkiem władzy publicznej jest jej poszanowanie i ochrona.
2) Naród niemiecki uznaje dlatego nienaruszalne i niezbywalne prawa człowieka jako podstawę każdej wspólnoty ludzkiej, pokoju i sprawiedliwości na świecie.
3) Następujące prawa podstawowe są wiążące dla ustawodawstwa, władzy wykonawczej i wymiaru sprawiedliwości jako prawo bezpośrednio obowiązujące.

1) Każdy ma prawo do wolnego rozwoju własnej osobowości, o ile nie narusza to praw innych osób i o ile nie narusza to porządku konstytucyjnego lub zasad moralności.
2) Każdy ma prawo do życia i nienaruszalności cielesnej. Wolność osobista jest nienaruszalna. Prawa te mogą zostać ograniczone jedynie na podstawie ustawy.

1) Wszyscy są równi wobec prawa.
2) Mężczyźnie i kobiety są równouprawnieni. Państwo dba o faktyczne urzeczywistnienie równouprawnienia kobiet i mężczyzn oraz podejmuje działania w celu usunięcia istniejących przeszkód.
3) Nikt nie może być dyskryminowany lub uprzywilejowany ze względu na płeć, urodzenie, rasę, język, miejsce urodzenia i pochodzenia, wiary, religijnych i politycznych przekonań. Nikt nie może być dyskryminowany z powodu inwalidztwa.

1) Nienaruszalna jest wolność wiary, sumienia i wolnego wyboru przekonania religijnego i światopoglądowego.
2) Zapewnia się nienaruszalność praktyk religijnych.
3) Nikt nie może zostać zmuszony wbrew swojemu przekonaniu do służby wojskowej z bronią w ręku. Szczegóły reguluje ustawa.

1) Każdy ma prawo wyrażać swoją opinię ustnie, na piśmie i w formie obrazu i wolność przekazu tej opinii oraz prawo do nieograniczonego informowania się ze środków masowego przekazu. Gwarantuje się wolność prasy i wolność przekazywania informacji. Cenzura nie istnieje.
2) Prawa te zostają ograniczone o ile przewidują to przepisy ustaw, postanowienia ustawowe o ochronie młodzieży i prawo o ochronie godności osobistej.
3) Sztuka i nauka, badania i nauczanie są wolne. Wolność nauczania nie zwalnia od obowiązuku wierności konstytucji.

1) Małżeństwo i rodzina są otaczane szczególną troską porządku państwowego.
2) Troska i wychowanie dzieci są naturalnymi prawami rodziców i stanowią ich najważniejszy obowiązek. Nad ich wykonywaniem czuwa społeczność państwa.
3) Dzieci mogą zostać odłączone od rodziny wbrew woli rodziców lub opiekunów jedynie na mocy przepisów ustawy wtedy, gdy osoby uprawnione do wychowania dzieci zawodzą lub gdy dzieciom z innych powodów grozi zaniedbanie.
4) Każda matka ma prawo do ochrony i opiekę ze strony społeczeństwa.
5) Dzieciom nie pochodzącym z małżeństwa przysługują na mocy ustawodawstwa takie same warunki ich fizycznego i psychicznego rozwoju oraz taka sama pozycja w społeczeństwie jak dzieciom pochodzącym z małżeństwa.

1) Całość systemu szkolnego podlega nadzorowi państwa.
2) Rodzice i opiekunowie mają prawo do podjęcia decyzji o uczestenictwie dziecka w lekcji religii.
3) Lekcje religii stanowią normalny przedmiot nauczania w szkołach publicznych z wyjątkiem szkół niewyznaniowych. Niezależnie od nadzoru państwa lekcje religii odbywają się w zgodzie z zasadami wspólnot wyznaniowych. Zaden nauczyciel nie może zostać zmuszony do nauczania religii wbrew swojej woli.
4) Zapewnia się prawo do zakładania szkół prywatnych. Szkoły prywatne jako uzupełnienie szkół państwowych działają na podstawie zezwolenia udzielonego przez państwo i podlegają ustawom państwowym. Zezwolenia udziela się, gdy szkoły prywatne spełniają takie same warunki, jak szkoły państwowe odnośnie celów nauczania i wyposażenia oraz wykształcenia nauczycieli i o ile szkoła prywatna nie domaga się osobnego traktowania dzieci w zależności od stanu posiadania ich rodziców. Nie udziela się pozwolenia gdy, ekonomiczne i prawne położenie nauczycieli nie zostało wystarczająco zabezpieczone.
5) Prywatna szkoła podstawowa powstanie tylko wtedy, gdy administracja oświatowa dopatrzy się szczególnego pedagogicznego interesu lub na wniosek rodziców lub opiekunów prawnych dzieci, gdy szkoła taka ma powstać jako szkoła zbiorcza, szkoła wyznaniowa lub szkoła o charakterze światopoglądowym i gdy w gminie nie istnieje dotychczas szkoła publiczna o takim charakterze.
6) Przedszkoły zostają zniesione.

1) Wszyscy obywatele niemieccy mają prawo do zgromadzania się bez uprzedniego zameldowania lub zezwolenia i bez posiadania broni.
2) W stosunku do zgromadzeń odbywających się na wolnej przestrzeni, prawo to może zostać ograniczone przez ustawę lub z powodu ustawy.

1) Wszyscy obywatele niemieccy mają prawo do organizowania stowarzyszeń i spółek.
2) Stowarzyszenia, których cele i działalność są sprzeczne z ustawami karnymi lub porządkiem konstytucyjnym lub są wbrew myśli o zgodnej współpracy narodów są zabronione.
3) Każdy i wszystkie zawody mają zapewnione prawo do stowarzyszeń dla ochrony i wspierania pracy i gospodarki. Porozumienia mające na celu ograniczenie tego prawa są zabronione, środki podjęte w tym celu są sprzeczne z prawem. Srodki w myśl art. 12a, 35 ust. 2 i 3, Art. 87a ust. 4 i art. 91 nie mogą kierować się przeciw walkom o prawa pracownicze i w celu wspierani pracy i gospodarki, o których jest mowa w pierwszym zdaniu.

1) Tajemnica korespondencji jak i tajemnica poczty i telekomunikacji jest nienaruszalna.
2) Ograniczenia mogą nastąpić jedynie na podstawie ustawy. Ustawa może postanawiać, o wyłączeniu osoby zainteresowanej i o tym, że zamiast zwykłej drogi sądowej sprawa zostanie zbadana przez specjalnie do tego przez naród powołane organy, gdy ograniczenie służy ochronie wolnego porządku demokratycznego lub ochronie istniejącego stanu lub bezpieczeństwu państwa lub jednego z landów.

1) Wszyscy obywatele niemieccy korzystają z wolności poruszania się na terenie Republiki Federalnej Niemiec.
2) Prawo to może zostać ograniczone jedynie w drodze ustawy i tylko z powodów określonych w ustawie, gdy nie istnieje wystarczająca podstawa bytu, przez co dla ogółu mogłyby powstać szczególne obciążenia, lub gdy wymaga tego ochrona przed niebezpieczeństwem grożącym istnieniu lub wolnościowemu demokratycznemu porządkowi ustrojowemu Federacji lub jednego z landów, zwalczanie epidemii, katastrof żywiołowych lub szczególnie ciężkich nieszczęśliwych wypadków, ochrony młodzieży przed zaniedbaniem albo zapobieganie działalności przestępczej.

1) Wszyscy obywatele niemieccy mają prawo do wolnego wyboru zawodu, miejsca pracy i miejsca wykształcenia. Wykonywanie zawodu może zostać uregulowane jedynie ustawą lub z powodu zapisów ustawowych.
2) Nikt nie może zostać przymuszony do określonej pracy, nie dotyczy to jednak obowiązku służby publicznej jednakowego dla wszystkich
3) Praca przymusowa jest dopuszczalna jedynie w związku z sądowo orzeczoną karą pozbawienia wolności.

1) Mężczyźni mogą po ukończeniu osiemnastego roku życia zostać zobowiązani do służby w siłach zbrojnych, w służbie ochrony pogranicza lub w ochronie cywilnej.
2) Kto z powodu sumienia odmawia służby z bronią w ręku może zostać zobowiązany do służby zastępczej. Czas trwania służby zastępczej nie może przekraczać czasu trwania służby z bronią w ręku. Szczegółowe zasady określa ustawa, która nie może naruszać wolności swobodnego kształtowania sumienia i musi przewidywać możliwość służby zastępczej, nie stojącej w żadnym związku z siłami zbrojnymi i służbami ochrony pogranicza.
3) Osoby objęte w stan obrony obowiązkiem służby wojskowej i które nie zostały powołane do służby w myśl ust. 1 lub 2, mogą zostać zobowiązane na mocy ustawy lub na podstawie przepisów wydanych na mocy ustawy w ramach stosunku pracy do cywilnych świadczeń służbowych dla celów obrony, wlącznie z ochroną ludności cywilnej; zobowiązania wynikające z publiczno-prawnych stosunków służbowych są dopuszczalne tylko dla wypełnienia zadań policji lub takich władczych działań administracji publicznej, które mogą być spełniane jedynie w publiczno-prawnym stosunku służbowym. Stosunki pracy, o których mowa w zdaniu pierwszym mogą zostać ustalone wobec sił zbrojnych w zakresie ich zaopatrzenia, jak również wobec administracji publicznej; zobowiązania powstałe w ramach stosunków pracy w zakresie zaopatrzenia ludności cywilnej są dopuszczalne tylko do pokrycia jej koniecznych potrzeb życiowych lub do zapewnienia jej ochrony.
4) Jeżeli w stanie stan obrony zapotrzebowanie na cywilne świadczenia służbowe w cywilnych sprawach sanitarnych i zdrowia, oraz w stałej wojskowej organizacji szpitalnictwa nie może zostać pokryte dobrowolnie, to mogą zostać na mocy ustawy pociągnięte do tego typu świadczeń służbowych kobiety od ukończenia 18 do ukończenia 55 roku życia. W żadnym wypadku nie mogą one pełnić slłużby z bronią w ręku.
5) W okresie poprzedzającym stan obrony, wszystkie zobowiązania, o których mowa w ust. 3, mogą być ustalone tylko stosownie do zapisu art. 80a ust. 1. Do przygotowania do świadczeń służbowych z ust. 3, do których konieczne jest posiadanie szczególnej wiedzy lub praw, można na postanowienia ustawy zobowiązać do udziału w szkoleniu. Zdanie pierwsze nie będzie miało wtedy zastosowania.
6) Jeżeli w stanie obrony nie będzie można pokryć dobrowolnie zapotrzebowania na siłę roboczą w dziedzinach wymienionych w ust. 3 zdanie 2, to może zostać dla zaspokojenia tej potrzeby ograniczona ustawą lub na podstawie ustawy wolność obywateli niemieckich do rezygnacji z wykonywania zawodu lub z miejsca pracy. Przed wprowadzeniem stanu obrony obowiązuje odpowiednio postanienie ust. 5 zdanie 1.

1) Mieszkanie jest nienaruszalne.
2) Przeszukiwanie może następować jedynie na skutek nakazu sędziego lub w razie obawy zwłoki także nakazu innych przewidzianych w ustawie organów i tylko w formie przewidzianej w tych ustawach.
3) Naruszenie i ograniczenia są dopuszczalne dla odwrócenia stanu niebezpieczeństwa dla ogółu lub zagrożenia życia poszczególnych osób, a na podstawie ustawy także dla zapobieżenia wystąpieniu nagłego niebezpieczeństwa i zagrożenia dla porządku publicznego, szczególnie dla usunięcia braku pomieszczeć, dla zwalczenia niebezpieczeństwa wystąpienia epidemii lub dla ochrony młodzieży.

1) Własność i prawo do dziedziczenia zostają zagwarantowane. Treść i ograniczenia tych praw określa ustawa.
2) Własność zobowiązuje. Korzystanie z niej służy także dobru ogółu.
3) Wywłaszczenie jest możliwe jedynie dla celów dobra ogółu. Może ono następować jedynie na podstawie ustawy lub na skutek ustawy, które określają rodzaj i zakres odszkodowania. Odszkodowanie następuje po sprawiedliwym wyważeniu interesu społecznego i osób wywłaszczonych. Odnośnie wysokości odszkodowania otwarta jest w wypadku sporów droga sądowa.

1) Grunty i ziemie, bogactwa naturalne i środki produkcji mogą zostać przekształccone w we własność społeczną lub inne formy gospodarki społecznej dla celów uspołecznienia w drodze ustawy, określającej rodzaj i zakres odszkodowania. Odnośnie odszkodowania stosuje się przepis art. 14 ust. 3 zdanie 3 i 4 odpowiednio.

1) Nie można być pozbawionym obywatelstwa niemieckiego. Odebranie obywatelstwa wbrew woli obywatela może nastąpić jedynie na podstawie ustawy i tylko wtedy, gdy obywatel nie stanie się przez to bezpaństwowcem.
2) Obywatel niemiecki nie może zostać wydalony. Ustawa może przewidywać szczególne wypadki wydalenia do krajów członkowskich Unii Europejskiej lub do sądu międzynarodowego, o ile poszanowane zostały zasady państwa prawa.

1) Osoby prześladowane politycznie korzystają z prawa azylu.
2) Na przepis ust. 1 nie może powoływać się ten, kto przybywa z państwa członkowskiego Wspólnoty Europejskiej lub innego państwa trzeciego, w którym zapewnione zostało wykonanie umowy o statusie prawnym uciekinierów i Konwencji o Ochronie Praw człowieka i Podstawowych Wolności. Państwa spoza Wspólnot Europejskich, które spełniają przesłanki określone w zdaniu 1 wymienione zostają w ustawie, wymagającej zgody Bundesratu. W wypadkach określonych w zdaniu 1 mogą zostać podjęte środki w celu zakończeniu pobytu niezależnie od złożonego przeciwko temu wydaleniu środka prawnego.
3) Na mocy ustawy, wymagającej zgody Bundesratu, mogą zostać określone państwa, w których na podstawie sytuacji prawnej, stosowania prawa i powszechnych stosunków politycznych zdaje się być zapewnione, że nie mają tam miejsca ani na prześladowania polityczne, ani nieludzkie albo poniżające postępowanie lub karanie. Domniemywa się, że cudzoziemiec z takiego kraju nie jest prześladowany, dopóki nie przedstawi faktów, które pozwolą przyjąć, że był on wbrew temu założeniu prześladowany ze względów politycznych.
4) Podjęcie środków prawnych kończących pobyt w przypadkach określonych w ust. 3 i w innych przypadkach, które w sposób oczywisty uchodzą za bezpodstawne, zostanie przez sąd odroczone tylko wtedy, gdy istnieją poważne wątpliwości co do zgodności z prawem tych środków; zakres badania może zostać ograniczony i później złożone dokumenty nie zostaną uwzględnione. Szczegóły określa ustawa.
5) Ust. 1 do 4 nie są sprzeczne z umowami międzynarodowymi zawartymi przez państwa członkowskie Wspólnoty Europejskiej między sobą lub z państwami trzecimi, z poszanowaniem zobowiązań wynikających z umowy o statusie prawnym uchodźców i Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, i których stosowanie musi być zapewnione w państwach sygnatariuszach tych umów, a państwa te ustanowiły regulacje dotyczące właściwości do badania żądania azylu włącznie z wzajemnym uznawaniem orzeczeń w sprawach azylu.

1) Każdy ma prawo, pojedyńczo lub grupowo, do pisemnego wniesienia próśb lub skarg do właściwych organów i do przedstawicieli narodu.

1) Ustawy o służbie wojskowej i służbie zastępczej mogą stanowić, że w stosunku do członków sił zbrojnych i służby zastępczej w czasie odbywania służby wojskowej lub zastępczej zostanie ograniczone ich prawo wolnego wyrażania i rozpowszechniania swoich poglądów w słowie, piśmie i obrazie (art. 5 ust. 1, pierwsza połowa zdania), prawo wolności zgromadzeń (art. 8) oraz prawo do petycji (art. 17), o ile przyznaje ono prawo składania wspólnie z innymi osobami próśb i zażaleń.
2) Ustawy, służące obronie, wraz z ochroną ludności cywilnej mogą określać, że zostaną ograniczone prawo wolności wyboru miejsca pobytu (art. 11) i nienaruszalności mieszkania (art. 13).

1) Kto wykorzystuje do walko przeciwko pokojowemu porządkowi demokratycznemu prawo do wolności wyrażania opinii, a zwłaszcza wolność prasy (art. 5 ust. 1), prawo do nauki (art. 5 ust. 3), prawo do zgromadzeń (art. 8), prawo do stowarzyszeń (art. 9) ochrona tajemnicy korespondencji (art. 10), prawo do własności (art. 14), lub prawo do azylu (art. 16a) działa na szkodę praw podstawowych. Na temat działania na szkodę oraz jego zakresu orzeka Federalny Trybunał Konstytucyjny.

1) O ile ta Ustawa Zasadnicza dopuszcza możliwość ograniczenia prawa zasadniczego na mocy ustawy lub na jej podstawie, to ustawa ta musi posiadać moc powszechnego obowiązywania, a nie jedynie w pojedyńczym przypadku. Ponadto ustawa ta musi wymieniać prawo zasadnicze wraz z podaniem artykułu.
2) Prawo zasadnicze nie może zostać naruszone co do swojej istoty.
3) Prawa zasadnicze stosuje się także wobec krajowych osób prawnych, o ile da się je do tych osób zastosować.
4) Każdemu, czyje prawa zostały naruszone przez działanie władzy publicznej, ma prawo do odpowiednich prawnych środków. O ile nie przewidziana jest odrębna właściwość postępuje się w zwykłej drodze prawnej. Postanowienie to nie narusza zapisu art. 10 ust. 2 zdanie 2.

1) Republika Federalna Niemiec jest demokratycznym i socjalnym państwem federalnym.
2) Cała władza zwierzchnia pochodzi od narodu. Naród sprawuje władzę przez wybory i głosowania, oraz przez uprawnione organy władzy ustawodawstwej, wykonawczej i sądowej.
3) Władza ustawodawcza jest związana porządkiem konstytucyjnym, władza wykonawcza i władza sądownicza związane są ustawą i prawem.
4) Wszyscy obywatele niemieccy mają prawo do czynnego oporu przeciwko każdemu kto podejmuje kroki w celu zmiany porządku, o ile nie jest możliwe przeciwdziałanie innymi środkami.

1) Państwo w odpowiedzialności za przyszłe pokolenia i w w ramach porządku konstytucyjnego chroni naturalne podstawy życia w drodze ustawodawstwa i przyjmując że władza wykonawcza i orzecznictwo uwzględniają ustawy i prawo.

1) Partie działają w powstawaniu woli politycznej narodu. Założenie partii politycznej nie podlega ograniczeniom. Wewnętrzna organizacja partii musi odpowiadać zasadom demokratycznym. Partie zobowiązane są do ujawnienia źródeł zdobytych środków oraz ich zużycia jak i do ujawnienia danych o ich stanie posiadania.
2) Działalność partii, których cele lub zachowanie członków skierowane jest przeciwko demokratycznemu porządkowi konstytucyjnemu lub które zagrażają porządkowi Republiki jest sprzeczna z konstytucją. O sprzeczności z konstytucją rozstrzyga Trybunał Konstytucyjny.
3) Szczegóły określa ustawa.

1) Barwami Republiki są czarny, czerwowny i złoty.

1) Republika Federalna Niemiec współdziała w rozwoju Unii Europejskiej dla urzeczywistnienia zjednoczonej Europy. Unia Europejska zobowiązana jest zasadom demokracji, państwa prawa, socjalnymi i federalnym i zasadzie subsydiarności oraz porównywalnej z niniejszą Ustawą Zasadniczą ochroną praw podstawowych. Federacja może ponadto przekazać prawa zwierzchnie ustawą po uzyskaniu zgody Bundesratu. Do umocowania Unii Europejskiej, jak również do zmian jej traktatowych podstaw i porównywalnych uregulowań, w których wyniku ta Ustawa Zasadnicza ulega w swojej treści zmianie lub uzupełnieniu, lub takie zmiany lub uzupełniania staną się możliwe, stosuje się art. 79 ust. 2 i 3.
2) W sprawach Unii Europejskiej działają Bundestag oraz przez landy przez Bundesrat. Rząd Federalny informuje Bundestag i Bundesrat wystarczająco i w możliwie najszybszym czasie.
3) Rząd Federalny stwarza Bundestagowi okazję do zajęcia stanowiska odnośnie zamierzonych aktów ustawodawczych Unii Europejskiej. Rząd Federalny uwzględnia w negocjacjach stanowisko Bundestagu. Szczegóły reguluje ustawa.
4) Bundesrat bierze udziiał w kształtowaniu woli politycznej Federacji w zakresie w jakim powinna ona współdziałać w odpowiedniej wewnętrzpaństwowej sprawie, albo na tyle, na ile landy byłyby wewnętrzpaństwowo właściwie.
5) Rząd Federalny uwzględnia stanowisko Bundesratu, gdy w ramach kompetencji wyłącznej Federacji dotknięte zostały interesy landów, albo poza tym federacja posiada prawo do czynienia ustawodawstwa. Należy bezwględnie uwzględnińć stanowisko Bundesratu, gdy punkt ciężkości ustawodawstwa dotyczy kompetencji ustawodawczych landów, ustanowienia urzędów lub postępowania administracyjnego Federacji, przy czym poszanowana zostaje odpowiedzialność całej Federacji. W sprawach podniesienia wydatków lub zmiejszenia przychodów wymagana jest zgoda Rządu Federalnego.
6) W sprawach z zakresu wyłącznej kompetencji ustawodawczej landów, prawa, które przysługują Republice Federalnej Niemiec jako państwu członkowskiemu Unii Europejskiej, powinny zostać przeniesione przez Federację przez Bundesrat na przedstawiciela landów. Urzeczywistnienie praw następuje przy współudziale Rządu Federalnego i po głosowaniu przy jego udziale, przy czym szanuje się ogólnopaństwową odpowiedzialność Federacji.
7) Szczegóły w odniesieniu do ust. 4 i 6 reguluje ustawa, wymagająca zgody Bundestagu.

1) Federacja może na mocy ustawy przenosić prawa zwierzchnie na jednostki państwowe.
1a) O ile landy są właściwe do wykonywania władzy państwowej i wypełniania zadań państwowych, mogą one po uzyskaniu zgody rządu landowego przenosić prawa zwierzchnie na jednostki przygraniczne.
2) Federacja może w celu utrzymania pokoju podporządkować się systemowi wzajemnego i wspólnego bezpieczeństwa; Federacja zgodzi się na ograniczenie swoich praw zwierzchnich, które prowadzą do zapewnienia pokojowego i trwalego porządku w Europie i pomiędzy narodami.
3) Dla wyjaśnienia sporów pomiędzy narodami Federacja zawiera porozumienia na temat ogólnych, pełnych, obligatoryjnych i międzynarodowych sądów arbitrażowych.

1) Ogólne zasady prawa międzynarodowego stanowią część prawa federalnego. Cieszą się one pierwszeństwem przed ustawami Federacji i stanowią bezpośrednio prawa i obowiązki mieszkańców Federacji.

1) Działania, które mogą i zostały podjęte w zamiarze zakócenia pokojowego współistnienia narodów, szczególnie czynienie przygotowań do wojny napastniczej są sprzeczne z konstytucją. Działania te podlegają karze.
2) Broń przeznaczona do prowadzenia wojny może być produkowana, transportowana i wprowadzona na rynek jedynie za zgodą Rządu Federalnego. Szczegóły określa ustawa.

1) Wszystkie niemieckie statki handlowe tworzą jedną jednolitą flotę handlową.

1) Porządek konstytucyjny landów musi odpowiadać republikańskim, demokratycznym i socjalnym zasadom państwa prawa w znaczeniu tej Ustawy Zasadniczej. Naród musi być reprezentowany przez swoich przedstawicieli w landach, okręgach i gminach, która to reprezentacja jest wyłaniana w ogólnych, bezpośrednich, wolnych, równych i tajnych wyborach. Osoby posiadające obywatelstwo jednego z krajów Wspólnoty Europejskiej posiadają zgodnie z prawem wspólnotowym prawa wyborcze i prawa do bycia wybieranym w wyborach okręgowych i gminnych. W gminach może w miejsce wybranej osoby prawnej wstąpić związek gmin.
2) Gminom zapewnia się prawo, regulowania wszystkich sprawa wspólnoty miejscowej w ramach ustawy i na własną odpowiedzialność. Także związki gmin posiadają w ramach zadań ustawowych prawo do samorządu na podstawie ustawy.
3) Federacja zapewnia, że konstytucyjny porządek landów odpowiada zasadom i postanowieniom określony w ust. 1 i 2.

1) Terytorium Federacji może zostać na nowo podzielone, aby zapewnić by landy w zależności od swojej wielkości i możliwości, mogły skutecznie wypełniać swoje zadania. Należy przy tym koniecznie uwzględnić: związki ludności, rozwój historyczny i kulturowy, celowość ekonomiczną jak i wymogi gospodarki przestrzennej.
2) Środki w celu nowego podziału terytorialnego Federacji podjęte zostają na podstawie ustawy, wymagającej zgody wydanej przez referendum. Wysłuchuje się opinii landów, których podział ten dotyczy.
3) Referendum odbywa się w landach, z których terytorium lub ich części ma powstać nowy land lub granice landu mają zostać od nowa wyznaczone (landy zainteresowane). W głosowaniu postawione zostaje pytanie do rozstrzygnięcia, czy zainteresowane landy mają pozostać w dotychczasowej formie, czy też powienien powstać nowy land, czy granice landów moją zostać na nowo wyznaczone. Referedum jest ważne, gdy na przyszłym terytorium landu i razem na terytoriach lub ich częściach zainteresowane landu, którego przynależnie do landu ma ulec zmianie, opowiada się większość za taką zmianą. Referendum nie jest ważne, gdy na terytorium zainteresowanego landu, większość wypowie się przeciw takiej zmianie; odmowa większości nie jest brana pod uwagę, gdy na części terytorium, które ma otrzymać nową przynależność, za zmianą opowie się większość 2/3, chyba że, w całym terytorium zainteresowanego landu większość 2/3 odpowie się przeciw takiej zmianie.
4) Gdy 1/10 uprawnionych do głosowania do Bundestagu domaga się stworzenia nowego terytorium z terytorium leżącego w różnych landach, odgraniczonego lecz dającego się potraktować jako jednolite terytorium ze względu na zaludnienie i związki ekonomiczne, lub posiadającego przynajmniej jeden milion mieszkańców tak że terytorium temu można by było przypisać jednolitą przynależność landową, w ciągu dwóch lat ustawa federalna ma rozstrzygnąć o tym, czy można zmienić przynależność landową w myśl ust. 2 lub też czy w zainteresowanych landach odbędzie się referendum.
5) Celem referendum jest stwierdzenie, czy przez ustawę przewidziana zmiana przynależności do landu spotyka się z poparciem. Ustawa może przewidywać różne, nie więcej jednak niż dwie propozycje rozwiązania. Gdy większość opowiada się za jednym z rozwiązań przynależności do landu, to należy stwierdzić w drodze ustawy federalnej, czy przynależność do landu w ciągu dwóch lat zmieni się zgodnie z ust. 2. Gdy w referendum przedstawiona propozycja zostanie poparta według ust. 3 zdanie 3 i 4, należy w ciągu dwóch lat po przeprowadzonym referendum powziąć ustawę federalną, na temat powstania zaproponowanego landu, która nie wymaga potwierdzenia przez kolejne referendum.
6) Większość w referendum i w plebiscycie to większość oddanych głosów, gdy jest to jednocześnie przynajmniej 1/4 głosów uprawnionych do głosowania do Bundestagu. Bliższe postanowienia określa ustawa federalna o referendum i plebiscyście, która może także przewidywać, że referendum nie można powtarzać przez okres lat pięciu.
7) Inne zmiany w stanie terytorialnym landów mogą nastąpić w drodze umów między zainteresowanymi landami lub ustawy federalnej za zgodą Bundesratu, gdy terytorium którego przynależność terytorialna ma się zmienić, posiada ma więcej niż 10 000 mieszkańców. Szczegółowe postanowienia określa ustawa federalna, wymagająca zgody Bundesratu i większości ustawowej posłów Bundestagu. Opinia zainteresowanych gmin i okręgów zostaje wysłuchana.
8) Kraje mogą regulować w drodze umowy państwowej nowy podział w objętym nimi każdorazowo obszarze lub w częściach odmiennie od przepisów ustępów 2 do 7. Należy wysłuchać opinii zainteresowanych gmin i okręgów. Umowa państwowa wymaga potwierdzenia w referendum w każdym z zainteresowanych landów. Jeżeli umowa państwowa dotyczy części obszarów landów potwierdzenie może zostać ograniczone do referendów w tych częściach; druga połowa zdania 5 nie znajduje zastosowania. W referendum decyduje większość oddanych głosów, o ile obejmuje ona co najmniej 1/4 uprawnionych do głosowania w Bundestagu; szczegóły reguluje ustawa federalna. Umowa państwowa wymaga zgody Bundesstagu.

1) Wykonywanie uprawnień państwowych i wypełnianie zadań państwowych jest zadaniem landów, o ile ustawa zasadnicza nie przewiduje lub nie dopuszcza innej regulacji prawnej.

1) Prawo związkowe stoi nad prawem landów.

1) Prowadzenie stosunków z innymi państwami stanowi zadanie Federacji.
2) Zdanie landu zostanie wysłuchane w wypadku zawarcia porozumienia naruszającego w szczególny sposób sytuację położenie tego landu.
3) Landy mogą zawierać umowy z innymi państwami za zgodą Rządu Federalnego oraz w takim zakresie w jakim są właściwe do stanowienia ustawodawstwa.

1) Każdy obywatel niemiecki ma w każdym kraju te same obywatelskie prawa i obowiązki.
2) Każdy obywatel niemiecki ma zgodnie ze swoim zdolnościami, kwalifikacjami i zawodowymi kompetencjami równy dostęp do każdego urzędu państwowego.
3) Korzystanie z praw obywatelstkich i zasadniczych, dopuszczenie do urzędów państwowych jak i zdobyte w służbie państwowej prawa są niezależne od wyznania religijnego. Nikt nie może ponosić szkód z powodu swojej przynależności lub jej braku do wyznania lub poglądu światopoglądowego.
4) Wykonanie praw zwierzchnich powierza się w zwykłym przypadku wykonującym służbę państwową, stojącym w stosunku publicznoprawnym oraz służbowym i zobowiązani są do wierności państwu.
5) Prawo do służby państwowej regulowane jest z uwzględnieniem uznanych zasad zawodowej służby państwowej.

1) Odpowiedzialność za naruszające prawo osoby trzeciej działania urzędnika w czasie wykonywania powierzonego mu urzędu publicznego ponosi państwo lub jednostka, w której służbie urzędnik stoi. W razie zamiaru lub rażącego niedbalstwa urzędnika zastrzega się prawo regresu. Nie zamyka się zwykłej drogi prawnej dla roszczeń odszkodowawczych oraz dla regresu.

1) Wszystkie urzędy Federacji i landów służą sobie wzajemnie pomocą prawną i urzędową.
2) Land może w szczególnych przypadkach o szczególnym znaczeniu dla utrzymania lub przywrócenia bezpieczeństwa publicznego lub publicznego porządku domagać się by siły i jednostki służb ochrony pogranicza udzieliły pomocy policji landowej, gdy policja nie jest w stanie wykonać swoich zadań bez tej pomocy lub może wykonać swoje zadania jedynie pokonując znaczne trudności. Na wypadek katastrofy naturalnej lub w razie innego szczególnie poważnego nieszczęścia pojedyćczy land może korzystać z pomocy sił policji oraz sił i urządzeń władz administracyjnych innych landów jak i pomocy służb granicznych i sił wojskowych.
3) Gdy katastrofa naturalna lub nieszczęśliwy wypadek zagraża terytorium więcej niż jednego landu, Rząd Federalny może, o ile jest to konieczne dla skutecznego zwalczenia skutków katastrofy lub wypadku, nakazać przekazanie do dyspozycji sił policyjnych innych landów jak również działanie jednostek sił ochrony pogranicza i sił wojskowych. Działania nakazane przez Rząd Federalny opisane w zdaniu pierwszym zostaną w każdej chwili cofnięte na żądanie Budesratu, a ponadto natychmiast po ustąpieniu grożącego niebezpieczeństwa.

1) W najwyższych urzędach federalnych służą urzędnicy z wszystkich landów w odpowiednio zachowanych proporcjach. W pozostałych urzędach federalnych zatrudnione osoby powinny w zwykłym przypadku pochodzić z landu, gdzie były czynne zawodowo.
2) Ustawy na temat służby obronnej uwzględniają podział Federacji na landy i ich szczególne stosunki regionalne i ludnościowe.

1) Land nie spełniający obowiązków federalnych zawartych w Ustawie Zasadniczej lub innej ustawie federalnej, może zostać przymuszony do wypełniania swoich obowiązków w drodze środków podjętych przez Rząd Federalny za zgodą Bundesratu.
2) Rząd Federalny lub jego rzecznik posiada prawo do wydawania poleceń wobec landów w celu przymuszenia ich do wypełnienia swoich obowiązków.

1) Posłowie do niemieckiego Bundestagu zostają wybrani w wyborach ogólnych, bezpośrednich, wolnych, równych i tajnych. Są oni przedstawicielami całego narodu, nie są związani instrukcjami i poleceniami wyborców i podlegają jedynie swojemu sumieniu.
2) Prawo do brania udziału w głosowaniu ma każdy kto ukończył osiemnasty rok życia, wybrany może być każdy kto osiągnął wiek, w którym osiągana jest pełnoletniość.
3) Bliższe szczegóły określa ustawa federalna.

1) Bundestag zostaje wybrany na cztery lata. Jego kadencja kończy się na pierwszym posiedzeniu z nowo wybranym Bundestagiem nowej kandencji. Nowe wybory odbywają się najwcześniej 45 najpóźniej 47 miesięcy po ropoczęciu kadencji. Na wypadek rozwiązania się Bundestagu odbywają się ponowne wybory w okresie 60 dni.
2) Bundestag spotyka się na pierszym posiedzeniu nie później aniżeli 30 dni od dnia wyborów.
3) Bundestag postanawia o zakończeniu i rozpoczęciu swoich posiedzeń. Marszałek Bundestagu może powołać je wcześniej. Jest on do tego zobowiązany, gdy jedna trzecia posłów, Prezydent Republiki Federalnej Niemiec lub Kanclerz Republiki Federalnej Niemiec tego się domagają.

1) Bundestag wybiera swojego maszałka, jego zastępcą i protokolantów. Nadaje sobie regulamin.
2) Marszałek sprawuje władzę porządkową oraz władzę policyjną w budynku Bundestagu. Bez jego zgodny nie może odbyć się w pomieszczeniach Bundestagu przeszukanie lub zabór rzeczy.

1) Ważność wyborów należy do Bundestagu. Rozstrzyga on również o utracie mandatu poselskiego.
2) Na rostrzygnięcie Bundestagu może złożyć skargę na Federalnego Trybunału Konstytucyjnego.
3) Bliższe postanowienia określa ustawa federalna.

1) Bundestag obraduje jawnie. Na wniosek 1/10 posłów lub na wniosek Rządu Federalnego Bundestag może wyłączyć jawność obrad podejmując decyzję 2/3 głosów. Decyzja na temat wniosku zapada na posiedzeniu niejawnym.
2) Bundestag podejmuje uchwały większością oddanych głosów, o ile Ustawa Zasadnicza nie przewiduje nic innego. Regulamin może przewidywać wyjątki odnośnie wyborów, o których postanawia Bundestag.
3) Nie podlegają odpowiedzialności zgodne z prawdą sprawozdania na temat jawnych posiedzeń Bundestagu i jego komisji.

1) Bundestag i jego komisje mogą domagać się obecności każdego z posłów.
2) Posłowie Bundesratu i członkowie Rządu Federalnego jak i jego rzecznicy mają dostęp do wszystkich posiedzeń Bundestagu i jego komisji. Muszą być zawsze wysłuchani.

1) Bundestag ma prawo i obowiązek na wniosek ¼ swoich posłów, powołać komisję śledczą, która podniesie odpowiednie dowody na jawnym posiedzeniu. Jawność posiedzenia może zostać wyłączona.
2) Odnośnie przeprowadzenia dowodu stosuje się przepisy prawa karnego. Ochrona tajemnicy korespondecji pozostaje nienaruszona.
3) Sądy i urzędy administracyjne są zobowiązane do udzielenia pomocy prawnej.
4) Uchwały komisji śledczej nie podlegają kontroli sądowej. Sądy nie są związane w ocenie dowodów stanem faktycznym ustalonym przez komisję śledczą.

1) Bundestag powołuje Komisję do Spraw Unii Europejskiej. Może udzielić jej upoważnienia do reprezentowania swoich praw przed Rządem Federalnym w myśl postanowienia art. 23.

1) Bundestag powołuje Komisję do Spraw Zagranicznych i Komisję do Spraw Obrony.
2) Komisja do Spraw Obrony posiada uprawnienia komisji śledczej. Na wniosek ¼ swoich członków ma ona obowiązek zbadać określoną sprawę.
3) Art. 44 ust. 1 nie znajduje zastosowania do spraw związanych z obroną.

1) Dla ochrony praw zasadniczych oraz jako organ pomocniczy Bundestagu przy sprawowaniu kontroli parlamentarnej powołany zostaje Rzecznik do Spraw Obrony. Bliższe postanowienia określa ustawa federalna.

1) Bundestag powołuje Komisję Praw Obywatelskich, zajmującej się w myśl art. 17 prośbami i skargami kierowanymi do Bundestagu.
2) Uprawnienia Komisji powołanej do sprawdzenia skarg reguluje ustawa federalna.

1) Poseł nie może być w żadnym czasie pociągnięty do odpowiedzialności sądowej lub służbowej lub gdziekolwiek poza Bundestagiem za sposób głosowania, za swoją wypowiedź poczynioną w Bundestagu lub jednej z jego komisji. Zapis ten nie odnosi się do oszczerstw.
2) Poseł może być pociągnięty do odpowiedzialności lub aresztowany za działanie zagrożone karą jedynie za zgodą Bundestagu, chyba że zostanie on zatrzymany w czasie popełniania czynu lub w ciągu następnęgo dnia.
3) Uzyskanie zgody Bundestagu konieczne jest w każdym przypadku ograniczenia osobistej posła lub rozpoczęcia postępowania karnego przeciwko posłu w myśl art. 18.
4) Każde postępowanie karne i każde postępowanie w myśl art. 18 przeciwko posłu, każdy areszt i każde inne ograniczenie jego osobistej wolności zostają umożone na życzenie Bundestagu.

1) Posłowie mają prawo do odmowy zeznań o osobach, które udzieliły im informacji zwracając się do nich jako posła lub jako posłom dostarczyły informacji o faktach, jak i o tych faktach im jako posłom. W zakresie w jakim obowiązuje prawo odmowy zeznań, niedopuszczalne jest zajęcie pism.

1) Osoba ubiegając się o miejsce w Bundestagu posiada prawo do urlopu w celu przygotowania swojego wyboru.
2) Nikt nie może zostać ograniczony w objęciu i wykonywaniu urzędu posła. Zwolnienie z pracy lub zwolnienie za umową stron jest niedopuszczalne.
3) Posłowie posiadają prawo do odpwiedniego odszkodowania, zapewniającego ich niezależność. Bliższe postanowienia określa ustawa federalna.

1) (skreślony)

1) Landy oddziaływują na ustawodawstwo i administrację Federacji oraz w sprawach Unii Europejskiej w Bundestagu.

1) Bunderat składa się w członków rządów landów, którzy są powoływani i odwoływani. Mogą być oni reprezentowani przez innych członków swoich rządów.
2) Każdy land posiada przynajmniej trzy głosy, landy o więcej niż dwóch milionach mieszkańców cztery głosy, landy o więcej niż sześciu milionach mieszkańców pięć głosów, landy o więcej niż siedmiu milionach mieszkańców sześć głosów.
3) Każdy land jest reprezentowany przez tyle osób ile przysługuje mu głosów. Głosy każdego z landów mogą być oddane jedynie jednomyślnie i tylko przez obecnych członków Bundesratu lub ich przedstawicieli.

1) Bundesrat wybiera ze swego grona Marszałka na okres roku.
2) Marszałek zwołuje Bundesrat. Zwołuje Bundesrat zawsze gdy domagają się tego przedstawiciele przynajmnie dwóch landów lub Rząd Federalny.
3) Bundesrat podejmuje uchwały przynajmniej większością wszystkich swoich głosów. Nadaje sobie regulamin. Obraduje jawnie. Jawność posiedzeń może zostać wykluczona.
3a) Bundesrat może w sprawach dotyczących Unii Europejskiej powołać Izbę Europejską, której uchwały są uchwałami Bundesratu; Art. 51 ust. 2 i ust. 3 zdanie 2 stosuje się odpowiednio.
4) Do Komisji Bundesratu mogą należeć inne członkowie lub rzecznicy rządów landów.

1) Członkowie Rządu Federalnego mają prawo, a na wypadek takiego żądania obowiązek, brania udziału w obradach Bundesratu i jego komisji. Muszą oni być zawsze wysłuchani. Bundesrat zostaje powiadomiony o prowadzeniu spraw przez Rząd Federalny.

1) Wspólna Komisja składa się w dwóch trzecich z posłów Bundestagu i w jednej trzeciej z członków Bundesratu. Bundestag wyznacza posłów Bundestagu zgodnie z proporcjami frakcji; nie mogą oni być członkami Rządu Federalnego. Każdy z landów jest reprezentowany przez wyznaczonego przez siebie członka Bundesratu; członkowie ci nie są związani instrukcjami. Utworzenie Wspólnej Komisji oraz postępowanie w niej reguluje regulamin, uchwalony przez Bundestag za zgodą Bundesratu.
2) Rząd Federalny powiadamia Wspólną Komisję o planach na wypadek obrony. Prawa Bundestagu i jego komisji opisane w art. 43 ust.1 nie zostają naruszone.

1) Prezydent Republiki Federalnej Niemiec zostaje wybrany bez debaty przez Zgromadzenie Narodowe. Wybrany może być każdy obywatel niemiecki, posiadający prawo wyborcze do Bundestagu i który ukończył 40 rok życia.
2) Kadencja Prezydenta Republiki Federalnej Niemiec trwa 5 lat. Następujący po tej kandencji ponowny wybór jest dopuszczalny tylko raz.
3) Zgromadzenie Narodowe składa się z członków Bundestagu i jednakowej liczby członków, wybranych przez przedstawicieli landów według zasad wyborów proporcjonalnych.
4) Zgromadzenie Narodowe spotyka się najpóźniej 3 dni przed upływem kadencji Prezydenta Republiki Federalnej Niemiec, a w wypadku skróconej kadencji najpóźniej 30 dni po jej upływie. Jest ono zwoływane przez Marszałka Bundestagu.
5) Po upływie kadencji rozpoczyna się upływ terminu ust. 4 zdanie 1 wraz z pierwzsym posiedzeniem Bundestagu.
6) Wybranym na Prezydenta Republiki Federalnej Niemiec jest ten, kto otrzyma większość głosów członków Zgromadzenia Narodowego. Gdy żaden z kandydatów nie może zebrać tej większości w dwóch kolejnych głosowaniach, za wybranego uważa się tego kandydata, który w kolejnym głosowaniu uzyska najwięcej głosów.
7) Bliższe postanowienia określa ustawa federalna.

1) Prezydent Republiki Federalnej Niemiec nie może przynależeć do Rządu lub do jakiejkolwiek jednostki ustawodawczej federacji lub landu.
2) Prezydent Republiki Federalnej Niemiec nie może wykonywać żadnej płatnego urzędu, żadnej działalności gospodarczej i żadnego zawodu i nie może być członkiem kierownictwa lub rady nadzorczej przedsiębiorstwa zarobkowego.

1) Prezydent Republiki Federalnej Niemiec składa przed objęciem urzędu przed zgromadzonymi posłami Bundestagu i członkami Bundesratu następującą przysięgę „przyrzekam poświęcić moją moc dobru narodu niemieckiego, mnożyć jego korzyści, szkody od niego wenden, szanować i bronić Ustawy Zasadniczej i ustaw federalnych, moje obowiązki wykonywać sumiennie i czynić sprawiedliwość wobec wszystkich. Tak mi dopomóż Bóg”. Przysięga może zostać złożona z pominięciem odwołania do religii.

1) Uprawnienia Prezydenta Republiki Federalnej Niemiec przejmuje w wypadku powstania przeszkody w wykonywaniu urzędu lub jego wcześniejszego złożenia Marszałek Bundesratu.

1) Zarządzenia i polecenia Prezydenta Republiki Federalnej Niemiec wymagają do swojej ważności podpisu Kanclerza Republiki Federalnej Niemiec lub właściwego ministra federalnego. Nie dotyczy to mianowania i odwołania Kanclerza Republiki Federalnej Niemiec, rozwiązania Bundestagu zgodnie z art. 63 i prośby w myśl art. 69 ust. 3.

1) Prezydent Republiki Fedralnej Niemiec reprezentuje Federację zgodnie z zasadnimi prawa międzynarodowego. Zawiera on w imieniu Federacji umowy międzynarodowe z innymi państwami. Uwiarygodnia i przyjmuje ambasadorów.
2) Umowy regulujące polityczne stosunki federacji lub dotyczą spraw ustawodawstwa federalnego wymagają zgody lub współdziałania odpowiedniej właściwej za ustawodawstwo federalne jednostki w formie ustawy federalnej. Odnośnie umów administracyjnych stosuje się odpowiednio przepisy o administracji federalnej.

1) (skreślony)

1) Prezydent Republiki Federalnej Niemiec mianuje i odwołuje sędziów federalnych, urzędników federalnych, oficerów i podoficerów, o ile ustawa odrębna nie postanawia nic innego.
2) Wykonuje on w pojedyńczych wypadkach w imieniu Federacji prawo łaski.
3) Może on przekazać swoje kompetencje innym urzędom.
4) Ustępy 2 do 4 Art. 46 stosuje się odpowiednio do Prezydenta Republiki Federalnej Niemiec.

1) Bundestag lub Bundesrat zaskarżyć Prezydenta Republiki Federalnej Niemiec przed Federalnym Trybunałem Konstytucyjnym w razie naruszenia zapisu Ustawy Zasadniczej lub ustawy federalnej. Wniosek o wystąpienie ze skargą musi być postawiony przez przynajmniej ¼ posłów Bundestagu lub ¼ członków Bundesratu. Uchwała o wycofaniu skargi wymaga większości 2/3 posłów Bundestagu lub 2/3 głosów Bundesratu. Skarga jest reprezentowana przez rzecznika jednostki skarżącej.
2) Trybunał Konstytucyjny może orzec utratę urzędu przez Prezydenta, gdy stwierdzi, że Prezydent winny jest zamierzonego naruszenia Ustawy Zasadniczej lub ustawy federalnej. W drodze zarządzenia tymczasowego może orzec po wniesieniu skargi, że istnieją przeszkody w sprawowaniu urzędu przez Prezydenta.

1) Rząd Federalny składa się z Kanclerza Republiki Federalnej Niemiec oraz ministrów federalnych.

1) Kanclerz zostaje wybrany bez uprzedniego porozumienia na propozycję Prezydenta Republiki Federalnej Niemiec przez Bundestag.
2) Wybranym zostaje ten, kto zdobędzie większość głosów posłów Bundestagu. Wybrany zostaje mianowany przez Prezydenta Republiki Federalnej Niemiec.
3) W wypadku, gdy proponowany kandydat nie zostanie wybrany, Bundestag może w ciągu 14 dni po tych wyborach wybrać Kanclerza Republiki Federalnej Niemiec większością sumy głosów w Bundestagu.
4) Jeżeli ponowny wybór nie odbędzie się w ciągu tego czasu, odbędzie się niezwłocznie nowy wybór w którym za wybranego uważa się tego kandydata, który zebrał najwięcej głosów. Gdy kandydat zebrał większość głosów Bundestagu, Prezydent musi mianować go w ciągu 7 dni po wyborze. Gdy kandydant nie zebrał tej większości głosów, Prezydent może go mianować w ciągu 7 dni lub może rozwiązać Bundestag.

1) Ministerowie federalni są mianowani i odwoływani na wniosek Kanclerza przez Prezydenta.
2) Kanclerz Republiki Federalnej Niemiec oraz ministrowie federalni składają przy objęciu swoich obowiązków przed Bundestagiem przysięgą przewidzianą w art. 56.

1) Kanclerz określa dyrektywy polityki i ponosi za to odpowiedzialność. Każdy z ministrów kieruje w ramach tych dyrektyw samodzielnie i na własną odpowiedzialność przydzielony mu zakres działalności. W razie wystąpienia różnicy zdań pomiędzy ministrami rozstrzyga Rząd Federalny. Kanclerz prowadzi intersy zgodnie z regulaminem ustalonym przez Rząd Federalny za zgodą Prezydenta.
1) Minister Obrony sprawuje władzę wydawania rozkazów siłom zbrojnym oraz dowodzenia nimi.
1) Kanclerz i ministrowie federalni nie mogą sprawować żadnego innego płatnego urzędu, wykonywać żadnej działalności zarobkowej i żadnego zawodu nie mogą bez zgody Bundestagu sprawować kierownictwa lub należeć do rady nadzorczej przedsiębiorstwa zarobkowego.

1) Minister Obrony sprawuje władzę wydawania rozkazów siłom zbrojnym oraz dowodzenia nimi.

1) Kanclerz i ministrowie federalni nie mogą sprawować żadnego innego płatnego urzędu, wykonywać żadnej działalności zarobkowej i żadnego zawodu nie mogą bez zgody Bundestagu sprawować kierownictwa lub należeć do rady nadzorczej przedsiębiorstwa zarobkowego.

1) Bundestag może zgłosić wobec ministra federalnego wniosek o wotum nieufności jedynie wtedy, gdy wybierze jednocześnie większością swoich głosów jego następcę i wniesie wniosek do Prezydenta o zwolnienie Kanclerza. Prezydent musi ustosunkować się pozytywnie do wniosku i mianować nowo wybranego.
2) Pomiędzy złożeniem wniosku i wyborem muszą upłynąć 48 godziny.

1) Gdy wniosek Kanclerza o wotum zaufania nie zostanie potwiedzony w głosowaniu większością głosów Bundestagu, Prezydent może w rozwiązać Bundestag na wniosek Kanclerza w ciągu 21 dni. Prawo do rozwiązania Bundestagu wygasa, o ile Bundestag wybierze większością swoich głosów innego Kanclerza.
2) Pomiędzy złożeniem wniosku i głosowaniem muszą upłynąć 48 godziny.

1) Kanclerz Federalny powołuje ministra i jego zastępcę.
2) Urząd Kanclerza i ministra federlanego upływa w każdym przyżadku z chwilą zebrania się nowego Bundestagu, a urzęd ministra federalnego także z cheilą każdego innego zwolnienia urzędu Kanclerza Federalnego.
3) Kanclerz Federalny jest zobowiązany na prośbę Kanclerza Federalnego lub Prezydenta do pełnienia dalej swoich obowiązków do chwili mianowania swego następcy.

1) Landy mają prawo do stanowienia ustawodawstwa, o ile ta Ustawa Zasadnicza nie pozostawia tych kompetencji Federacji.
2) Rozgraniczenie właściwości ustawodawczych pomiędzy Federacją i landami odbywa się na podstawie zapisów tej Ustawy Zasadniczej na temat kompetencji wyłącznej i konkurencyjnej.

1) W dziedzinach kompetencji wyłącznej Federacji landy posiadają kompetecje ustawodawcze tylko w takim zakresie w jakim zostały do niej upoważnione przez ustawę federalną.

1) W zakresie ustawodawstwa konkurencyjnego landy posiadają komptencje ustawodawcze, o ile i na tyle Federacja nie uczyniła użytku ze swojej kompetencji ustawodawczej
2) Federacja posiada kompetencje ustawodawcze w takim zakresie w jakim konieczne jest stworzenie w ogólnym interesie regulacji prawnej dla Federacji w celu stworzenia równych warunków życia na terenie Federacji lub ochrony jednosci prawa i warunków ekonomicznych.
3) Ustawa federalna może postanawiać o tym, że regulacja federacyjna, stworzenie której nie jest konieczne w myśl ust. 2, zostanie zastąpiona przez prawo landu.

1) Federacja posiada kompetecję wyłączną w sprawach 1. zagranicznych, obrony łącznie z ochroną ludności cywilnej, 2. obywatelstwa Federacji, 3. swobody przemieszczania się, paszportowych, migracji i ekstradycji, 4. waluty, pieniądza i monet, miar i wag, jak i określania czasu, 5. jedności ceł i terenu handlu, umów handlowych i na temat transportu, okrętowego, swobody wymiany towarów i obrotów towarowych i płatniczych z zagranicą łącznie z ochroną ceł i ochroną pogranicza, 6. ruchu lotniczego, 6a. ruchu kolejowego, należącego w większości do Federacji (Koleje Federacji), budów, utrzymania i używania szyn koleji federacji jak i stosowaniu opłat za używanie tychże szyn. 7. poczty i telekomunikacji 8. stosunków prawnych w służbie Federacji, i 9. ochrony prawnej działalności wytwórczej, praw autorskich i praw wydawniczych, 10. współpracy Federacji i landów a) w policji kryminalnej, b) dla ochrony porządku demokratycznego, stanu i bezpieczeństwa Federacji lub jednego z landów i c) dla ochrony przeciwko czynionym na terenie Federacji staraniom, zagrażającym przez użycie siły lub przez czynione przygotowania interesom zagranicznym Republiki Federalnej Niemiec, jak i dla ochrony wyposażenia Urzędu Kryminalnej Policji Federalnej i międzynarodowego zwalczania przestępczości 11. statystyki dla celów Federacji.

1) Kompetecja konkurencyjna rozciąga się na następujące dziedziny sprawy: 1. prawo cywilne, prawo karne i wykonanie kary, sądy i postępowani sądowe, adwokatura, notariat i poradnictwo prawne; 2. sprawy stanu cywilnego; 3. prawo do zgromadzeń i stowarzyszeń; 4. pobyt i swoboda zamieszkania cudzoziemców; 4a. prawo posiadania broni i materiałów wybuchowych; 5. (uchylony) 6. dotyczące uciekinierów i wypędzonych; 7. opieka publiczna; 8. (uchylony); 9. szkody wojenne i odszkodowania; 10. opieka poszkodowanych w wojnie i inwalidów wojennych i ich rodzin i opieka nad byłymi jeńcami wojennymi; 10a. groby wojenne i groby innych ofiar wojen i ofiar rządów przemocy; 11. prawo do gospodarki (kopalnie, przemysł, gospodarka energetyczna, rzemiosło, wytwórczość, handel, banki i giełdy, ubezpieczenia prywatne); 11a. tworzenie i używanie energii jądrowej dla celów pokojowych, tworzenie i stosowania urządzeń, służących tym celom, ochrona przed niebezpieczeżstwem, powstającym przy uwolnieniu tej energii lub promieniowanie jonizujące, niszczenie materiałów radioaktywnych; 12. prawo pracy łącznie z konstytucją zakładów, ochrony pracy i pośrednictwa pracy jak i ubezpieczeń społecznych łącznie z ubezpieczeniem na wypadek bezrobocia; 13. regulacja pomocy w zdobywaniu wykształcenia oraz wspomaganie nauki; 14. prawo do wywłaszczenia, o ile następują one zgodnie z przesłankami art. 73 i 74; 15. przeniesienie własności gruntów, bogactw naturalnych i środków produkcji na inne formy własności ogólnej; 16. ochrona przed nadużyciem dominującej pozycji gospodarczej; 17. wspomaganie wytworów rolnych i leśnych, bezpieczeństwo żywienia, wwzóz i wywóz produktów rolnych i leśnych, gospodarka rybna o ochrona wybrzeża; 18. obroty gruntami, prawo gruntowe (bez prawa do pobierania opłat za uzbrojenie) prawo dzierżawy gruntów rolnych, gospodarka mieszkaniowa, gospodarka siedliskowa i domostw rodzinnych; 19. podejmowanie środków przeciwko chorobom niebezpiecznym i zakaźnym u ludzi i zwierząt, dopuszczanie do zawodów lekarza i innych leczniczych jak i do innej działalności leczniczej; obroty lekarstwami, środkami leczniczymi, odurzającymi i truciznami; 19a. zabezpieczenie ekonomiczne szpitali i regulacja wysokości opłat za pobyt w szpitalu; 20. ochrona w obrotach środkami żywnościowymi i używkami; przedmiotami użytku, środkami żywności dla zwierząt oraz rolnymi i leśnymi nasionami i sadzonkami, ochrona roślin przeciwko chorobom i szkodnikom jak i ochrona zwierząt; 21. transport morski i przybrzeżny, jak i znaki wodne, żegluga śródlądowa, służba meteorologiczna, drogi wodne i ogólny transport drogami wód śródlądowych; 22. transport drogowy, transport ciężarowy, budowa i utrzymanie dróg dla transportu jak i podnoszenie i podział opłat za korzystanie z dróg publicznych; 23. szyny, nie należące do kolei federacji, z wyjątkiem szyn należących do kopalni; 24. odpady, utrzymanie czystości powietrza i zwalczanie hałasu; 25. odpowiedzialność państwa; 26. sztuczne zapłodnienie człowieka, badania i sztuczne zmiany w informacji genetycznej jak i regulacja w sprawie transplantacji organów i tkanek; Ustawy powstałe odnośnie ust. 1 nr 25 wymagają zgody Bundesratu.

1) ustawodawstwo konkurencyjne rozciąga się na wyposażenie pracowników państwowych, stojących w stosunku publicznoprawnym lub stosunku wierności, o ile Federacji nie przysługuje kompetencja wyłączna w myśl art. 73 nr 8.
2) Ustawy federalne w myśl ust. 1 wymagają zgody wyrażonej przez Bundesrat.
3) Zgody Bundesratu domagają się także ustawy federalne określone w art. 73 nr 8, o ile przewidują one inne niż przewidziane w ustawach federalnych zapisanych w ust. 1 kryteria struktury lub obliczania uposażenia i zaopatrzenia łącznie z oceną urzędów, lub inne najniższe i najwyższe należności.
4) Ust. 1 i 2 obowiązują odpowiednio w sprawach wyposażenia i sędziów w landach. Odnośnie zapisu art. 98 ust. 1 stosuje się odpowiednio ust. 3.

1) Z zachowaniem przesłanek określonych w art. 72 Federacja ma prawo do wydania przepisów ramowych na temat: 1. stosunków prawnych zawartych w imieniu służb publicznych landów, gmin i innych osób prawnych prawa publicznego, o ile art. 74 a nie postanawia nic innego; 1a. ogólnych zasad funkcjonowania szkół wyższych; 2. ogólnych stosunków prawnych dotyczących prasy i filmu; 3. łowiectwa, ochrony środowiska i opieki nad krajobrazem; 4. podziału gruntów, zagospodarowania przestrzennego i gospodarki wodnej; 5. meldunków i dokumentów osobowych.
2)
3)
4)

1) Inicjatywa ustawodawcza w Bundestagu przysługuje Rządowi Federalnemu, posłom Bundestagu i Bundesratowi.
2) Inicjatywa ustawodawcza Rządu Federalnego zostaje przedstawiona Bundesratowi. Bundesrat ma prawo, w ciągu sześciu tygodni od przedstawienia mu inicjatywy, przedstawić własne stanowisko na jej temat. Rząd Federalny ma prawo odnośnie inicjatyw, które przekazując Bundesratowi określić je jako szczególnie pilne, przekazać Bundestagowi już po trzech tygoniach, nawet wtedy, gdy stanowisko Bundesratu nie zostało Rządowi jeszcze przekazane; stanowisko to zostanie niezwłocznie przekazane do Bundestagu jak tylko Bundesrat przekaże je Rządowi Federalnemu.
3) Inicjatywy Bundesratu zostają przekazane Bundestagowi przez Rząd Federalny w ciągu trzech misięcy. Rząd wyraża swoją opinię na jej temat.

1) Ustawy federalne uchwalane są przez Bundestag. Po ich przyjęciu przez Marszałka Bundestagu zostają one niezwłocznie przekazane do Bundesratu.
2) Bundesrat może w ciągu trzech tygodni po przekazaniu uchwalonej ustawy domagać się stworzenia wspólnej komisji złożonej z posłów Bundestagu i członków Bundesratu dla wspólnej obrad nad ustawą. Skład i tryb prac w komisji określa regulamin, powzięty przez Bundestag i które wymaga zgody Bundesratu.
2a) Członkowie Bundesratu obradujący w tej komisji nie są związani instrukcjami. Bundestagu. Rząd Federalny mogą domagać się powołania go do komisji, gdy ustawa ta wymaga zgody Bundesratu. Bundestag postanawia na nowo ustawę, gdy komisja proponuje zmiany w ustawie.
3) Jeśli ustawa nie wymaga zgody Bundesratu, wówczas Bundestag może po zakończeniu postępowaniu określonego w ust. 2 wnieść w ciągu dwóch tygodni sprzeciw w odniesieniu do ustawy uchwalonej przez Bundestag. Termin wniesienia sprzeciwu rozpoczyna się w przypadku określonym w ostatnim zdaniu ust. 2 od momentu otrzymania podjętej na nowo uchwały Bundestagu, a we wszystkich innych przypadkach od momentu otrzymania zawiadomienia od przewodniczącego komisji przewidzianej w ust. 2, że postępowanie prze tą komisją zostało zakończone.
4) Jeżeli sprzeciw został uchwalony większością głosów Bundesratu, to wówczas może zostać odrzucony uchwałą większości członków Bundestagu. Jeżeli Bundesrat uchwali sprzeciw większością co najmniej 2/3 głosów, to odrzucenie przez Bundestag wymaga większości 2/3, a przynajmnie większości członków Bundestagu

1) Ustawa uchwalona przez Bundestag wchodzi w życie, gdy Bundesrat wyrazi swoją zgodę, nie złoży wniosku w myśl art. 77 ust. 2, nie złoży sprzeciwu w terminie w myśl art. 77 ust. 3, lub go nie odwoła lub gdy sprzeciw ten zostanie przegłosowany w Bundestagu.

1) Ustawa Zasadnicza może zostać zmieniona jedynie ustawą, zmieniającą wyraźnie lub wyraźnie uzupełniającą brzemienie Ustawy Zasadniczej. Umowy międzynarodowe, regulujące pokój, przygotowujące pokój, lub regulujące zniesienie poRządku polegającego na zaborze lub okupacji lub też służą obronie Republiki Federalnej Niemiec, wymagają wyjaśniającego uzupełnienia brzmienia Ustawy Zasadniczej, że postanowienia Ustawy Zasadniczej nie stoją na przeszkodzei zawarciu i wejściu w życie tej umowy.
2) Ustawa taka wymaga zgody udzielonej przez 2/3 posłów Bundestagu i 2/3 głosów Bundesratu.
3) Niedopuszczalna jest zmiana Ustawy Zasadniczej odnośnie zmiany struktury Federacji w landach, zasadniczego współdziałania landów przy stanowieniu ustawodawstwa lub dotycząca opisanych w art. 1 i 20 praw zasadniczych.

1) Ustawa może upoważniać Rząd Federalny, ministra federalnego lub rządy landów do wydania zarządzeć. Ustawa musi określać treść, cel i rozmiar udzielonego upoważnienia. Podstawa prawna zostaje podana w rozporządzeniu. Gdy ustawa przewiduje, że udzielone upoważnienie może zostać przekazane dalej, to przekazanie to następuje w drodze rozporządzenia.
2) Wyrażenia zgody przez Bundesrat wymagają, z zastrzeżeniem innych regulacji federacyjnych wyrażonych w formie ustawy, zarządzenia Rządu Federalnego lub ministra federalnego na temat zasad i opłat za korzystanie z urządzeń Kolei Federacji i pocztowo-telekomukacyjnych, na temat budowy i użytkowania kolei, oraz zarządzeń na podstawie ustaw federalnych, które wymagają wyrażenia zgody przez Bundesrat lub które wykonywane są przez landy jako zadania własne lub w imieniu Federacji.
3)
4)

1) Gdy Ustawa Zasadnicza lub inna ustawa federalna regulująca kwestie obrony kraju wraz z ochroną ludności cywilnej postanawia, że przepisy prawa mogą być stosowane jedynie na podstawie tego artykułu, to zastosowanie w sytuacjach nie wymagających obrony jest dopuszczalne jedynie wtedy, gdy Bundestag stwierdzi istnienie wypadku podwyższonego zagrożenia lub gdy szczególnie zgodzi się na jego zastosowanie. Stwierdzenie wypadku podwyższonego zagrożenia i szczególne zstosowanie w wypadkach art. 12a ust. 5 zdanie 1 i ust. 6 zdanie 2 wymagają większości 2/3 oddanych głosów.
2) Środki powzięte na podstawie przepisów prawa w myśl ust. 1 podlegają zniesieniu na życzenie Bundestagu.
3) Zastosowanie takich przepisów prawa także na podstawie i w myśl powziętej uchwały jest dopuszczalne, inaczej niż zostało to ustalone w ust. 1, gdy został on postanowiony przez organ międzynarodowy w ramach umowy sojuszniczej za zgodą Rządu Federalnego. Środki opisane w tym ustępie ulegają zniesieniu, gdy większość ustawowej liczby posłów Bundestagu się tego domaga.

1) Gdy w przypadku przewidzianym w art. 68 nie dojdzie do rozwiązania Bundestagu, Bundestag odmówi ustaw aczkolwiek Rząd Federalny uznał ją za pilną, Prezydent może na wniosek Rządu Federalnego i za zgodą Bundesratu ogłosić stan wyższej konieczności w odniesieniu do projektu ustawy, który został odrzucony przez Bundestag chociaż Rząd Federalny uznał go za pilny. To samo obowiązuje, gdy projekt ustawy został odrzucony, aczkowiek Kanclerz powiązał jej wniesienie z przesłankami określonymi w art. 68.
2) Jeżeli Bundestag ponownie odrzuci projekt ustawy lub uchwali go w

brzmieniu, które Rząd Federalny nie zaakceptuje, ustawę uważa się za uchwaloną, jeżeli uzyska ona zgodę Bundesratu.

Dotyczy to też sytuacji, gdy prjekt ustawy nie zostanie uchwalony przez Bundestag w ciągu czterech tygodni od

ponownego przedłożenia.
3) W czasie kadecji Kanclerza Federalnego może zostać uchwalony także inny

projekt ustawy odrzucony przez Bundestag w terminie sześciu miesięcy od pierwszego ogloszenia stanu wyższej

konieczności ustawodawczej. Po upływie tego terminu niedopuszczalne jest ponowne ogłoszenie stanu wyższej

konieczności ustawodawczej w czasie kadecji tego samego Kanclerza Federalnego.
4) Ustawa Zasadnicza nie może na mocy ustawy powstałej zgodnie z ust. 2

zostać zmieniona ani nie może zostać jej odebrana moc obowiązywania częściowo lub całkowicie.

1) Ustawy, które zostały postanowione na podstawie zapisów tej Ustawy

Zasadniczej podpisuje Prezydent Republiki Federalnej Niemiec i zostają opublikowane w Federalnym Dzienniku Ustaw.

Rozporządzenia zostają przygotowane przez podmiot go wydający i z zastrzeżeniem innej regulacji prawnej

opublikowane w Federalnym Dzienniku Ustaw.
2) Każda ustawa i każde rozporządzenie określa dzień swojego wejścia w

życie. Na wypadek braku tego określenia wchodzą one w życie w teminie czternastu dni od dnia ukazania się

Federalnego Dziennika Ustaw.

1) Landy wykonują ustawy federalne jako własne zadanie, o ile ta Ustawa

Zasadnicza nie postanawia lub nie dopuszcza czegoś innego.

1) Landy wykonując ustawy federalne w ramach własnych zadań, regulują

urządzenie urzędów i postępowanie administracyjne, o ile ustawy federalne za zgodą Bundestagu nie postanawiają nic

innego.
2) Rząd Federalny może za zgodą Bundesratu wydawać uchwalać ogólne przepisy

administracjne.
3) Rząd Federalny czuwa nad zgodnym z prawem wykonaniem ustaw federalnych

przez landy. Rząd Federalny może wysłać w tym celu rzecznika do najwyższych urzędów landu za ich zgodą i w razie

braku tej zgody za zgodą Bundesratu do wyżej postawionych urzędów.
4) Bundesratu postanawia na wniosek Rządu Federalnego lub landu czy land

naruszył prawo, wtedy gdy Rząd Federalny stwierdził, że stwierdzone w landach braki w wykonywaniu ustaw federalnych

nie zostały zniesione. Przeciwko tej uchwale Bundesratu przysługuje prawo zwrócenia się do Trybunału

Konstytucyjnego.
5) Rząd Federalny może w celu wykonania ustaw federalnych zostać upoważniony

przez ustawę federalną, wymagającą zgody Bundesratu, do wydawania w wyjątkowych wypadkach konkretenych instrukcji.

Winny one być kierowane do najwyższych władz krajowych, chyba że Rząd Federalny uzna dany przypadek za pilny.

1) Gdy landy wykonują ustawy federalne w imieniu Federacji, to urządzenie

urzędów leży w gestii landów, o ile ustawy federalne, które wymagają zgody Bundesratu nie przewidują nic innego.
2) Rząd Federalny może za zgodą Bundesratu wydać ogólne przepisy

administracyjne. Może on określać jednakowe zasady wykształcenia urzędów i pracowników. Kierownicy urzędów

średniego szczebla mianowani są za ogólnym porozumieniem.
3) Urzędy landu podlegają instrukcjom właściwych najwyższych urzędów

federalnych. Instrukcje kierowane są, poza sytuacjami, gdy Rząd Federalny przyjmuje pilność sprawy, do najwyższych

urzędów landu. Wykonanie instrukcji stwierdzają najwyższe urzędy landu.
4) Nadzór federalny rozciąga się na zgodność ustawodawstwa i celowość jego

wykonania. Rząd Federalny może domagać się dla urzeczywistnienia tego celu dostarczenia sprawozdania i przedłożenia

akt oraz może wysłać do wszystkich urzędów swojego rzecznika.

1) Federacja wykonuje ustawy przez swoją administrację federalną lub przez

osoby prawne Federacji lub zakłady prawa administracyjnego. Rząd uchwala, o ile ustawa nie przewiduje przepisów

szczególnych, ogólne przepisy administracyjne. Reguluje, o ile ustawa nie postanawia nic innego, organizację

urzędów.

1) Administracja federalna wykonując zadania własne przy pomocy własnych

organów administracyjnych niższego szczebla prowadzi służbę zagraniczną, federalną administrację finansową i

stosownie do art. 89 administrację federalnych dróg wodnych i żeglugi. Na mocy ustawy federalnej mogą zostać

ustanowione federalne władzy straży granicznej, centralne urzędy do spraw policyjnego wywiadu i informacji, do

spraw policji kryminalnej, do spraw zbierania materiałów w celu ochrony konstytucji i ochrony przed dążeniami na

obszarze federalnym, które poprzez stosowanie siły lub podejmowania działań przygotowawczych zagrażają interesom

zagranicznym Republiki Federalnej Niemiec.
2) Jako federalne zakłady prawa publicznego urządzane będą takie instytucje

ubezpieczeń społecznych, których zakres kompetencji rozciąga się na obszar więcej niż jednego landu. Instytucje

ubezpieczeń społecznych, które są kompetentne do działania w jednym lecz nie więcej niż w trzech landach zaliczane

są do, odmiennie od postanowienia zdania 1, zakładów prawa publicznego landu, jeżeli zainteresowane landy określą

land sprawujący nadzór.
3) Ponadto, w sprawach, w których Federacja ma prawo do stanowienia

ustawodawstwa mogą być tworzone na mocy ustawy federalnej samodzielne wyższe władze federalne i nowe federalne

osoby prawne i zakłady prawa publicznego. Jeżeli w dziedzinach, w których Federacja posiada prawo do ustawodawstwa,

wyłonią się nowe zadania, mogą zostać stworzone nowe federalne urzędy niższego i średniego stopnia za zgody

Bundesratu i większości członków Bundestagu.

1) Federacja tworzy siły zbrojne dla obrony. Ich liczebność oraz podstawowe

założenia ich organizacji wynikają z budżetu.
2) Siły zbrojne mogą zostać poza wypadkami obrony użyte jedynie, gdy Ustawa

Zasadnicza wyraźnie to dopuszcza
3) Na wypadek obrony i stanu napięcia posiadają siły zbrojne prawo do

ochrony obiektów cywilnych i regulowania ruchu, o ile jest to konieczne dla wykonania i zadań służących obronie.

Ponadto siłom zbrojnym w stanie obrony i w stanie napięcia zostać powierzona ochrona obiektów cywilnych także dla

wsparcia zadań policji; siły zbrojne współdziałają wówczas z właściwymi urządami.
4) Dla odparcia niebezpieczeństwa grożącego istniejącej Federacji lub

demokratycznemu porządkowi ustrojowemu Federacji lub landu opartemu na wolności, może Rząd Federalny, gdy wystąpią

przesłanki art. 91 ust.2, dla wsparcia policji i służby granicznej użyć sił zbrojnych dla ochrony obiektów

cywilnych i zwalczania zorganizowanych, uzbrojonych wojskowo sił powstańczych, jeżeli siły policji i siły

granicznej nie wystarczają. Działanie sił zbrojnych zostaje wstrzymane na żądanie Bundestagu lub Bundesratu.

1) Federalna administracja sił zbrojnych należy do administracji federalnej

z własnymi organami administracyjnymi szczebla niższego. Spełnia ona zadania personalne i związane z bezpośrednim

zaspokojeniem potrzeb rzeczowych sił zbrojnych. Administracji federalnej mogą zostać przekazane zadania

zaopatrzenia poszkodowanych i budownictwa jedynie w drodze ustawy federalnej wymagającej zgody Bundesratu. Zgody

Bundesratu wymagają ponadto ustawy, o ile upoważniają one federalną administrację wojskową do wkraczania w prawa

osób trzecich; nie dotyczy to ustaw z zakresu spraw personalnych.
2) Ustawy federalne służące obronie wraz ze sprawami rezerw wojskowych i

ochrony ludności cywilnej mogą stanowić za zgody Bundesratu, że wykonywane są one w całości lub w części przez

administrację federalną z własnymi organami administraycjnymi niższych szczebli lub przez landy na zlecenie

Federacji. Ustawy te, w przypadku wykonywania ich przez landy na zlecenie Federacji, mogą za zgodą Bundesratu

postanawiać, że przysługujące Rządowi Federalnemu i właściwym naczelnym władzom federalnym na podstawie zapisu art.

85 uprawnienia będą przekazane w całości lub części wyższym władzom federalnym; możliwe jest powzięcie

postanowienia, że przy wydawaniu przepisów administracyjnych powszechnie obowiązujących zgodnie z art. 85 ust. 2

zdanie 1 nie będzie konieczne uzyskanie zgody Bundesratu.

1) Ustawy, powstałe na podstawie art. 74 nr 11a , mogą postanawiać za zgodą

Bundesratu, że będą one urzeczywistniane przez landy na zlecenie Federacji.

1) Administracja ruchu powietrznego jest wykonywana jako zadanie własne

Federacji. Ustawa federalna rozstrzyga o publicznoprawnej lub prywatnoprawnej formie organizacyjnej.
2) Ustawa federalna, wymagająca zgody Bundesratu, może przekazać zadania

administracji ruchu powietrznego landom jako zadania powierzone.

1) Administracja Kolei Federacji należy do zadań Federacji wykonywanych jako

zadania własne. W drodze ustawy federalnej zadania administracyjne kolei z mogą zostać przekazane landom jako

zadanie własne.
2) Federacja realizuje zadania administracyjne kolei wykraczające poza

zakres Kolei Federacji, przekazane jej przez ustawę federalną.
3) Koleje Federacji są traktowane jako przedsiębiorstwo gospodarcze w formie

prywatnoprawnej. Stanowią one własność Federacji, w zakresie w jakom działalność przedsiębiorstwa obejmuje budowę,

utrzymanie i eksploatację szyn. Zbycie udziałów Federacji na rzecz przedsiębiorstwa stosownie do zdania 2 następuje

na podstawie ustawy; większość udziałów w tym przedsiębiorstwie pozostaje przy Federacji. Szczegóły reguluje ustawa

federalna.
4) Federacja zapewnia, że uwzględni dobro ogółu, szczególnie potrzeby

komunikacji przy rozbudowie i utrzymaniu sieci szynowej Kolei Federacji, jak również ofert komunikaji na tej sieci

szynowej, o ile nie dotyczy ona osobowej komunikacji lokalnej. Szczegóły reguluje ustawa federalna.
5) Ustawy na podstawie ust. 1 do 4 wymagają wyrażenia zgody przez Bundestag.

Wyrażenia zgody wymagają ponadto ustawy regulujące likwidację, połączenie lub podział przedsiębiorstwa Kolei

Federacji, przekazanie szyn Kolei Federacji na osoby trzecie, jak także regulacje dotyczące unieruchomienia dróg

szynowych Kolei Federacji lub takich, które mają wpływ na lokalną komunikację osobową.

1) Na mocy ustawy federalnej, wymagającej zgody Bundestagu, Federacja

zapewnia na całym obszarze odpowiednie i wystarczające świadczenie usług pocztowych i telekomunikacyjnych.
2) Świadczenie usług w znaczeniu ust. 1 stanowi działalność gospodarki

prywatnej i wykonywana jest przed przedsiębiorstwa wyodrębnionego majątku Niemieckiej Poczty Federalnej i inne

prywatne podmioty. Zadania zwierzchnie w dziedzinie poczty i telekomunikacji wykonywane są w ramach zadań własnych

administracji federalnej.
3) Niezależnie od ust. 2 zdanie 2 Federacja wykonuje w formie prawnej

bezpośredniego federalnego zakładu prawa publicznego poszczególne zadania przedsiębiorstw wyodrębnionego majątku

Niemieckiej Poczty Federalnej zgodnie z ustawą federalną.

1) Federacja powołuje bak walutowy i monetarny jako Bank Federalny. Jego

zadania i kompetencje mogą w ramach Unii Europejskiej zostać przekazane Europejskiemu Bankowi Centralnemu, który

jest niezależny i zobowiązany priorytetowym celem zapewnienia stabilności cen.

1) Federacja jest właścicielem dróg wodnych będących uprzednio własnością

Rzeszy.
2) Federacja zarządza federacyjnymi drogami wodnymi przy pomocy własnych

urzędów. Wykonuje ona zadania, przekraczające zadania landów, państwowe żaglugi śródlądowej i zadania żeglugi

morskiej, przekaznej mu w drodze ustawy. Federacja może przekazać administrację nad federacyjnymi drogami wodnymi

landowi jako zadanie powierzone o ile droga ta leży w granicach landu. Gdy droga taka leży w granicach kilku

landów, federacja może przekazać jednemu landowi, który zostanie zaproponowany przez zainteresowane landy.
3) W wykonywaniu administracji, rozbudowie i budowie nowych dróg wodnych

poszanowaniu podlegają potrzeby kultury landu, gospodarki wodnej w zgodzie z landami.

1) Federacja jest właścicielem istniejących dotychczas autostrad Rzeszy i

dróg Rzeszy.
2) Landy lub samodzielne osoby prawne właściwe w prawie landu zajmują się

zarządzaniem autostradami federacji i innych publicznych dróg federacji w imieniu Federacji.

1) Na wniosek landu Federacja może przejąć pod własny zarząd autostrady

federalnych i inne publiczne drogi federalne,o ile leżą one na terenie tego landu.
2) Dla odwrócenia zagrożenia, grożącego istniejącego stanu, lub

demokratycznemu porządkowi Federacji lub jednemu z landów może land domagać się udzielenia pomocy przez siły

policji innych landów lub sił i urządzeń innych administracji i sił ochrony pogranicza.
3) W landzie, który nie jest gotowy do odwrócenia grożącego mu

niebezpieczeństwa lub nie jest w stanie obronić się sam, może Rząd Federalny przejąć wydawanie instrukcji dla

policji w tym landzie, dla jednostek policji innych landów, jak i jednostek ochrony pogranicza. Zarządzenie to

ustaje po ustaniu zagrożenia, w pozostałych przypadkach na wniosek Bundesratu. Gdy zagrożenie rozciąga się na teren

więcej niż jednego z landów, Rząd Federalny może, o ile jest to konieczne dla skutecznego odwrócenia

niebezpieczeństwa, wydawać instrukcje rządom landów; zdanie 1 i 2 pozostają nienaruszone.

1) Federacja współdziała przy wykonywaniu zadań landów w następujących

dziedzinach, o ile zadania te mają znaczenie dla ogółu i współdziałanie Federacji jest konieczne dla poprawy

warunków życia (zadania wspólne) 1. rozbudowy i budowy szkół wyższych wraz z klinikami uniwersyteckimi, 2. poprawy

regionalnej struktury ekonomicznej, 3. poprawy struktury rolnej i ochrony wybrzeża.
2) Ustawa federalna, wymagająca zgody Bundesratu określa bliżej zadania

wspólne. Ustawa powinna zawierać ogólne zasady ich wypełniania.
3) Ustawa zawiera postanowienia na temat postępowania i na temat urządzenia

wspólnego planowania przestrzennego. Przyjęcie projektu w plan przestrzenny wymaga wyrażenia zgody przez land, na

terenie którego będzie urzeczywistniony.
4) Federacja ponosi w przypadkach ust. 1 nr 1 i 2 połowę wydatków w każdym

landzie. W przypadku ust. 1 nr 3 Federacja ponosi przynajmniej połowę kosztów; współudział landów zostaje określony

jednolicie. Bliższe postanowienia określa ustawa. Przygotowanie środków zastrzeżone zostaje w ustanowieniu planów

budżetowych Federacji i landów.
5) Rząd Federalny i Bundesrat zostają na żądanie powiadamiane o wykonywaniu

wspólnych zadań.

1) Federacja i landy mogą na podstawie porozumień działać wspólnie przy

planowaniu wykształcenia i wspomaganiu instytucji i projektów badawczych i naukowych o znaczeniu ponadregionalnym.

Podział kosztów zostaje ustalony w porozumieniu.

1) Władzę sądowniczą sprawują sędziowie, a wykonywana jest ona przez

Federalny Trybunał Konstytucyjny oraz przewidzine w tej Ustawie Zasadniczej sądy federalne i sądy w landach.

1) Federalny Trybunał Konstytucyjny rozstrzyga o: 1. wykładni tej Ustawy

Zasadniczej na wypadek sporów na temat zakresu praw i obowiązków najwyższych organów Federacji lub innych stron

sporu, które przez postanowienia tej Ustawy Zasadniczej lub regulamin najwyższej organu Federacji został wyposażony

we własne prawa. 2. przy sporach i wątpliwościach na temat formalnej i rzeczowej zogdności praw Federacji i prawa

landu z Ustawą Zasdniczą lub zgodności prawa landowego z innymi prawami Federacji na wniosek Rządu Federalnego,

rządu landu lub 1/3 posłów Bundestagu; 3. przy sporach o prawa i obowiązki Federacji i landów, szczególnie przy

wykonaniu praw Federacji przez landy i wykonaniu nadzoru przez Federację; 4. w innych publicznoprawnych sporach

między Federacją, a landami, pomiędzy poszczególnym landami lub w jednym landzie, o ile nie istnieje inna droga

prawna; 4a. o skargach konstytucyjnych, wniesionych przez każdego, kto uważa, że jego prawa podstawowe lub jedno z

praw zapisanych w art. 20 ust. 4, art. 33, 38, 101, 103 i 104 zostały naruszone przez władzę publiczną; 4b. na

temat skarg konstytucyjnych gmin i związków gmin z powodu naruszenia prawa do samorządu w myśl art. 28 przez

ustawę; dotyczy to ustaw landów tylko wtedy gdy skarga nie może zostać skierowana do trybunału konstytucyjnego

landu. 5. w innych przypadkach przewidzianych przez tę Ustawę Zasadniczą.
2) Federalny Trybunał Konstytucyjny działa w innych przypadkach określonych

przez ustawę federalną.

1) Federalny Trybunał Konstytucyjny składa się z sędziów Federacji i innych

członków. Członkowie Federalnego Trybunału Konstytucyjnego wybrani zostają po połowie przez Bundestag i Bundesrat.

Nie mogą oni przynależeć do Bundestagu, Bundesratu, Rządu Federalnego i innych odpowiednich organów landu.
2) Ustawa federalna określa swoją strukturę i postępowanie oraz postanawia w

jakich przypadkach jego postanowienia posiadają moc ustawy. W wypadku skarg konstytucyjnych może uznać wyczerpanie

drogi sądowej za przesłankę i przewidywać inne postępowanie w ich przyjmowaniu

1) Dla spraw zwykłego, administracyjnego, finansowego, pracy i spraw

socjalnych sądownictwa, Federacja stwarza jako sądy najwyższe Najwyższy Sąd Federalny, Fedralny Sąd

Administracyjny, Federalny Trybunał Finansowy, Federalny Sąd Pracy oraz Federalny Sąd Socjalny.
2) O powołaniu sędziego tychże sądów rozstrzyga minister, któremu podlega

rzeczowo dana dziedzina wraz w komisją wyboru sędziów, składający się z ministrów landów, którym podlega dana

dziedzina i takiej samej liczby członków, wybranych przez Bundestag.
3) Dla zabezpieczenia jedności orzecznictwa powstaje Wspólny Senat by

stworzyć w ustępie pierwszym opisane sądy. Postanowienia szczegółowe określa ustawa federalna.

1) Federacja może dla spraw ochrony prawnej wytwórczości utworzyć sąd

federalny.
2) Federacja może utworzyć sądy karne dla sił zbrojnych jako sądy federalne.

Sądy te mogą sprawować orzecznictwo karne jedynie na wypadek obrony, o ile orzecznictwo to jest wykonywane przez

członków sił zbrojnych, wysłanych poza granice kraju, lub przebywających na statkach wojennych. Sądy te należą do

zakresu działania ministra sprawiedliwości Federacji. Sędziowie zajmujący swoje pozycje zawodowo, muszą posiadać

uprawnienie do wykonywanie zawodu sędziego.
3) Najwyższym sądem dla sądów przewidzianych w ust. 1 i 2 jest Najwyższy Sąd

Federalny.
4) Federacja może utworzyć sądy federalne do rozstrzygania w trybie

dyscyplinarnym i skargowym dla osób będących w slużbowym stosunku publicznoprawnym.
5) W postępowaniu karnym w diedzinach określonych w art. 26 ust. 1 i

sprawach ochrony państwa ustawa federalna wymagająca zgody Bundesratu może wymagać by sądu landu wykonywały

sądownictwo Federacji.

1) Sędziowie są niezależni i podlegają jedynie ustawom.
2) Sędziowie zatrudnieni na stale, planowo i nieodwołanie nie mogą wbrew ich

woli zostać zwolnieni przed upływem swojej kadencji, lecz jedynie z mocy rozstrzygnięcia sądowego i tylko z powodów

określonych przez ustawy, tak też w sytuacji pozbawienia urzędu lub przeniesienia na inne stanowisko lub w stan

spoczynku. Ustawodawstwo może ustalić granice wiekowe, kiedy na stałe zatrudnieni sędziowie przechodzą w stan

spoczynku. Przy zmianach struktury sądów lub ich okręgów sędziowie mogą zostać przeniesieni do innego sądu lub

zostać wydaleni z urzędu, jednak jedynie przy pozostawieniu pełnego wynagrodzenia.

1) Położenie prawne sędziego federalnego zostałe uregulowane przez

szczególną ustawę federalną.
2) Gdy sędzia federalny w czasie urzędowania lub poza urzędowaniem postępuje

przeciw porządkowi konstytucyjnemu Ustawy Zasadniczej lub przeciwko porządkowi konstytucyjnemu jednego z landów,

Federalny Trybunał Konstytucyjny może zarządzić większością 2/3 na wniosek Bundestagu, o przeniesieniu sędziego na

inny urząd lub w stan spoczynku. W wypadku zamierzonego naruszenia może zostać orzeczone zwolnienie.
3) Położenie prawne sędziego w landach regulują szczególne ustawy landu.

Federacja może wydać przepisy ramowe, o ile art. 74a ust. 4 nie przewiduje nic innego.
4) Landy mogą postanawiać, że odnośnie zatrudnienia sędziego w landach

decyduje minister sprawiedliwości landu wraz z komisją sędziów.
5) Landy mogą dla sędziów landu stworzyć regulację odpowiadającą ust. 2.

Obowiązujące prawo konstytucyjne landu pozostaje nienaruszone. Postanowienie na temat zaskarżenia sędziego

przysługuje Federalnemu Trybunałowi Konstytucyjnemu.

1) Ustawa landu może postanawiać, że postanowienie na temat sporów

konstytucyjnych w jednym z landów, opisanych w art. 95 ust. 1 sądów najwyższych pozostawić Federalnemu Trybunałowi

Konstytucyjnemu jako ostatniej instancji orzekającej, gdy sprawa dotyczy zastosowania prawa landu.

1) Sąd zawiesza postępowanie, gdy uzna, że ustawa której ważność ma

znaczenie w orzekanej sprawie jest niekonstytucyjna, i zasięga opinii właściwego sądu landu, gdy chodzi o

naruszenie konstytucji jednego z landów, a opinii Federalnego Trybunału Konstytucyjnego, gdy chodzi o naruszenie

Ustawy Zasadniczej. Odnosi się też do naruszenia Ustawy Zasadniczej przez prawo landu lub do niezgodności ustawy

landu z ustawą federalną.
2) Sąd kieruje do rozstrzygnięcia sprawę do Federalnego Trybunału

Konstytucyjnego, gdy w sporze prawnym powstają wątpliwości co do tego czy reguła prawa międzynarodowego stanowi

część składową prawa federalnego i czy powoduje ona powstanie praw i obowiązków dla jednostki (art. 25).
3) Trybunał Konstytucyjny landu zasięga opinii Federalnego Trybunału

Konstytucyjnego, gdy chce przy wykładni Ustawy Zasadniczej odbiec od postanowienia Federalnego Trybunału

Konstytucyjnego lub Trybunału Konstytucyjnego innego landu.

1) Niedopuszczalne są sądy wyjątkowe. Nikt nie może zostać pozbawiony

sędziego ustawowego.
2) Sądy dla szczególnych spraw mogą zostać stworzone jedynie ustawą.

1) Zniesiona zostaje kara śmierci.

1) Każdy ma prawo do wysłuchania go przez sąd.
2) Czyn może zostać ukarany jedynie wtedy, gdy jego karalność była

przewidzina w ustawie w czasie, gdy czyn został popełniony.
3) Nikt nie może być ukarany kilkaktrotnie za ten sam czyn na podstawie

ogólnych ustaw karnych.

1) Wolność jednostki może zostać ograniczona jedynie na podstawie ustawy i

jedynie przy poszanowaniu w niej zapisanych form. Osoby zatrzymane nie mogą być poddane psychicznie ani fizycznie

złemu traktowaniu czy znęcaniu.
2) Tylko sędzia może rozstrzygać o dopuszczalności i trwaniu pozbawienia

wolności. W wypadku każdego pozbawienia wolności, które nastąpiło bez postanowienia sędziego należy je niezwłocznie

pozyskać. Policja nie może na mocy swojej władzy przetrzymywać nikogo dłużej aniżeli do końca dnia po dniu

zatrzymania. Szczegółowe postanowienia określa ustawa.
3) Każdy kto został zatrzymany z powodu podejrzenia o popełnienie

zabronionego działania czynu powinien zostać najpóźniej następnego dnia po zatrzymaniu doprowadzony do sędziego,

który wyjawni mu powody zatrzymania, przesłucha go i da mu okazję do wniesienia protestu. Sędzia wystawia

niezwłocznie pisemnie nakaz aresztowania z uzasadnieniem lub zarządza niezwłocznie zwolnienie.
4) Zawiadamia się niezwłocznie jednego z członków rodziny lub osobę zaufaną

zatrzymanego o postanowieniu sędziego o zatrzymaniu lub czasie trwania zatrzymania.

1) Federacja i landy ponoszą osobno wydatki, wynikające z urzeczywistniania

ich zadań, o ile ta Ustawa Zasadnicza nie przewiduje niczego innego.

1) Federacja posiada wyłączną kompetecję do stanowienia o cłach i monopolach

finasowych.
2) Federacja posiada kompetencję konkurecyjną do stanowienia o pozostalych

podatkach, gdy nakładanie tych podatków podlega jej całkowicie lub częściowo lub gdy zgodne jest to z przesłankami

art. 72 ust. 2.
2a) Landy posiadają uprawnienie do stanowienia ustawodawstwa na temat

miejscowych podatków konsumenckich i akcyzy, tak długo i na tyle nie są one takie same jak podatki uregulowane na

podstawie ustawy federalnej.
3) Ustawy federalne na temat podatków, które wpływają całkowicie lub

częściowo na rzecz landów lub gmin (związków gmin), wymagają zgody Bundesratu.

1) Dochody z monopoli finansowych i wpływy z następujących podatków

przysługują federacji: 1. cła 2. podatki konsumenckie, o ile nie stanowią one w myśl ust. 2 dochodów landu, w myśl

ust. 3 dochodów wspólnych Federacji i landów lub w myśl ust. 6 gmin 3. podatek od rogowego transportu towarów, 4.

podatki od obrotu kapitałowego, podatek ubezpieczeniowy i podatek wekslowy, 5. jednorazowe opłaty majątkowe i

opłaty wyrównawcze pobierane dla przeprowadzenia kompensaty obciążeń, 6. opłaty uzależniające do podatku

dochodowego i do podatku od korporacji, 7. opłaty w ramach Wspólnot Europejskich
2) Dochody landów stanowią wpływyz następujących podatków: 1. podatek

majątkowy, 2. podatek spadkowy, 3. podatek od pojazdów mechanicznych, 4. podatki trasportowe, o ile nie stanowią

one dochodów Federacji zgodnie z ust. 1 lub dochodów wspólnych Federacji i landów zgodnie z ust. 3, 5. podatek od

piwa, 6. opłaty od kasyn gier.
3) Wpływy z podatku dochodowego, z podatku od korporacji i z podatku

obrotowego stanowią dochody wspólne Federacji i landów (podatki wspólne), o ile wpływy z podatku dochodowego nie

zostaną przyznany zgodnie z ust. 5 gminom. Wpływy z podatku dochodowego oraz z podatku od korporacji przypadają po

połowie Federacji i landom. Udziały Federacji i landów w podatku obrotowym ustalene są z drodze ustawy federalnej,

wymagającej zgody Bundesratu. Ustawa ta uwzględnia następujące założenia: 1. Federacja i landy posiadają jednakowe

roszczenia dla pokrycia ich koniecznych wydatków w ramach bieżących wpływów. Ustalony zostaje zakres wydatków przy

uwzględnieniu wieloletniego planowania finansowego. 2. Potrzeby Federacji oraz landów zostaną tak uzgod