de Iure pl

Język: DE PL

Konstytucja

Login

login

hasło

Konstytucja

Ustawa Zasadnicza Republiki Federalnej Niemiec
z 23 maja 1949

I. Prawa zasadnicze

Ustawa Zasadnicza Republiki Federalnej Niemiec

z 23 maja 1949

zmieniena ostatnio w dniu 29 lipca 2009 (BGBl. I S. 2248)

 

(tłumaczenie z języka niemieckiego dr Ewa Schwierskott-Matheson, LL.M.)

 

 

Naród niemiecki świadomy swej odpowiedzialności przed Bogiem i ludźmi, ożywiony siłą swych uprawnień konstytucyjnych, natchnięty wolą, aby jako równouprawniony człon w zjednoczonej Europie służyć światowemu pokojowi, przyjął jako obowiązującą niniejszą Ustawę Zasadniczą. Niemcy mieszkający w krajach związkowych Badenia-Wirtembergia, Bawaria, Berlin, Brandenburgia, Brema, Hamburg, Hesja, Meklemburgia-Pomorze Przednie, Dolna Saksonia, Nadrenia Północna-Westfalia, Nadrenia-Palatynat, Saara, Saksonia, Saksonia-Anhalt, Szlezwik-Holsztyn, Turyngia postanowili o sobie dobrowolnie i dopełnili jedności i wolności Niemiec. Tym samym niniejsza Ustawa Zasadnicza obowiązuje cały naród niemiecki.

 

 

I. Prawa zasadnicze

 

 

Art. 1

1) Godność człowieka jest nienaruszalna. Obowiązkiem władzy publicznej jest jej poszanowanie i ochrona.

2) Dlatego naród niemiecki uznaje nienaruszalne i niezbywalne prawa człowieka jako podstawę każdej wspólnoty ludzkiej, pokoju i sprawiedliwości na świecie.

3) Następujące prawa podstawowe są wiążące dla ustawodawstwa, władzy wykonawczej i wymiaru sprawiedliwości jako prawo bezpośrednio obowiązujące.

 

Art. 2

1) Każdy ma prawo do wolnego rozwoju własnej osobowości, o ile nie narusza to praw innych osób i o ile nie narusza to porządku konstytucyjnego lub zasad moralności.

2) Każdy ma prawo do życia i nienaruszalności cielesnej. Wolność osobista jest nienaruszalna. Prawa te mogą zostać ograniczone jedynie na podstawie ustawy.

 

Art. 3

1) Wszyscy są równi wobec prawa.

2) Mężczyźni i kobiety są równouprawnieni. Państwo dba o faktyczne urzeczywistnienie równouprawnienia kobiet i mężczyzn oraz podejmuje działania w celu usunięcia istniejących przejawów dyskryminacji.

3) Nikt nie może być dyskryminowany lub uprzywilejowany ze względu na płeć, urodzenie, rasę, język, miejsce urodzenia i pochodzenia, wiarę, przekonania religijne i polityczne. Nikt nie może być dyskryminowany z powodu inwalidztwa.

 

Art. 4

1) Wolność wyznania, sumienia i wolnego wyboru przekonania religijnego i światopoglądowego jest nienaruszalna.

2) Zapewnia się wolność wykonywania praktyk religijnych.

3) Nikt nie może zostać zmuszony wbrew swojemu przekonaniu do służby wojskowej z bronią w ręku. Szczegóły reguluje ustawa.

 

Art. 5

1) Każdy ma prawo wyrażać swoją opinię ustnie, na piśmie i w formie obrazu oraz ma prawo tę opinię rozpowszechniać oraz każdy ma prawo do nieograniczonego czerpania informacji z ogólnie dostępnych źródeł. Gwarantuje się wolność prasy i wolność przekazywania informacji przez radiofonię i film. Cenzura nie istnieje.

2) Prawa te zostają ograniczone o ile ograniczenia takie przewidziane zostały przez przepisy ustawowe, postanowienia ustaw dotyczących ochrony młodzieży oraz prawa o ochronie godności osobistej.

3) Sztuka i nauka, badania i nauczanie są wolne. Prawo do wolności nauczania nie zwalnia od obowiązku wierności konstytucji.

 

Art. 6

1) Małżeństwo i rodzina są otoczone szczególną troską przez porządek państwa.

2) Opieka nad dziećmi i wychowanie dzieci są naturalnymi prawami rodziców i stanowią ich najważniejszy obowiązek. Nad ich wykonywaniem czuwa społeczność państwa.

3) Dzieci mogą zostać odłączone od rodziny wbrew woli rodziców lub opiekunów jedynie na mocy przepisów ustawy i tylko wtedy, gdy osoby uprawnione do wychowania dzieci zawiodły lub gdy dzieciom z innych powodów grozi zaniedbanie.

4) Każda matka ma prawo do ochrony i opieki ze strony społeczeństwa.

5) Dzieciom nie pochodzącym z małżeństwa przysługują na mocy ustawodawstwa takie same warunki służące ich rozwojowi fizycznemu i psychicznemu oraz taka sama pozycja w społeczeństwie jak dzieciom pochodzącym z małżeństwa.

 

Art. 7

1) Całość systemu szkolnictwa podlega nadzorowi państwa.

2) Rodzice i opiekunowie mają prawo do podjęcia decyzji o uczestnictwie dziecka w lekcjach religii.

3) Lekcje religii stanowią normalny przedmiot nauczania w szkołach publicznych z wyjątkiem szkół niewyznaniowych. Niezależnie od nadzoru państwa lekcje religii odbywają się w zgodzie z zasadami wspólnot wyznaniowych. Żaden nauczyciel nie może zostać zmuszony do nauczania religii wbrew swojej woli.

4) Zapewnia się prawo do zakładania szkół prywatnych. Szkoły prywatne jako uzupełnienie szkół państwowych działają na podstawie zezwolenia udzielonego przez państwo i podlegają ustawom państwowym. Zezwolenia udziela się, gdy szkoły prywatne spełniają takie same warunki, jak szkoły państwowe odnośnie celów nauczania i wyposażenia oraz wykształcenia nauczycieli i o ile szkoła prywatna nie domaga się odrębnego traktowania dzieci w zależności od stanu posiadania majątkowego ich rodziców. Pozwolenie nie zostanie udzielone, gdy ekonomiczne i prawne położenie nauczycieli nie zostało wystarczająco zabezpieczone.

5) Prywatna szkoła podstawowa powstanie tylko wtedy, gdy administracja oświatowa widzi w powstaniu tej szkoły szczególny interes pedagogiczny lub na wniosek rodziców lub opiekunów prawnych dzieci, gdy szkoła taka ma powstać jako szkoła zbiorcza, lub szkoła wyznaniowa lub szkoła o charakterze światopoglądowym i gdy w gminie nie istnieje dotychczas szkoła publiczna o takim charakterze.

6) Przedszkoły pozostają zniesione.

 

Art. 8

1) Wszyscy obywatele niemieccy mają prawo do zgromadzania się bez uprzedniego zameldowania lub zezwolenia w celach pokojowych i jeżeli to zgromadzenie przebiega bez broni.

2) W stosunku do zgromadzeń odbywających się na wolnej przestrzeni, prawo to może zostać ograniczone przez ustawę lub z powodu ustawy.

 

Art. 9

1) Wszyscy obywatele niemieccy mają prawo do organizowania stowarzyszeń i towarzystw.

2) Stowarzyszenia, których cele i działalność są sprzeczne z przepisami ustaw karnych lub porządkiem konstytucyjnym lub których cele nie dadzą się pogodzić z zasadą o zgodnego współistnienia narodów są zabronione.

3) Każda jednostka i wszystkie grupy zawodowe mają prawo do zakładania stowarzyszeń dla ochrony i wspierania pracy i gospodarki. Porozumienia mające na celu ograniczenie tego prawa są zabronione a środki podjęte w tym celu są sprzeczne z prawem. Środki podjęte w myśl art. 12a, 35 ust. 2 i 3, art. 87a ust. 4 i art. 91 nie mogą zostać podjęte by przeciwstawiać się walce o prawa pracownicze, które zostały podjęte w celu wspieranie pracy i gospodarki, o których jest mowa w pierwszym zdaniu.

 

Art. 10

1) Tajemnica korespondencji oraz tajemnica poczty i telekomunikacji jest nienaruszalna.

2) Ograniczenia mogą nastąpić jedynie na podstawie ustawy. Ustawa może postanawiać, o wyłączeniu osoby zainteresowanej i o tym, że zamiast zwykłej drogi sądowej sprawa zostanie zbadana przez specjalnie przez naród do tego celu powołane organy, gdy ograniczenie służy ochronie wolnego porządku demokratycznego lub ochronie istniejącego stanu posiadania lub bezpieczeństwu państwa lub jednego z krajów związkowych.

 

Art. 11

1) Wszyscy obywatele niemieccy korzystają z wolności poruszania się na terenie Republiki Federalnej Niemiec.

2) Prawo to może zostać ograniczone jedynie w drodze ustawy i tylko z powodów określonych w ustawie, gdy osoba korzystająca z tej wolności nie ma zapewnionych wystarczających środków życiowych, przez co dla ogółu mogłyby powstać szczególne obciążenia, lub gdy wymaga tego ochrona przed niebezpieczeństwem grożącym stanowi posiadania państwa lub wymaga tego ochrona wolności demokratycznego porządku ustrojowego Federacji lub jednego z krajów związkowych, gdy jest to konieczne ze względu na zwalczanie epidemii, katastrof żywiołowych lub szczególnie ciężkich nieszczęśliwych wypadków, ochrony młodzieży przed zaniedbaniem albo zapobieganie działalności przestępczej.

 

Art. 12

1) Wszyscy obywatele niemieccy mają prawo do wolnego wyboru zawodu, miejsca pracy i wykształcenia. Wykonywanie zawodu może zostać uregulowane jedynie ustawą lub z powodu zapisów ustawowych.

2) Nikt nie może zostać przymuszony do określonej pracy, nie dotyczy to jednak obowiązku służby publicznej obowiązującego wszystkie jednostki.

3) Praca przymusowa jest dopuszczalna jedynie w związku z sądowo orzeczoną karą pozbawienia wolności.

 

Art. 12a

1) Mężczyźni mogą po ukończeniu osiemnastego roku życia zostać zobowiązani do służby w siłach zbrojnych, w służbie ochrony pogranicza lub w ochronie cywilnej.

2) Kto powołując się na wolność sumienia, odmawia służby z bronią w ręku, może zostać zobowiązany do służby zastępczej. Czas trwania służby zastępczej nie może przekraczać czasu trwania służby z bronią w ręku. Szczegółowe zasady określa ustawa, która nie może naruszać wolności sumienia i musi przewidywać możliwość służby zastępczej nie związanej z siłami zbrojnymi i służbami ochrony pogranicza.

3) Poborowi obowiązkiem służby wojskowej i którzy nie zostali powołani do służby w myśl ust. 1 lub 2, mogą zostać zobowiązani na mocy ustawy lub na podstawie przepisów wydanych na mocy ustawy w ramach stosunku pracy do cywilnych świadczeń służbowych dla celów obrony, włącznie z ochroną ludności cywilnej; zobowiązania wynikające z publiczno-prawnych stosunków służbowych są dopuszczalne jedynie dla wypełnienia zadań służb policyjnych lub takich władczych działań administracji publicznej, które mogą być spełniane jedynie w publiczno-prawnym stosunku służbowym. Stosunki pracy, o których mowa w zdaniu pierwszym mogą zostać ustalone wobec sił zbrojnych w zakresie ich zaopatrzenia, jak również wobec administracji publicznej; zobowiązania powstałe w ramach stosunków pracy w zakresie zaopatrzenia ludności cywilnej są dopuszczalne tylko do pokrycia jej koniecznych potrzeb życiowych lub do zapewnienia jej ochrony.

4) Jeżeli w wypadku obrony kraju powstanie zapotrzebowanie na świadczenia, które mogą być świadczone jako wynikające z obowiązku wojskowego w cywilnych sprawach sanitarnych i zdrowia, oraz w stałej wojskowej organizacji szpitalnictwa i zapotrzebowanie to nie może zostać pokryte dobrowolnie, to mogą na mocy ustawy zostać pociągnięte do tego typu świadczeń służbowych kobiety, które ukończyły 18 rok życia a nie ukończyły 55 roku życia. W żadnym wypadku nie mogą one pełnić służby z bronią w ręku.

5) W okresie poprzedzającym stan obrony kraju, wszystkie zobowiązania, o których mowa w ust. 3, mogą być ustalone tylko stosownie do postanowienia art. 80a ust. 1. W celu przygotowania do świadczeń służbowych w myśl postanowienia zawartego w ust. 3, do których wykonania konieczne jest posiadanie szczególnej wiedzy lub zdolności, można jednostkę zobowiązać do udziału w szkoleniu na podstawie ustawy. Postanowienie zdania pierwszego nie znajduje wtedy zastosowania.

6) Jeżeli, w wypadku konieczności obrony kraju, nie jest możliwe dobrowolnie pokrycie zapotrzebowania na siłę roboczą w dziedzinach wymienionych w ust. 3 zdanie 2, to można dla zaspokojenia tej potrzeby zostać na mocy ustawy lub na podstawie ustawy ograniczona wolność obywateli niemieckich lub ich wolność do wykonywania zawodu lub miejsca pracy. Przed wprowadzeniem stanu wyjątkowego obowiązuje odpowiednio postanienie ust. 5 zdanie 1.

 

Art. 13

1) Mieszkanie jest nienaruszalne.

2) Przeszukanie mieszkania może następować jedynie z nakazu sędziego lub w razie obawy zwłoki także z nakazu innych przewidzianych w ustawie organów i tylko w formie przewidzianej w tych ustawach.

3) Jeżeli pewne okoliczności uzasadniają podejrzenie, że został popełniony szczególnie ciężki czyn karalny określony w ustawie, to w celu ścigania tego czynu mogą zostać użyte za zezwoleniem sędziego środki techniczne do akustycznej obserwacji mieszkań, w których oskarżony z dużym prawdopodobieństwem się zatrzymuje, jeżeli zbadanie stanu faktycznego rzeczy w inny sposób byłoby nieproporcjonalnie utrudnione lub nie miało by widoków na powodzenie. Użycie środka jest ograniczone w czasie. Środek zostaje zarządzony w trzyosobowym gremium sędziów. Jeżeli istnieje niebezpieczeństwo powstania zwłoki, to środek może zostać zarządzony przez pojedyńczego sędziego.

4) W celu oddalenia bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa publicznego, w szczególności powszechnego zagrożenia lub zagrożenia dla życia, mogą zostać zastosowane środki techniczne dla obserwacji mieszkań jedynie w drodze zarządzenia sędziego. W wypadku wystąpienia niebezpieczeństwa powstania zwłoki środek może zostać zarządzony przez inną przewidzianą ustawą placówkę, przy czym wydanie zarządzenia musi zostać niezwłocznie potwierdzone przez sędziego.

5) Jeżeli podjęte środki techniczne zostały przewidziane wyłącznie do ochrony osób wykonujących w mieszkaniach swoje obowiązki służbowe, to środek może być zarządzony przez ustawowo przewidziną placówkę. Inne zastosowanie tak zdobytych informacji jest dopuszczalne tylko dla celów ścigania według prawa karnego lub oddalenia zagrożenia i dozwolony jedynie wtedy, gdy uprzednio została przez sędziego stwierdzona legalność zastosowania tego środka, przy czym w razie wystąpienia niebezpieczeństwa wystąpienia zwłoki wydanie zarządzenia musi zostać niezwłocznie potwierdzone przez sędziego.

6) Rząd informuje Bundestag w formie sprawozdania corocznie na temat zastosowania ustępu 3 oraz na temat zakresu kompetencji Federacji w myśl ustępu 4 oraz, o ile jest istnieje konieczność dokonania kontroli przez sędziego, środków technicznych zastosowanych zgodnie z postanowieniem art. 5. Gremium wybrane przez Bundestag wykonuje na podstawie przedłożonego mu sprawozdania kontrolę parlamentarną. Kraje związkowe sprawują równowartościową kontrolę parlamentarną.

7) Naruszenia i ograniczenia są dopuszczalne w pozostałych przepadkach jedynie dla odwrócenia powstania zagrożenia dla ogółu lub zagrożenia życia poszczególnych osób, a na podstawie ustawy także dla zapobieżenia wystąpieniu nagłego niebezpieczeństwa i zagrożenia dla porządku publicznego, szczególnie dla usunięcia głodu mieszkaniowego, dla zwalczenia niebezpieczeństwa wystąpienia epidemii lub dla ochrony młodzieży.

 

Art. 14

1) Zapewnia się własność i prawo do dziedziczenia. Treść i ograniczenia tych praw określa ustawa.

2) Własność zobowiązuje. Korzystanie z niej służy także dobru ogółu.

3) Wywłaszczenie jest możliwe jedynie dla celów dobra ogółu. Może ono następować jedynie na podstawie ustawy lub na skutek ustawy, które określają rodzaj i zakres odszkodowania. Odszkodowanie następuje po sprawiedliwym wyważeniu interesu społecznego i osób wywłaszczonych. W wypadku sporu dotyczącego wysokości odszkodowania dopuszczalne jest dochodzenie roszczeń przed sądami powszechnymi.

 

Art. 15

Grunty i ziemie, bogactwa naturalne i środki produkcji mogą zostać przekształcone we własność ogólnospołeczną lub inne formy gospodarki państwowej dla celów wspólnej własności w drodze ustawy, określającej rodzaj i zakres odszkodowania. Odnośnie odszkodowania stosuje się odpowiednio postanowienie przepisu art. 14 ust. 3 zdanie 3 i 4.

 

Art. 16

1) Nie można nikogo pozbawić niemieckiego obywatelstwa. Odebranie obywatelstwa wbrew woli obywatela może nastąpić jedynie na podstawie ustawy i tylko wtedy, gdy obywatel nie stanie się przez to bezpaństwowcem.

2) Obywatel niemiecki nie może zostać wydalony za granicę. Ustawa może przewidywać szczególne wypadki wydalenia do krajów członkowskich Unii Europejskiej lub do sądu międzynarodowego, o ile poszanowane zostały zasady państwa prawa.

 

Art. 16a

1) Osoby prześladowane politycznie korzystają z prawa azylu.

2) Na przepis ust. 1 nie może powoływać się ten, kto przybywa z państwa członkowskiego Wspólnoty Europejskiej lub innego państwa trzeciego, w którym zapewnione zostało wykonanie Konwencji Dotyczącej Statusu Prawnego Uchodźców i Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Państwa spoza Wspólnot Europejskich, które spełniają przesłanki określone w zdaniu 1 wymienione zostaną w ustawie, wymagającej zgody Bundesratu. W wypadkach określonych w zdaniu 1 mogą zostać podjęte środki w celu zakończeniu pobytu niezależnie od złożonego przeciwko temu wydaleniu środku prawnemu.

3) Na mocy ustawy, wymagającej zgody Bundesratu, mogą zostać określone państwa, w których na podstawie sytuacji prawnej, stanu stosowania prawa i panujących ogólnie warunków politycznych zdaje się być zapewnione, że nie mają tam miejsca ani prześladowania polityczne, ani nie dochodzi do nieludzkiego albo poniżającego postępowania lub karania. Domniemywa się, że cudzoziemiec z takiego kraju nie jest prześladowany, dopóki nie przedstawi on faktów, które pozwolą przyjąć, że był on wbrew temu założeniu prześladowany ze względów politycznych.

4) Sąd odracza podjęcie środków prawnych prowadzących do zakończenia pobytu w przypadkach określonych w ust. 3 i w innych przypadkach, które w sposób oczywisty uchodzą za nieuzasadnione, tylko wtedy, gdy istnieją poważne wątpliwości co do zgodności z prawem tychże środków; zakres badania może zostać ograniczony a później złożone dokumenty nie zostaną uwzględnione. Szczegóły określa ustawa.

5) Postanowienia ust. 1 do 4 nie są sprzeczne z umowami międzynarodowymi zawartymi przez państwa członkowskie Wspólnoty Europejskiej między sobą lub z państwami trzecimi, które zostały zawarte z poszanowaniem zobowiązań wynikających z Konwencji Dotyczącej Statusu Uchodźców i Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności i których stosowanie musi być zapewnione w państwach sygnatariuszach tych umów, a państwa te ustanowiły regulacje dotyczące właściwości do badania wniosku o azyl włącznie z wzajemnym uznawaniem orzeczeń w sprawach dotyczących udzielenia azylu.

 

Art. 17

Każdy ma prawo, pojedyńczo lub w grupie, do pisemnego wniesienia wniosków lub skarg do właściwych organów i do przedstawicieli narodu.

 

Art. 17a

1) Ustawy o służbie wojskowej i służbie zastępczej mogą stanowić, że w stosunku do członków sił zbrojnych i służby zastępczej w czasie odbywania służby wojskowej lub zastępczej zostanie ograniczone ich prawo wolnego wyrażania i rozpowszechniania swoich poglądów w słowie, piśmie i obrazie (art. 5 ust. 1, pierwsza połowa zdania), prawo wolności zgromadzeń (art. 8) oraz prawo do petycji (art. 17), o ile zachowane zostało prawo do składania wspólnie z innymi osobami próśb i zażaleń.

2) Ustawy, służące obronie, wraz z ochroną ludności cywilnej mogą określać, że zostaną ograniczone prawo wolności wyboru miejsca pobytu (art. 11) i nienaruszalności mieszkania (art. 13).

 

Art. 18

Kto wykorzystuje do walki przeciwko pokojowemu porządkowi demokratycznemu, prawo do wolności wyrażania opinii, a zwłaszcza wolność prasy (art. 5 ust. 1), prawo do nauki (art. 5 ust. 3), prawo do zgromadzeń (art. 8), prawo do stowarzyszeń (art. 9), prawo do ochrony tajemnicy korespondencji (art. 10), prawo własności (art. 14), lub prawo azylu (art. 16a), ten działa na szkodę praw podstawowych. Na temat działania na szkodę oraz jego zakresu orzeka Federalny Trybunał Konstytucyjny.

 

Art. 19

1) O ile ta Ustawa Zasadnicza dopuszcza możliwość ograniczenia prawa podstawowego na mocy ustawy lub na jej podstawie, to ustawa ta musi posiadać moc powszechnego obowiązywania, a nie jedynie w pojedyńczym przypadku. Ponadto ustawa ta musi wymieniać prawo podstawowe wraz z podaniem artykułu.

2) Prawo podstawowe nie może zostać naruszone co do swojej istoty.

3) Prawa podstawowe stosuje się także odnośnie krajowych osób prawnych, o ile da się je do tych osób zastosować zgodnie z ich istotą.

4) Każdemu, czyje prawa zostały naruszone przez działanie władzy publicznej, przysługuje prawo do odpowiednich środków prawnych. O ile nie przewidziana jest odrębna właściwość, postępowanie następuje w zwykłej drodze prawnej. Postanowienie to nie narusza zapisu art. 10 ust. 2 zdanie 2.

 

 

II. Federacja i kraje związkowe

 

Art. 20

1) Republika Federalna Niemiec jest demokratycznym i socjalnym państwem federalnym.

2) Cała władza zwierzchnia pochodzi od narodu. Naród sprawuje władzę przez wybory i głosowania oraz przez uprawnione organy władzy ustawodawstwej, wykonawczej i sądowej.

3) Władza ustawodawcza jest związana porządkiem konstytucyjnym, władza wykonawcza i władza sądownicza związane są ustawą i prawem.

4) Wszyscy obywatele niemieccy mają prawo do czynnego oporu przeciwko każdemu, kto podejmuje kroki w celu zmiany porządku prawnego, o ile nie jest możliwe przeciwdziałanie innymi środkami.

 

Art. 20a

W poczuciu odpowiedzialności za przyszłe pokolenia państwo chroni naturalne podstawy życia oraz zwierzęta na drodze ustawodawstwa i w ramach porządku konstytucyjnego w działaniach władzy wykonawczej i orzecznictwa uwzględniając obowiązujące ustawy i prawo.

 

Art. 21

1) Partie współdziałają w celu powstawania woli politycznej narodu. Zakładanie partii politycznych nie podlega ograniczeniom. Wewnętrzna organizacja partii musi odpowiadać zasadom demokratycznym. Partie zobowiązane są do publicznego ujawnienia źródeł zdobytych środków oraz ich użycia, jak i do ujawnienia danych o stanie posiadania.

2) Działalność partii, których cele lub zachowanie członków narusza lub zagraża demokratycznemu porządkowi konstytucyjnemu lub które zagrażają stanowi posiadania Republiki Federalnej Niemiec jest sprzeczna z konstytucją. O sprzeczności z konstytucją rozstrzyga Trybunał Konstytucyjny.

3) Szczegóły określa ustawa federalna.

 

Art. 22

1) Stolicą Republiki Federalnej Niemiec jest Berlin. Reprezentacja państwa jako całości jest zadaniem Federacji. Szczegóły określa ustawa federalna.

2) Barwami Republiki są czarny, czerwowny i złoty.

 

Art. 23

1) Republika Federalna Niemiec współdziała w rozwoju Unii Europejskiej w celu urzeczywistnienia zjednoczonej Europy. Unia Europejska zobowiązana jest zasadom demokracji, państwa prawa, socjalnymi i federalnym i zasadzie subsydiarności oraz porównywalnej z niniejszą Ustawą Zasadniczą ochroną praw podstawowych. Federacja może ponadto przekazać prawa zwierzchnie ustawą po uzyskaniu zgody Bundesratu. Do umocowania Unii Europejskiej, jak również do zmian jej podstaw traktatowych i porównywalnych uregulowań, w których wyniku ta Ustawa Zasadnicza ulega w swojej treści zmianie lub uzupełnieniu, lub takie zmiany lub uzupełniania staną się możliwe, stosuje się art. 79 ust. 2 i 3.

2) W sprawach Unii Europejskiej działają Bundestag oraz kraje związkowe przez Bundesrat. Rząd Federalny informuje Bundestag i Bundesrat w sposób wystarczający i w możliwie najszybszym czasie.

3) Rząd Federalny stwarza Bundestagowi możliwość do zajęcia stanowiska odnośnie zamierzonych aktów ustawodawczych Unii Europejskiej. Rząd Federalny uwzględnia w negocjacjach stanowisko Bundestagu. Szczegóły reguluje ustawa.

4) Bundesrat bierze udział w kształtowaniu woli politycznej Federacji w zakresie w jakim powinna ona współdziałać w odpowiedniej wewnętrzpaństwowej sprawie, albo na tyle, na ile kraje związkowe byłyby właściwie w prawie krajowym.

5) Rząd Federalny uwzględnia stanowisko Bundesratu, jeżeli w ramach kompetencji wyłącznej Federacji zostały poruszone interesy krajów związkowych lub jeżeli Federacja posiada kompetencje ustawodawcze. Stanowisko Bundesratu zostaje bezwględnie uwzględnione, gdy ustawodawstwo dotyczy przede wszystkim kompetencji ustawodawczych krajów związkowych, ustanowienia urzędów lub postępowania administracyjnego Federacji; przy czym poszanowana zostaje ogólnopaństwową odpowiedzialność całej Federacji. W sprawach dotyczących podniesienia wydatków lub zmiejszenia przychodów wymagana jest zgoda Rządu Federalnego.

6) W sprawach z zakresu wyłącznej kompetencji ustawodawczej krajów związkowych w dziedzinach wykształcenia w szkołach, kultury lub radiofonii, prawa, które przysługują Republice Federalnej Niemiec jako państwu członkowskiemu Unii Europejskiej, zostają przeniesione przez Federację na wyznaczonego przez Bundesrat przedstawiciela krajów związkowych. Urzeczywistnienie praw następuje przy współudziale Rządu Federalnego i po głosowaniu przy jego udziale, przy czym szanuje się ogólnopaństwową odpowiedzialność Federacji.

7) Szczegóły w odniesieniu do ust. 4 i 6 reguluje ustawa, wymagająca zgody Bundestagu.

 

Art. 24

1) Federacja może na mocy ustawy przenosić prawa zwierzchnie na jednostki państwowe.

1a) O ile kraje związkowe są właściwe do wykonywania władzy państwowej i wypełniania zadań państwowych, mogą one po uzyskaniu zgody rządu kraju związkowego przenosić prawa zwierzchnie na organizacyjne jednostki przygraniczne.

2) Federacja może w celu utrzymania pokoju podporządkować się systemowi wzajemnego i wspólnego bezpieczeństwa; Federacja zgodzi się na ograniczenie swoich praw zwierzchnich, które prowadzą do zapewnienia pokojowego i trwałego porządku w Europie i pomiędzy narodami.

3) Dla wyjaśnienia sporów pomiędzy narodami Federacja zawiera porozumienia dotyczące ogólnych, pełnych, obligatoryjnych i międzynarodowych sądów arbitrażowych.

 

Art. 25

Ogólne zasady prawa międzynarodowego stanowią część prawa federalnego. Cieszą się one pierwszeństwem przed ustawami Federacji i stanowią bezpośrednio prawa i obowiązki mieszkańców Federacji.

 

Art. 26

1) Działania, które mogą i zostały podjęte w zamiarze zakłócenia pokojowego współistnienia narodów, szczególnie czynienie przygotowań do wojny napastniczej są sprzeczne z konstytucją. Działania te należy poddać karze.

2) Broń przeznaczona do prowadzenia wojny może być produkowana, transportowana i wprowadzona na rynek jedynie za zgodą Rządu Federalnego. Szczegóły określa ustawa federalna.

 

Art. 27

Wszystkie niemieckie statki handlowe tworzą jedną jednolitą flotę handlową.

 

Art. 28

1) Porządek konstytucyjny krajów związkowych musi odpowiadać republikańskim, demokratycznym i socjalnym zasadom państwa prawa w znaczeniu niniejszej Ustawy Zasadniczej. Naród musi być reprezentowany przez swoich przedstawicieli w krajach związkowych, okręgach i gminach, która to reprezentacja jest wyłaniana w wyborach ogólnych, bezpośrednich, wolnych, równych i tajnych. Osoby posiadające obywatelstwo jednego z krajów Wspólnoty Europejskiej posiadają zgodnie z prawem wspólnotowym prawa wyborcze i prawa do bycia wybieranym w wyborach okręgowych i gminnych. W gminach może w miejsce wybranej osoby prawnej wstąpić związek gmin.

2) Gminom zapewnia się prawo, regulowania wszystkich sprawa wspólnoty miejscowej w ramach ustawy i na własną odpowiedzialność. Także związki gmin posiadają w ramach zadań ustawowych prawo do samorządu na podstawie ustawy.

3) Federacja zapewnia, że konstytucyjny porządek krajów związkowych odpowiada zasadom i postanowieniom określonym w ust. 1 i 2.

 

Art. 29

1) Terytorium Federacji może zostać na nowo podzielone, aby zapewnić by kraje związkowe w zależności od swojej wielkości i możliwości, mogły skutecznie wypełniać swoje zadania. Należy przy tym koniecznie uwzględnić: związki ludności, rozwój historyczny i kulturowy, celowość ekonomiczną oraz wymogi gospodarki przestrzennej.

2) Środki w celu nowego podziału terytorialnego Federacji podjęte zostają na podstawie ustawy, wymagającej zgody wydanej przez referendum. Wysłuchuje się opinii krajów związkowych, których podział ten dotyczy.

3) Referendum odbywa się w krajach związkowych, z których terytorium lub ich części ma powstać nowy kraj związkowy lub gdy granice kraju związkowego mają zostać od nowa wyznaczone (zainteresowane kraje związkowe). W głosowaniu postawione zostaje pytanie, czy zainteresowane kraje związkowe mają pozostać w dotychczasowej formie, czy też powienien powstać nowy kraj związkowy, czy granice krajów związkowych mają zostać na nowo wyznaczone. Referedum jest ważne, gdy na przyszłym terytorium kraju związkowego i razem na terytoriach lub ich częściach, którego przynależność do kraju związkowego ma ulec zmianie, większość opowiada się za taką zmianą. Referendum nie jest ważne, gdy na terytorium zainteresowanego kraju związkowego, większość wypowie się przeciw takiej zmianie; odmowa większości nie jest brana pod uwagę, gdy na części terytorium, które ma otrzymać nową przynależność, za zmianą opowie się większość 2/3, chyba że, w całym terytorium zainteresowanego kraju związkowego większość 2/3 odpowie się przeciw takiej zmianie.

4) Gdy 1/10 uprawnionych do głosowania do Bundestagu domaga się stworzenia nowego terytorium z terytorium leżącego w różnych krajach związkowych, odgraniczonego lecz dającego się potraktować jako jednolite terytorium ze względu na zaludnienie i związki ekonomiczne, lub posiadającego przynajmniej jeden milion mieszkańców, tak że terytorium temu można by było przypisać jednolitą przynależność kraju związkowego, to w ciągu dwóch lat ustawa federalna ma rozstrzygnąć o tym, czy można zmienić  terytorialną w myśl ust. 2 lub też czy w zainteresowanych krajach związkowych odbędzie się referendum.

5) Celem referendum jest stwierdzenie, czy przez ustawę przewidziana zmiana przynależności do kraju związkowego spotyka się z poparciem. Ustawa może przewidywać zróżnicowane, nie więcej jednak niż dwie propozycje rozwiązania. Gdy większość opowiada się za jednym z rozwiązań przynależności do kraju związkowego, to należy stwierdzić w drodze ustawy federalnej, czy przynależność do kraju związkowego w ciągu dwóch lat zmieni się zgodnie z ust. 2. Gdy w referendum przedstawiona propozycja zostanie poparta według postanowienia ust. 3 zdanie 3 i 4, to należy w ciągu dwóch lat po przeprowadzonym referendum powziąć ustawę federalną na temat powstania zaproponowanego kraju związkowego, która nie wymaga potwierdzenia przez kolejne referendum.

6) Większość głosów uzyskana w referendum i w plebiscycie to większość oddanych głosów, gdy jest to jednocześnie przynajmniej 1/4 głosów uprawnionych do głosowania do Bundestagu. Bliższe postanowienia na temat referendum i plebiscytu określa ustawa federalna, która może także przewidywać, że referendum nie można powtarzać przez okres lat pięciu.

7) Inne zmiany w stanie terytorialnym krajów związkowych mogą nastąpić w drodze umów między zainteresowanymi krajami związkowymi lub ustawy federalnej za zgodą Bundesratu, gdy terytorium, którego przynależność terytorialna ma się zmienić, posiada niż 50 tysięcy mieszkańców. Szczegółowe postanowienia określa ustawa federalna, wymagająca zgody Bundesratu i większości ustawowej posłów Bundestagu. Wysłuchuje się opinii zainteresowanych gmin i okręgów.

8) Kraje związkowe mogą regulować w drodze umowy państwowej nowy podział w objętym nimi każdorazowo obszarze lub w częściach odmiennie od przepisów ustępów 2 do 7. Należy wysłuchać opinii zainteresowanych gmin i okręgów. Umowa państwowa wymaga potwierdzenia w drodze referendum w każdym z zainteresowanych krajów związkowych. Jeżeli umowa państwowa dotyczy części obszarów krajów związkowych, to potwierdzenie może zostać ograniczone do referendów w tych częściach; druga połowa zdania 5 nie znajduje zastosowania. W referendum decyduje większość oddanych głosów, o ile obejmuje ona co najmniej 1/4 uprawnionych do głosowania w Bundestagu; szczegóły reguluje ustawa federalna. Umowa państwowa wymaga zgody Bundesstagu.

 

Art. 30

Wykonywanie uprawnień państwowych i wypełnianie zadań państwowych jest zadaniem krajów związkowych, o ile ustawa zasadnicza nie przewiduje lub nie dopuszcza innej regulacji prawnej.

 

Art. 31

Prawo federacji stoi nad prawem krajów związkowych.

 

Art. 32

1) Regulacja stosunków z innymi państwami stanowi zadanie Federacji.

2) Opinia kraju związkowego zostanie wysłuchana w wypadku zawarcia porozumienia naruszającego w szczególny sposób położenie tego kraju związkowego.

3) Kraje związkowe mogą zawierać umowy z innymi państwami za zgodą Rządu Federalnego oraz w takim zakresie w jakim są właściwe do stanowienia ustawodawstwa.

 

Art. 33

1) Każdy obywatel niemiecki ma w każdym kraju te same obywatelskie prawa i obowiązki.

2) Każdy obywatel niemiecki ma zgodnie ze swoim zdolnościami, kwalifikacjami i zawodowymi kompetencjami równy dostęp do każdego urzędu państwowego.

3) Korzystanie z praw obywatelstkich i zasadniczych, dopuszczenie do urzędów państwowych jak i zdobyte w służbie państwowej prawa są niezależne od przynależności do wyznania religijnego. Nikt nie może ponieść szkody z powodu swojej przynależności lub jej braku do wyznania lub poglądu światopoglądowego.

4) Wykonanie praw zwierzchnich powierza się w zwykłym przypadku osobom wykonującym służbę państwową, stojącym w stosunku publicznoprawnym oraz służbowym i obarczonym obowiązkiem do wierności państwu.

5) Prawo do służby państwowej zostaje uregulowane i rozwijane z uwzględnieniem uznanych zasad zawodowej służby państwowej.

 

Art. 34

Odpowiedzialność za działania urzędnika wykonywane w czasie powierzonego mu urzędu publicznego naruszające prawo osoby trzeciej ponosi państwo lub jednostka, w której służbie urzędnik jest zatrudniony. W razie gdy działania te zostaną popełnione jako działania zamierzone lub w razie rażącego niedbalstwa urzędnika zastrzega się prawo regresu. Nie zamyka się zwykłej drogi prawnej dla roszczeń odszkodowawczych oraz dla regresu.

 

Art. 35

1) Wszystkie urzędy Federacji i krajów związkowych służą sobie wzajemnie pomocą prawną i urzędową.

2) Kraj związkowy może domagać się w sprawach o szczególnym znaczeniu dla utrzymania lub przywrócenia bezpieczeństwa publicznego lub publicznego porządku, by siły i jednostki służb ochrony pogranicza udzieliły pomocy policji kraju związkowego, gdy policja nie jest w stanie wykonać swoich zadań bez tej pomocy lub może wykonać swoje zadania jedynie pokonując znaczne trudności. Na wypadek katastrofy naturalnej lub w razie innego szczególnie poważnego nieszczęścia może pojedyńczy kraj związkowy skorzystać z pomocy sił policji oraz sił i urządzeń władz administracyjnych innych krajów związkowych oraz pomocy służb granicznych i sił wojskowych.

3) Gdy katastrofa naturalna lub nieszczęśliwy wypadek powoduje zagrożenia na terytorium więcej niż jednego kraju związkowego, Rząd Federalny może, o ile jest to konieczne dla skutecznego zwalczenia skutków katastrofy lub wypadku, nakazać przekazanie sił policyjnych innych krajów związkowych, jak również nakazać działania jednostek sił ochrony pogranicza i sił wojskowych. Działania nakazane przez Rząd Federalny przewidziane w zdaniu pierwszym zostaną na żądanie Budesratu wycofane ze skutkiem natychmiastowym, a ponadto natychmiast po ustąpieniu stanu zagrożenia.

 

Art. 36

1) W najwyższych urzędach federalnych służą urzędnicy z wszystkich krajów związkowych w odpowiednio zachowanych proporcjach. Osoby zatrudnione w innych urzędach federalnych powinny w zwykłym przypadku pochodzić z kraju związkowego, gdzie były czynne zawodowo.

2) Ustawy na temat służby obronnej uwzględniają podział Federacji na kraje związkowe i ich szczególne stosunki regionalne i ludnościowe.

 

Art. 37

1) Kraj związkowy nie wypełniający obowiązków federalnych przewidzianych w Ustawie Zasadniczej lub innej ustawie federalnej, może zostać przymuszony do wypełniania swoich obowiązków w drodze środków podjętych przez Rząd Federalny za zgodą Bundesratu.

2) Rząd Federalny lub jego rzecznik posiada prawo do wydawania poleceń krajom związkowych w celu przymuszenia ich do wypełnienia swoich obowiązków.

 

 

III. Bundestag

 

Art. 38

1) Posłowie do niemieckiego Bundestagu zostają wybrani w wyborach ogólnych, bezpośrednich, wolnych, równych i tajnych. Są oni przedstawicielami całego narodu, nie są związani instrukcjami i poleceniami wyborców i podlegają jedynie swojemu sumieniu.

2) Prawo do głosowania ma każdy, kto ukończył osiemnasty rok życia, wybrany może być każdy kto osiągnął wiek, w którym osiągana jest pełnoletność.

3) Bliższe szczegóły określa ustawa federalna.

 

Art. 39

1) Bundestag zostaje wybrany na cztery lata. Jego kadencja kończy się na pierwszym posiedzeniu nowo wybranego Bundestagu nowej kandencji. Nowe wybory odbywają się najwcześniej 45 najpóźniej 47 miesięcy po ropoczęciu kadencji. Na wypadek rozwiązania się Bundestagu ponowne wybory odbywają się w ciągu 60 dni.

2) Bundestag spotyka się na pierszym posiedzeniu nie później, aniżeli 30 dni od dnia wyborów.

3) Bundestag postanawia o zakończeniu i rozpoczęciu swoich posiedzeń. Marszałek Bundestagu może powołać je wcześniej. Jest on do tego zobowiązany, gdy jedna trzecia posłów, Prezydent Republiki Federalnej Niemiec albo Kanclerz Republiki Federalnej Niemiec tego się domagają.

 

Art. 40

1) Bundestag wybiera swojego maszałka, jego zastępcę i protokolantów. Bundestag nadaje sobie regulamin.

2) Marszałek sprawuje władzę porządkową oraz władzę policyjną w budynku Bundestagu. Bez jego zgody nie mogą w pomieszczeniach Bundestagu odbywać się rewizje lub zabór rzeczy.

 

Art. 41

1) Bundestag stwierdza ważność wyborów. Bundestag rozstrzyga również o utracie mandatu poselskiego.

2) Na rostrzygnięcie Bundestagu można złożyć skargę na Federalnego Trybunału Konstytucyjnego.

3) Bliższe postanowienia określa ustawa federalna.

 

Art. 42

1) Bundestag obraduje jawnie. Na wniosek 1/10 posłów lub na wniosek Rządu Federalnego, Bundestag może wyłączyć jawność obrad podejmując decyzję na ten temat większością 2/3 głosów. Głosowanie nad wnioskiem odbywa się na posiedzeniu niejawnym.

2) Bundestag podejmuje uchwały większością oddanych głosów, o ile Ustawa Zasadnicza nie przewiduje nic innego. Regulamin może przewidywać wyjątki odnośnie wyborów, o których postanawia Bundestag.

3) Nie podlegają odpowiedzialności zgodne z prawdą sprawozdania na temat jawnych posiedzeń Bundestagu i jego komisji.

 

Art. 43

1) Bundestag i jego komisje mogą domagać się obecności każdego z posłów.

2) Posłowie Bundesratu i członkowie Rządu Federalnego jak i jego rzecznicy mają dostęp do wszystkich posiedzeń Bundestagu i jego komisji. Przysługuje im zawsze prawo wysłuchania.

 

Art. 44

1) Bundestag ma prawo oraz na wniosek ¼ swoich posłów obowiązek, powołać komisję śledczą, która przeprowadzi odpowiednie dowody na jawnym posiedzeniu. Jawność posiedzenia może zostać wyłączona.

2) Odnośnie przeprowadzenia dowodu stosuje się przepisy prawa karnego. Ochrona tajemnicy korespondecji pozostaje nienaruszona.

3) Sądy i urzędy administracyjne są zobowiązane do udzielenia pomocy prawnej.

4) Uchwały komisji śledczej nie podlegają kontroli sądowej. Sądy nie są związane w ocenie dowodów stanem faktycznym ustalonym przez komisję śledczą.

 

Art. 45

Bundestag powołuje Komisję do Spraw Unii Europejskiej. Może udzielić jej upoważnienia do reprezentowania swoich praw przed Rządem Federalnym w myśl postanowienia art. 23.

 

Art. 45a

1) Bundestag powołuje Komisję do Spraw Zagranicznych i Komisję do Spraw Obrony.

2) Komisja do Spraw Obrony posiada uprawnienia komisji śledczej. Na wniosek ¼ swoich członków ma ona obowiązek zbadać określoną sprawę.

3) Postanowienie art. 44 ust. 1 nie znajduje zastosowania do spraw związanych z obroną.

 

Art. 45b

Dla ochrony praw podstawowych oraz jako organ pomocniczy Bundestagu przy sprawowaniu kontroli parlamentarnej powołany zostaje Rzecznik Bundestagu do Spraw Obrony Kraju. Bliższe postanowienia określa ustawa federalna.

 

Art. 45c

1) Bundestag powołuje Komisję Petycji Obywatelskich, zajmującej się w myśl art. 17 prośbami i skargami kierowanymi do Bundestagu.

2) Uprawnienia Komisji do Spraw Skarg reguluje ustawa federalna.

 

Art. 46

1) Poseł nie może być w żadnym czasie pociągnięty do odpowiedzialności sądowej lub służbowej lub gdziekolwiek poza Bundestagiem, za sposób głosowania, za swoją wypowiedź poczynioną w Bundestagu lub jednej z jego komisji. Postanowienie to nie odnosi się do oszczerstw.

2) Poseł może być pociągnięty do odpowiedzialności lub aresztowany za działanie zagrożone karą jedynie za zgodą Bundestagu, chyba że zostanie on zatrzymany w czasie popełniania czynu lub w ciągu następnego dnia.

3) Konieczne jest uzyskanie zgody Bundestagu w każdym przypadku ograniczenia wolności osobistej posła lub rozpoczęcia postępowania karnego przeciwko posłowi w myśl art. 18.

4) Każde postępowanie karne i każde postępowanie w myśl art. 18 przeciwko posłowi, każdy areszt i każde inne ograniczenie jego osobistej wolności zostają umożone na żądanie Bundestagu.

 

Art. 47

Posłowie mają prawo do odmowy zeznań o osobach, które udzieliły im informacji zwracając się do nich jako posła lub jako posłom dostarczyły informacji o faktach, jak i mają prawo doodmowy zeznań o tych faktach. W zakresie w jakim obowiązuje prawo odmowy zeznań, niedopuszczalne jest zajęcie dokumentów pisemnych.

 

Art. 48

1) Osoba ubiegając się o miejsce w Bundestagu posiada prawo do odpowiedniego urlopu w celu przygotowania swojego wyboru.

2) Nikt nie może zostać ograniczony w objęciu i wykonywaniu urzędu posła. Zwolnienie z pracy lub zwolnienie za umową stron jest niedopuszczalne.

3) Posłowie posiadają prawo do odpowiedniej rekompensaty pieniężnej, zapewniającej ich niezależność. Bliższe postanowienia określa ustawa federalna.

 

Art. 49

(skreślony)

 

 

IV. Bundesrat

 

Art. 50

1) Kraje związkowe oddziaływują w Bundestagu na ustawodawstwo i administrację Federacji oraz w sprawach Unii Europejskiej.

 

Art. 51

1) Bunderat składa się w członków rządów krajów związkowych, którzy są powoływani i odwoływani. Mogą być oni reprezentowani przez innych członków swoich rządów.

2) Każdy kraj związkowy posiada przynajmniej trzy głosy, kraje związkowe z więcej niż dwoma milionami mieszkańców cztery głosy, kraje związkowe z więcej niż sześć milionami mieszkańców pięć głosów, kraje związkowe z więcej niż siedmioma milionami mieszkańców sześć głosów.

3) Każdy kraj związkowy jest reprezentowany przez tyle osób, ile przysługuje mu głosów. Głosy każdego z krajów związkowych mogą być oddane jedynie jednomyślnie i tylko przez obecnych członków Bundesratu lub ich przedstawicieli.

 

Art. 52

1) Bundesrat wybiera ze swego grona Marszałka na okres roku.

2) Marszałek zwołuje Bundesrat. Bundesrat jest zwoływany zawsze, gdy domagają się tego przedstawiciele przynajmniej dwóch krajów związkowych lub Rząd Federalny.

3) Bundesrat podejmuje uchwały przynajmniej większością wszystkich swoich głosów. Nadaje sobie regulamin. Obraduje jawnie. Jawność posiedzeń może zostać wyłączona.

3a) Bundesrat może w sprawach dotyczących Unii Europejskiej powołać Izbę Europejską, której uchwały są uchwałami Bundesratu; odnośnie ilości głosów jakie kraje związkowe oddają homogenicznie stosuje się postanowienie Art. 51 ust. 2.

4) Do komisji w Bundesracie mogą należeć inni członkowie lub rzecznicy rządów krajów związkowych.

 

Art. 53

Członkowie Rządu Federalnego mają prawo, a na wypadek takiego żądania obowiązek, brania udziału w obradach Bundesratu i jego komisji. Przysługuje im zawsze prawo głosu. Bundesrat jest informowany na bieżąco o prowadzeniu spraw przez Rząd Federalny.

 

 

IVa. Wspólna Komisja

 

Art. 53a

1) Wspólna Komisja składa się w dwóch trzecich z posłów Bundestagu i w jednej trzeciej z członków Bundesratu. Bundestag wyznacza posłów Bundestagu zgodnie z proporcjami głosów posiadanych przez frakcje parlamentarne; posłowie ci nie mogą być członkami Rządu Federalnego. Każdy z krajów związkowych jest reprezentowany przez wyznaczonego przez siebie członka Bundesratu; członkowie ci nie są związani instrukcjami. Utworzenie Wspólnej Komisji oraz postępowanie w niej reguluje regulamin, uchwalony przez Bundestag za zgodą Bundesratu.

2) Rząd Federalny powiadamia Wspólną Komisję o planach na wypadek stanu wyjątkowego. Prawa Bundestagu i jego komisji przewidziane w art. 43 ust.1 nie zostają naruszone.

 

 

V. Prezydent Republiki Federalnej Niemiec

 

Art. 54

1) Prezydent Republiki Federalnej Niemiec zostaje wybrany bez prowadzenia debaty przez Zgromadzenie Narodowe. Wybrany może być każdy obywatel niemiecki, posiadający prawo wyborcze do Bundestagu i który ukończył 40 rok życia.

2) Kadencja Prezydenta Republiki Federalnej Niemiec trwa 5 lat. Następujący po tej kandencji ponowny wybór jest dopuszczalny tylko raz.

3) Zgromadzenie Narodowe składa się z członków Bundestagu i jednakowej liczby członków, wybranych przez przedstawicieli krajów związkowych według zasad wyborów proporcjonalnych.

4) Zgromadzenie Narodowe jest zwoływane najpóźniej 3 dni przed upływem kadencji Prezydenta Republiki Federalnej Niemiec, a w wypadku skróconej kadencji najpóźniej 30 dni po jej upływie. Jest ono zwoływane przez Marszałka Bundestagu.

5) Po upływie kadencji rozpoczyna się upływ terminu ust. 4 zdanie 1 wraz z pierwszym posiedzeniem Bundestagu.

6) Wybranym na Prezydenta Republiki Federalnej Niemiec jest ten, kto otrzyma większość głosów członków Zgromadzenia Narodowego. Gdy żaden z kandydatów nie może zebrać tej większości w dwóch kolejnych głosowaniach, za wybranego uważa się tego kandydata, który w kolejnym głosowaniu uzyska najwięcej głosów.

7) Bliższe postanowienia określa ustawa federalna.

 

Art. 55

1) Prezydent Republiki Federalnej Niemiec nie może przynależeć do Rządu lub do jakiejkolwiek jednostki ustawodawczej Federacji lub kraju związkowego.

2) Prezydent Republiki Federalnej Niemiec nie może wykonywać żadnej płatnego urzędu, żadnej działalności gospodarczej i żadnego zawodu i nie może być członkiem kierownictwa lub rady nadzorczej przedsiębiorstwa zarobkowego.

 

Art. 56

Prezydent Republiki Federalnej Niemiec składa przed objęciem urzędu przed zgromadzonymi posłami Bundestagu i członkami Bundesratu następującą przysięgę: „przyrzekam poświęcić moją moc dobru narodu niemieckiego, mnożyć jego korzyści, chronić go przed szkodami, szanować i bronić Ustawy Zasadniczej i ustaw federalnych, moje obowiązki wykonywać sumiennie i czynić sprawiedliwość wobec wszystkich. Tak mi dopomóż Bóg”. Przysięga może zostać złożona z pominięciem odwołania do religii.

 

Art. 57

W wypadku powstania przeszkody w wykonywaniu urzędu Prezydenta lub jego wcześniejszego złożenia uprawnienia Prezydenta Republiki Federalnej Niemiec przechodzą na Marszałka Bundesratu.

 

Art. 58

Zarządzenia i polecenia Prezydenta Republiki Federalnej Niemiec wymagają do ich ważności podpisu Kanclerza Republiki Federalnej Niemiec lub właściwego ministra federalnego. Postanowienie to nie dotyczy to mianowania i odwołania Kanclerza Republiki Federalnej Niemiec, rozwiązania Bundestagu zgodnie z art. 63 i prośby w myśl art. 69 ust. 3.

 

Art. 59

1) Prezydent Republiki Fedralnej Niemiec reprezentuje Federację zgodnie z zasadnimi prawa międzynarodowego. Zawiera on w imieniu Federacji umowy międzynarodowe z innymi państwami. Uwiarygodnia i przyjmuje ambasadorów.

2) Umowy regulujące polityczne stosunki Federacji lub dotyczące spraw ustawodawstwa federalnego wymagają wzajemnej zgody lub współdziałania właściwych jednostek w formie ustawy federalnej. Odnośnie porozumień administracyjnych zawieranych między podmiotami administracyjnymi wewnątrz Federacji stosuje się odpowiednio przepisy o administracji federalnej.

 

Art. 59a

(skreślony)

 

Art. 60

1) Prezydent Republiki Federalnej Niemiec mianuje i odwołuje sędziów federalnych, urzędników federalnych, oficerów i podoficerów, o ile ustawa odrębna nie postanawia nic innego.

2) Wykonuje on w pojedyńczych wypadkach w imieniu Federacji prawo łaski.

3) Może on przekazać swoje kompetencje innym urzędom.

4) Ustępy 2 do 4 Art. 46 stosuje się odpowiednio do Prezydenta Republiki Federalnej Niemiec.

 

Art. 61

1) Bundestag lub Bundesrat może zaskarżyć Prezydenta Republiki Federalnej Niemiec przed Federalnym Trybunałem Konstytucyjnym w razie naruszenia postanowienia Ustawy Zasadniczej lub ustawy federalnej. Wniosek o wniesienie skargi musi być postawiony przez przynajmniej ¼ posłów Bundestagu lub ¼ członków Bundesratu. Uchwała o wniesieniu skargi wymaga większości 2/3 posłów Bundestagu lub 2/3 głosów Bundesratu. Skarga jest reprezentowana przez rzecznika jednostki skarżącej.

2) Trybunał Konstytucyjny może orzec utratę urzędu przez Prezydenta, gdy stwierdzi, że Prezydent winny jest zamierzonego naruszenia Ustawy Zasadniczej lub ustawy federalnej. W drodze zarządzenia tymczasowego może orzec po wniesieniu skargi, że istnieją przeszkody w sprawowaniu urzędu przez Prezydenta.

 

 

VI. Rząd Federalny

 

Art. 62

Rząd Federalny składa się z Kanclerza Republiki Federalnej Niemiec oraz ministrów federalnych.

 

Art. 63

1) Kanclerz zostaje wybrany bez uprzedniego porozumienia na propozycję Prezydenta Republiki Federalnej Niemiec przez Bundestag.

2) Wybranym zostaje ten, kto zdobędzie większość głosów posłów Bundestagu. Wybrany zostaje mianowany przez Prezydenta Republiki Federalnej Niemiec.

3) W wypadku, gdy proponowany kandydat nie zostanie wybrany, Bundestag może w ciągu 14 dni po tych wyborach wybrać Kanclerza Republiki Federalnej Niemiec większością sumy wszystkich głosów w Bundestagu.

4) Jeżeli ponowny wybór nie odbędzie się w ciągu tego czasu, odbywają się niezwłocznie nowe wybory, w którym za wybranego uważa się tego kandydata, który zebrał najwięcej głosów. Gdy kandydat zebrał większość głosów Bundestagu, Prezydent musi mianować go w ciągu 7 dni po wyborach. Gdy kandydant nie zebrał tej większości głosów, Prezydent może go mianować w ciągu 7 dni lub może rozwiązać Bundestag.

 

Art. 64

1) Ministerowie federalni są mianowani i odwoływani na wniosek Kanclerza przez Prezydenta.

2) Kanclerz Republiki Federalnej Niemiec oraz ministrowie federalni składają przy objęciu swoich obowiązków przed Bundestagiem przysięgę przewidzianą w art. 56.

 

Art. 65

1) Kanclerz określa dyrektywy polityki i ponosi za nią odpowiedzialność. Każdy z ministrów kieruje w ramach tych dyrektyw samodzielnie i na własną odpowiedzialność przydzielony mu zakres działalności. W razie wystąpienia sporów pomiędzy ministrami rozstrzyga Rząd Federalny. Kanclerz prowadzi interesy zgodnie z regulaminem uchwalonym przez Rząd Federalny i na który Prezydent wyraził zgodę.

1) Minister Obrony sprawuje władzę wydawania rozkazów siłom zbrojnym oraz dowodzenia nimi.

1) Kanclerz i ministrowie federalni nie mogą bez zgody Bundestagu sprawować żadnego innego płatnego urzędu, wykonywać żadnej działalności zarobkowej i żadnego zawodu sprawować kierownictwa lub należeć do rady nadzorczej przedsiębiorstwa zarobkowego.

 

Art. 65a

Minister Obrony wydaje rozkazy siłom zbrojnym oraz sprawuje dowodzenie nad nimi.

 

Art. 66

Kanclerz i ministrowie federalni nie mogą nie mogą bez zgody Bundestagu sprawować żadnego innego płatnego urzędu, wykonywać żadnej działalności zarobkowej i żadnego zawodu sprawować kierownictwa lub należeć do rady nadzorczej przedsiębiorstwa zarobkowego.

 

Art. 67

1) Bundestag może zgłosić wobec Kanclerza wniosek o wotum nieufności tylko w ten sposób, że wybierze jednocześnie większością swoich głosów jego następcę i wniesie wniosek do Prezydenta o zwolnienie Kanclerza. Prezydent musi ustosunkować się pozytywnie do wniosku i mianować nowo wybranego.

2) Pomiędzy złożeniem wniosku i wyborem muszą upłynąć 48 godziny.

 

Art. 68

1) Gdy wniosek Kanclerza o wotum zaufania nie zostanie potwiedzony w głosowaniu większością głosów Bundestagu, Prezydent może rozwiązać Bundestag na wniosek Kanclerza w ciągu 21 dni. Prawo do rozwiązania Bundestagu wygasa, o ile Bundestag wybierze większością swoich głosów innego Kanclerza.

2) Pomiędzy złożeniem wniosku i głosowaniem muszą upłynąć 48 godziny.

 

Art. 69

1) Kanclerz Federalny powołuje jednego z ministrów na swojego zastępcę.

2) Urząd Kanclerza i ministra federalnego upływa w każdym przypadku z chwilą pierwszego posiedzenia nowego Bundestagu, a urząd ministra federalnego także z chwilą każdego innego zwolnienia urzędu Kanclerza Federalnego.

3) Kanclerz Federalny jest zobowiązany na prośbę Kanclerza Federalnego, a minister na prośbę Kanclerza Federalnego lub Prezydenta Federalnego do pełnienia dalej swoich obowiązków do chwili mianowania swego następcy.

 

 

VII. Ustawodawstwo federalne

 

Art. 70

1) Kraje związkowe mają prawo do stanowienia ustawodawstwa, o ile ta Ustawa Zasadnicza nie pozostawia kompetencji w tej dziedzinie Federacji.

2) Rozgraniczenie właściwości ustawodawczych pomiędzy Federacją i krajami związkowymi odbywa się na podstawie zapisów tej Ustawy Zasadniczej na temat kompetencji wyłącznej i konkurencyjnej.

 

Art. 71

W dziedzinach kompetencji wyłącznej Federacji kraje związkowe posiadają kompetecje ustawodawcze tylko w takim zakresie w jakim zostały do nich upoważnione przez ustawę federalną.

 

Art. 72

1) Kraje związkowe posiadają komptencje ustawodawcze w zakresie ustawodawstwa konkurencyjnego, o ile i na tyle Federacja nie uczyniła użytku ze swojej kompetencji ustawodawczej.

2) W zakresie obowiązywania artykułu 74 ust. 1 nr 4, 7, 11, 13, 15, 19a, 20, 22, 25 oraz 26, Federacja posiada kompetencje ustawodawcze, o ile i w takim zakresie w jakim konieczne jest stworzenie równych warunków życia na terenie Federacji lub ochrony jedności prawa i warunków ekonomicznych w interesie ogólnopaństwowym na terenie Federacji.

3) Jeżeli Federacja skorzystała z przysługującego jej prawa do stanowienia prawa, to kraje związkowe mogą powziąć odrębne regulacje w formie ustawy w następujących dziedzinach:

1. myślistwa (wyłączając prawo do wydawania pozwoleń łowieckich);

2. ochrony i kultywacji środowiska naturalnego (wyłączając ogólne zasady ochrony środowiska naturalnego oraz regulacji ochrony gatunków i ochrony mórz);

3. zasad gospodarki gruntami;

4. zasad gospodarki przestrzennej;

5. gospodarki wodnej (wyłączając regulacje dotyczące materiałów oraz zakładów wodnych);

6. dostępu do studiów oraz wystawiania świadectw szkół wyższych.

Ustawy federalne w tych dziedzinach wchodzą w życie nie wcześniej niż po upływie 6 miesięcy od ich opublikowania, o ile Bundestag i Bundesrat nie postanowią wspólnie inaczej. W dziedzinach, o których mowa w zdaniu 1, pierwszeństwo w stosunku między ustawą federalną a ustawą kraju związkowego ma za każdym razem ustawa późniejsza.

4) Ustawa federalna może postanawiać o tym, że regulacja federacyjna, stworzenie której nie jest konieczne w myśl ust. 2, zostanie zastąpiona przez prawo kraju związkowego.

 

Art. 73

Federacja posiada kompetecję wyłączną w sprawach:

1. zagranicznych oraz obrony łącznie z ochroną ludności cywilnej;

2. obywatelstwa w Federacji;

3. swobody przemieszczania się, spraw paszportowych, meldunku i dokumentów potwierdzających tożsamość, spraw dotyczących migracji i ekstradycji;

4. waluty, pieniądza i monet, miar i wag, jak i określania czasu;

5. jedności ceł i handlu, umów handlowych i umów dotyczących transportu okrętami, swobody wymiany towarów i obrotów towarowych i płatniczych z zagranicą łącznie z ochroną ceł i ochroną pogranicza;

5a. ochrony niemieckiego dorobku kulturowego przed wywozem go za granicę;

6. ruchu lotniczego;

6a. ruchu kolejowego, należącego w większości do Federacji (Niemiecka Kolej Federalna), budów, utrzymania i używania szyn kolei federalnych, jak i stosowaniu opłat za używanie tychże szyn;

7. poczty i telekomunikacji;

8. stosunków prawnych w służbie Federacji, oraz;

9. ochrony prawnej intelektualnej działalności gospodarczej, praw autorskich i praw wydawniczych;

9a. ochrony przed niebezpieczeństwem międzynarodowego terroryzmu przez Urząd Kryminalnej Policji Federalnej w przypadkach, w których występuje niebezpieczeństwo przekraczające ramy jednego kraju związkowego, a właściwość Policji jednego z krajów związkowych nie jest wyraźnie określona oraz najwyższy urząd w kraju związkowym zwraca się z prośbą o przejęcie kompetencji;

10. współpracy Federacji i krajów związkowych

a) w pracy policji kryminalnej,

b) dla ochrony porządku demokratycznego, stanu i bezpieczeństwa Federacji lub jednego z krajów związkowych i

c) dla ochrony przeciwko czynionym na terenie Federacji staraniom, zagrażającym przez użycie siły lub przez czynione przygotowania interesom zagranicznym Republiki Federalnej Niemiec, jak i dla ochrony wyposażenia Urzędu Kryminalnej Policji Federalnej i międzynarodowego zwalczania przestępczości;

11. statystyki dla celów Federacji;

12. ustawy o broni i ładunkach wybuchowych;

13. opieki nad ofiarami wojny i ich rodzin, jak i opieki nad byłymi jeńcami wojennymi;

14. wytwarzanie i korzystanie z energii jądrowej w celach pokojowych, budowa i praca zakładów i urządzeń, które służą temu celowi, ochronie przed zagrożeniami, które powstają w czasie uwalniania się energii atomowej lub przez promieniowanie zjonizowane oraz usuwaniu materiałów radioaktywnych.

(2) Ustawy postanowione w myśl ustępu 1 nr 9a wymagają zgody Bundesratu.

 

Art. 74

1) Kompetecja konkurencyjna rozciąga się na następujące dziedziny:

1. prawo cywilne, prawo karne, sądy i postępowanie sądowe (bez wykonywania aresztów śledczych), adwokatura, notariat i poradnictwo prawne;

2. sprawy stanu cywilnego;

3. prawo do zgromadzeń;

4. pobyt i swoboda zamieszkania cudzoziemców;

4a. (uchylony);

5. (uchylony);

6. dotyczące uciekinierów i wypędzonych;

7. opieka socjalna (bez ustawy regulującej prawa mieszkańców Domów Opieki i Domów Pomocy Społecznej);

8. (uchylony);

9. szkody wojenne i odszkodowania za szkody wojenne;

10a. groby wojenne i groby innych ofiar wojen i ofiar rządów przemocy;

11. prawo do gospodarki (kopalnie, przemysł, gospodarka energetyczna, rzemiosło, wytwórczość, handel, banki i giełdy, ubezpieczenia prywatne); wyłączając ustawy regulujące czas otwarcia sklepów, restauracji i lokali gastronomicznych, salonów gier, wystaw, targów, rynków i targowisk;

11a. (uchylony);

12. prawo pracy łącznie z konstytucją zakładów, ochrony pracy i pośrednictwa pracy, jak i ubezpieczeń społecznych łącznie z ubezpieczeniem na wypadek bezrobocia;

13. regulacja pomocy w zdobywaniu wykształcenia oraz wspomaganie nauki;

14. prawo do wywłaszczenia, o ile następują one zgodnie z przesłankami art. 73 i 74;

15. przeniesienie własności gruntów, bogactw naturalnych i środków produkcji na inne formy własności ogólnej;

16. ochrona przed nadużyciem dominującej pozycji gospodarczej;

17. wspomaganie wytworów rolnych i leśnych (bez regulacji dotyczących scalania gruntów), bezpieczeństwo żywienia, wwzóz i wywóz produktów rolnych i leśnych, gospodarka rybna oraz ochrona wybrzeża;

18. obroty gruntami miejskimi, prawo gruntowe (bez prawa do pobierania opłat za uzbrojenie), socjalna gospodarka mieszkaniowa, gospodarka dotycząca premii mieszkaniowych, gospodarka siedliskowa i domostw rodzinnych z zakresu prawa górniczego;

19. podejmowanie środków przeciwko chorobom niebezpiecznym i zakaźnym u ludzi i zwierząt, dopuszczanie do zawodu lekarza i innych zawodów leczniczych jak i do innej działalności leczniczej; dopuszczenie do obrotu lekarstw, środków leczniczych, odurzających i trucizn;

19a. zabezpieczenie ekonomiczne szpitali i regulacja wysokości opłat za pobyt w szpitalu;

20. ustawy o żywności i zwierzętach służących do produkcji żywności, ustawy o używkach, przedmiotach pierwszej potrzeby i regulacje dotyczące paszy dla zwierząt oraz nasion i sadzek dla gospodarki leśnej i rolnej oraz regulacje dotyczące ochrony roślin przed chorobami i szkodnikami jak i ochrony zwierząt;

21. transport morski i przybrzeżny, jak i znaki wodne, żegluga śródlądowa, służba meteorologiczna, drogi wodne i ogólny transport drogami wód śródlądowych;

22. transport drogowy, transport ciężarowy, budowa i utrzymanie dróg dla transportu oraz podnoszenie i podział opłat za korzystanie z dróg publicznych;

23. szyny, nie należące do kolei Federacji, z wyjątkiem szyn należących do kopalni;

24. gospodarka odpadami, utrzymanie czystości powietrza oraz zwalczanie hałasu (wyłączając  regulację o ochronie przed hałasem spowodowanym zachowaniem człowieka);

25. odpowiedzialność państwa;

26. medycznie wspomagane sztuczne zapłodnienie ludzkiego życia, badania i sztuczne zmiany w informacji genetycznej oraz regulacja w sprawie transplantacji organów, tkanek i komórek;

27. prawa i obowiązki urzędników państwowych zatrudnionych w urzędach krajów związkowych, gmin i innych zakładów prawa publicznego oraz sędziów w krajach związkowych z wyjątkiem ich ścieżki kariery, wyposażenia i świadczeń finansowych;

28. myślistwa,

29. ochrony i kultywacji środowiska naturalnego;

30. zasad gospodarki gruntami;

31. zasad gospodarki przestrzennej;

32. gospodarki wodnej;

33. dostępu do studiów oraz świadectw szkół wyższych.

2) Ustawy powstałe odnośnie ust. 1 nr 25 wymagają zgody Bundesratu.

 

Art. 74a

(skreślony)

 

Art. 75

(skreślony)

 

Art. 76

1) Inicjatywa ustawodawcza w Bundestagu przysługuje Rządowi Federalnemu, posłom Bundestagu i Bundesratowi.

2) Inicjatywa ustawodawcza Rządu Federalnego zostaje najpierw przedstawiona Bundesratowi. Bundesrat ma prawo, w ciągu sześciu tygodni od przedstawienia mu inicjatywy ustawodawczej, przedstawić własne stanowisko na jej temat. Z ważnego powodu, w szczególności ze względu na objętość proponowanej inicjatywy ustawodawczej, termin może zostać przedłużony do 9 tygodni. Rząd Federalny ma prawo odnośnie inicjatyw, które przekazuje do Bundesratu, określić je jako szczególnie pilne i przekazać je Bundestagowi już po trzech tygodniach, lub, gdy Bundesrat zajął swoje stanowisko zgodnie z postanowieniem zdania 3 po sześciu tygodniach, nawet jeżeli stanowisko Bundesratu nie zostało mu jeszcze dostarczone; stanowisko Bundesratu zostanie niezwłocznie przekazane po jego dostaczeniu do Bundestagu. Inicjatywa ustawodawcza dotycząca zmiany tej Ustawy Zasadniczej i odnośnie przekazania praw suwerennych po artykule 23 lub artykułu 24 termin wynosi 9 tygodni; postanowienie zdania 4 nie znajduje zastosowania.

3) Inicjatywy Bundesratu zostają przekazane Bundestagowi przez Rząd Federalny w ciągu sześciu tygodni. Bundesrat przedkłada swoją opinię na jej temat. Jeżeli z ważnych powodów, w szczególności ze względu na postępowanie z projektem ustawy, Bundesrat domaga się przedłużenia terminu, to termin wynosi 9 tygodni. Jeżeli Bundesrat uważa inicjatywę ustawodawczą za szczególnie pilną, to termin wynosi trzy tygodnie, lub jeżeli Rząd Federalny zgłosił żądanie w myśl ustępu 3, sześć tygodni. Odnośnie inicjatyw ustawodawczych dotyczących tej Ustawy Zasadniczej lub odnośnie przeniesienia praw suwerennych w myśl art. 23 lub art. 24 termin wynosi 9 tygodni; postanowienie zdania 4 nie znajduje zastosowania. Bundestag obraduje i podejmuje decyzję odnośnie przedstawionego mu inicjatywy ustawodawczej w rozsądnym terminie.

 

Art. 77

1) Ustawy federalne uchwalane są przez Bundestag. Po ich przyjęciu przez Marszałka Bundestagu zostają one niezwłocznie przekazane do Bundesratu.

2) Bundesrat może w ciągu trzech tygodni po przekazaniu uchwalonej ustawy domagać się stworzenia wspólnej komisji złożonej z posłów Bundestagu i członków Bundesratu dla wspólnej obrad nad ustawą. Skład i tryb prac w komisji określa regulamin, powzięty przez Bundestag, który wymaga zgody Bundesratu. Członkowie Bundesratu odesłani do tej komisji nie są związani instrukcjami. Jeżeli do uchwały odnośnie ustawy konieczna jest zgoda Bundesratu, to odesłania domagać mogą się także Bundestag i Rząd Federalny. Jeżeli komisja proponuje zmianę postanowienia odnośnie ustawy, do Bundestag podejmuje nową uchwałę na ten temat.

2a) Członkowie Bundesratu obradujący w tej komisji nie są związani instrukcjami. Bundestagu. Rząd Federalny może domagać się powołania go do komisji, gdy ustawa ta wymaga zgody Bundesratu. Bundestag uchwala na nowo ustawę, gdy komisja proponuje zmiany w ustawie.

3) Jeśli ustawa nie wymaga zgody Bundesratu, to Bunderat może po zakończeniu postępowaniu określonego w ust. 2 wnieść w ciągu dwóch tygodni sprzeciw w odniesieniu do ustawy uchwalonej przez Bundestag. Termin wniesienia sprzeciwu rozpoczyna się w przypadku określonym w ostatnim zdaniu ust. 2 od momentu otrzymania podjętej na nowo uchwały Bundestagu, a we wszystkich innych przypadkach od momentu otrzymania zawiadomienia od przewodniczącego komisji przewidzianej w ust. 2, że postępowanie przed tą komisją zostało zakończone.

4) Jeżeli sprzeciw został uchwalony większością głosów Bundesratu, to wówczas może zostać odrzucony uchwałą większości członków Bundestagu. Jeżeli Bundesrat uchwali sprzeciw większością co najmniej 2/3 posiadanych głosów, to odrzucenie przez Bundestag wymaga większości 2/3 głosów w obecności przynajmniej większości członków Bundestagu.

 

Art. 78

Ustawa uchwalona przez Bundestag wchodzi w życie, gdy Bundesrat wyrazi swoją zgodę, nie złoży wniosku w myśl art. 77 ust. 2, nie złoży sprzeciwu w terminie w myśl art. 77 ust. 3, lub go nie odwoła lub, gdy sprzeciw ten zostanie przegłosowany w Bundestagu.

 

Art. 79

1) Ustawa Zasadnicza może zostać zmieniona jedynie ustawą, zmieniającą wyraźnie lub wyraźnie uzupełniającą brzmienie Ustawy Zasadniczej. Umowy międzynarodowe, dotyczące pokoju, przygotowujące zawarcie pokoju, lub regulujące zniesienie porządku polegającego na zaborze lub okupacji lub też służące obronie Republiki Federalnej Niemiec, wymagają wyjaśniającego uzupełnienia brzmienia Ustawy Zasadniczej, że postanowienia Ustawy Zasadniczej nie stoją na przeszkodzie zawarciu i wejściu w życie tej umowy.

2) Ustawa taka wymaga zgody udzielonej przez 2/3 posłów Bundestagu i 2/3 głosów Bundesratu.

3) Niedopuszczalna jest zmiana Ustawy Zasadniczej odnośnie zmiany struktury Federacji w krajach związkowych, zasadniczego współdziałania krajów związkowych przy stanowieniu ustawodawstwa lub dotycząca opisanych w art. 1 i 20 praw podstawowych.

 

Art. 80

1) Ustawa może upoważniać Rząd Federalny, ministra federalnego lub rządy krajów związkowych do wydawania zarządzeń. Ustawa musi określać treść, cel i rozmiar udzielonego upoważnienia. Podstawa prawna zostaje podana w rozporządzeniu. Gdy ustawa przewiduje, że udzielone upoważnienie może zostać przekazane dalej, to przekazanie takie następuje w drodze rozporządzenia.

2) Wyrażenia zgody przez Bundesrat wymagają, z zastrzeżeniem innych regulacji federacyjnych wyrażonych w formie ustawy, zarządzenia Rządu Federalnego lub ministra federalnego na temat zasad i opłat za korzystanie z urządzeń Kolei Federacji i pocztowo-telekomukacyjnych, na temat budowy i użytkowania kolei, oraz zarządzeń na podstawie ustaw federalnych, które wymagają wyrażenia zgody przez Bundesrat lub które wykonywane są przez kraje związkowe jako zadania własne lub w imieniu Federacji.

3) Bundesrat może na żądanie Rządu Federalnego przekazać mu inicjatywy odnośnie uchwalenia rozporządzeń, do uchwalenia których konieczna jest jego zgoda.

4) O ile ustawa federalna lub z powodu ustaw federalnych rządu krajów związkowych zostaną upoważnione do uchwalenia rozporządzeń, to kraje związkowe są upoważnione do powzięcia regulacji w formie ustawy.

 

Art. 80a

1) Gdy niniejsza Ustawa Zasadnicza lub inna ustawa federalna regulująca kwestie obrony kraju wraz z ochroną ludności cywilnej postanawia, że przepisy prawa mogą być stosowane jedynie na podstawie tego artykułu, to zastosowanie w sytuacjach nie wymagających obrony jest dopuszczalne jedynie wtedy, gdy Bundestag stwierdzi istnienie wypadku podwyższonego zagrożenia dla kraju lub gdy szczególnie zgodzi się na jego zastosowanie. Stwierdzenie wypadku podwyższonego zagrożenia dla kraju i szczególne zastosowanie w wypadkach art. 12a ust. 5 zdanie 1 i ust. 6 zdanie 2 wymagają większości 2/3 oddanych głosów.

2) Środki powzięte na podstawie przepisów prawa w myśl ust. 1 podlegają zniesieniu na życzenie Bundestagu.

3) Zastosowanie takich przepisów prawa także na podstawie i w myśl powziętej uchwały jest dopuszczalne, inaczej niż zostało to ustalone w ust. 1, gdy został on postanowiony przez organ międzynarodowy w ramach umowy sojuszu za zgodą Rządu Federalnego. Środki opisane w tym ustępie ulegają zniesieniu, gdy większość ustawowej liczby posłów Bundestagu się tego domaga.

 

Art. 81

1) Gdy w przypadku przewidzianym w art. 68 nie dojdzie do rozwiązania Bundestagu, to Prezydent może na wniosek Rządu Federalnego i za zgodą Bundesratu ogłosić stan wyższej konieczności ustawodawczej w odniesieniu do projektu ustawy, który został odrzucony przez Bundestag, chociaż Rząd Federalny uznał go za pilny. Postanowienie to obowiązuje, gdy projekt ustawy został odrzucony, aczkowiek Kanclerz powiązał jej wniesienie z przesłankami określonymi w art. 68.

2) Jeżeli Bundestag ponownie odrzuci projekt ustawy po tym jak został ogłoszony stan wyższej konieczności ustawodawczej lub uchwali go w brzmieniu, którego Rząd Federalny nie zaakceptuje, ustawę uważa się za uchwaloną, jeżeli uzyska ona zgodę Bundesratu. Postanowienie to dotyczy też sytuacji, gdy projekt ustawy nie zostanie uchwalony przez Bundestag w ciągu czterech tygodni od ponownego przedłożenia.

3) W czasie kadecji Kanclerza Federalnego może zostać uchwalony także inny projekt ustawy odrzucony przez Bundestag w terminie sześciu miesięcy od pierwszego ogłoszenia stanu wyższej konieczności ustawodawczej w myśl ust. 1 i 2. Po upływie tego terminu niedopuszczalne jest ponowne ogłoszenie stanu wyższej konieczności ustawodawczej w czasie kadecji tego samego Kanclerza Federalnego.

4) Ustawa Zasadnicza nie może na mocy ustawy powstałej zgodnie z ust. 2 zostać zmieniona ani nie może zostać jej odebrana częściowo lub całkowicie moc obowiązywania.

 

Art. 82

1) Ustawy, które zostały postanowione na podstawie zapisów tej Ustawy Zasadniczej, zostają podpisane przez Prezydenta Republiki Federalnej Niemiec i opublikowane w Federalnym Dzienniku Ustaw. Rozporządzenia zostają przygotowane przez podmiot go wydający i z zastrzeżeniem innej regulacji prawnej opublikowane w Federalnym Dzienniku Ustaw.

2) Każda ustawa i każde rozporządzenie określa dzień swojego wejścia w życie. Na wypadek braku tego określenia wchodzą one w życie w teminie czternastu dni od dnia ukazania się Federalnego Dziennika Ustaw.

 

 

VIII. Wykonanie ustaw i administracja federalna

 

Art. 83

Kraje związkowe wykonują ustawy federalne jako zadanie własne, o ile ta Ustawa Zasadnicza nie postanawia odmiennie lub nie dopuszcza odmiennego postanowienia.

 

Art. 84

1) Kraje związkowe wykonując ustawy federalne w ramach zadań własnych, regulują sposób działania urzędów i postępowanie administracyjne. O ile ustawy federalne za zgodą Bundestagu nie postanawiają nic innego, kraje związkowe mogą uchwalić oddzielne postanowienia. Jeżeli jeden z krajów związkowych uchwalił odmienne postanowienie zgodnie z postanowieniem zdania nr 2, to odmienne postanowienia ustawodawstwa federacyjnego dotyczące konstytucji urzędów i postępowania administracyjnego wchodzą w życie w tym kraju związkowym najwcześniej po upływie 6 miesięcy od momentu ich opublikowania, o ile wraz z wyrażeniem zgody przez Bundesrat nie postanowiono nic innego. Postanowienie art. 72 ust. 3 zdanie 3 obowiązuje odpowiednio. W wyjątkowych wypadkach Federacja może uchwalić regulację ogólnokrajową dotyczącą postępowania administracyjnego bez możliwości odmiennej regulacji dla krajów związkowych uzasadniając to szczególną potrzebą. Ustawy te wymagają zgody Bundesratu. Nie można przenieść za pomocą ustawy federalnej zadań na gminy i związki gmin.

2) Rząd Federalny może za zgodą Bundesratu wydawać uchwalać ogólne przepisy administracjne.

3) Rząd Federalny czuwa nad zgodnym z prawem wykonaniem ustaw federalnych przez kraje związkowe. Rząd Federalny może wysłać w tym celu rzecznika do najwyższych urzędów kraju związkowego za ich zgodą i w razie braku tej zgody za zgodą Bundesratu także do urzędów nadrzędnych.

4) Jeżeli Bundesrat stwierdził, że kraj związkowy popełnił błędy w wykonywaniu ustaw federalnych i błędy te nie zostały naprawione, to Bundesrat postanawia na wniosek Rządu Federalnego lub kraju związkowego o tym, czy kraj związkowy naruszył prawo. Przeciwko tej uchwale Bundesratu przysługuje prawo zwrócenia się do Trybunału Konstytucyjnego.

5) Rząd Federalny może w celu wykonania ustaw federalnych zostać upoważniony przez ustawę federalną, wymagającą zgody Bundesratu, do wydawania w wyjątkowych wypadkach konkretnych instrukcji. Winny one być skierowane do najwyższych władz krajowych, chyba że Rząd Federalny uzna dany przypadek za pilny.

 

Art. 85

1) Gdy kraje związkowe wykonują ustawy federalne w imieniu Federacji, to urządzenie działalności urzędów leży w gestii krajów związkowych, o ile ustawy federalne, które wymagają zgody Bundesratu, nie przewidują nic innego. Nie można przenieść za pomocą ustawy federalnej zadań na gminy i związki gmin.

2) Rząd Federalny może za zgodą Bundesratu wydać ogólne przepisy administracyjne. Mogą one określać jednakowe zasady wykształcenia urzędów i pracowników. Kierownicy urzędów średniego szczebla mianowani są za ogólnym porozumieniem.

3) Urzędy kraju związkowego podlegają instrukcjom właściwych najwyższych urzędów federalnych. Instrukcje kierowane są, poza sytuacjami, gdy Rząd Federalny przyjmuje pilność sprawy, do najwyższych urzędów kraju związkowego. Wykonanie instrukcji zostaje zapewniony przez najwyższe urzędy kraju związkowego.

4) Nadzór federalny rozciąga się na zgodność ustawodawstwa i celowość jego wykonania. Rząd Federalny może domagać się dla urzeczywistnienia tego celu dostarczenia sprawozdania i przedłożenia akt oraz może wysłać do wszystkich urzędów swojego rzecznika.

 

Art. 86

Federacja wykonuje ustawy przez swoją administrację federalną lub przez osoby prawne Federacji lub zakłady prawa administracyjnego. Rząd uchwala, o ile ustawa nie przewiduje przepisów szczególnych, ogólne przepisy administracyjne. Reguluje, o ile ustawa nie postanawia nic innego, organizację urzędów.

 

Art. 87

1) Administracja federalna wykonując zadania własne przy pomocy własnych organów administracyjnych niższego szczebla prowadzi służbę zagraniczną, federalną administrację finansową i stosownie do art. 89 administrację federalnych dróg wodnych i żeglugi. Na mocy ustawy federalnej mogą zostać ustanowione federalne władzy straży granicznej, centralne urzędy do spraw policyjnego wywiadu i informacji, do spraw policji kryminalnej, do spraw zbierania materiałów w celu ochrony państwa i ochrony przed dążeniami wrogimi na obszarze federalnym, które poprzez stosowanie siły lub podejmowania działań przygotowawczych zagrażają interesom zagranicznym Republiki Federalnej Niemiec.

2) Jako bezpośrednie federalne zakłady prawa publicznego urządzane będą takie instytucje ubezpieczeń społecznych, których zakres kompetencji rozciąga się na obszar więcej niż jednego kraju związkowego. Instytucje ubezpieczeń społecznych, które są kompetentne do działania w w przynajmniej jednym, lecz nie więcej niż w trzech krajach związkowych zaliczane są do, odmiennie od postanowienia zdania 1, zakładów prawa publicznego kraju związkowego, jeżeli zainteresowane kraje związkowe określą kraj związkowy sprawujący nadzór.

3) Ponadto, w sprawach, w których Federacja ma prawo do stanowienia ustawodawstwa mogą być stworzone na mocy ustawy federalnej samodzielne wyższe władze federalne i nowe federalne osoby prawne i federalne zakłady prawa publicznego. Jeżeli w dziedzinach, w których Federacja posiada prawo do ustawodawstwa, wyłonią się nowe zadania, to mogą zostać stworzone nowe federalne urzędy niższego i średniego stopnia za zgodą Bundesratu i za zgodą ustawowej większości członków Bundestagu.

 

Art. 87a

1) Federacja tworzy siły zbrojne dla obrony. Ich liczebność oraz podstawowe założenia ich organizacji muszą wynikać z budżetu.

2) Siły zbrojne mogą użyte zostać poza wypadkami obrony jedynie wtedy, gdy niniejsza Ustawa Zasadnicza wyraźnie to przewiduje.

3) Na wypadek obrony i stanu zagrożenia dla kraju, siły zbrojne posiadają prawo do ochrony obiektów cywilnych i regulowania ruchu, o ile jest to konieczne dla wykonania i zadań służących obronie. Ponadto siłom zbrojnym w stanie obrony i w stanie zagrożenia dla kraju może zostać powierzona ochrona obiektów cywilnych także dla wsparcia zadań policji; siły zbrojne współdziałają w takich wypadkach z właściwymi urzędami.

4) Dla odparcia niebezpieczeństwa lub stanu posiadania grożącego Federacji lub zagrażającego demokratycznemu porządkowi ustrojowemu Federacji lub kraju związkowego, może Rząd Federalny, gdy wystąpią przesłanki art. 91 ust.2, dla wsparcia policji i służby granicznej użyć sił zbrojnych dla ochrony obiektów cywilnych i zwalczania zorganizowanych i uzbrojonych sił powstańczych, jeżeli siły policji i siły granicznej nie wystarczają. Działanie sił zbrojnych zostaje wstrzymane na żądanie Bundestagu lub Bundesratu.

 

Art. 87b

1) Federalna administracja sił zbrojnych należy do administracji federalnej wyposażonej we własne organy administracyjne niższego szczebla. Spełnia ona zadania personalne i związane z bezpośrednim zaspokojeniem potrzeb rzeczowych sił zbrojnych. Administracji federalnej mogą zostać przekazane zadania zaopatrzenia poszkodowanych i budownictwa jedynie w drodze ustawy federalnej wymagającej zgody Bundesratu. Zgody Bundesratu wymagają ponadto ustawy, o ile upoważniają one federalną administrację wojskową do wkraczania w prawa osób trzecich; postanowienie to nie dotyczy ustaw z zakresu zadań i spraw personalnych.

2) Ponadto mogą ustawy federalne służące obronie wraz ze sprawami rezerwy wojskowej i ochrony ludności cywilnej stanowić za zgodą Bundesratu, że wykonywane są one w całości lub w części przez administrację federalną z własnymi organami administracyjnymi niższych szczebli lub przez kraje związkowe na zlecenie Federacji. Ustawy te, w przypadku wykonywania ich przez kraje związkowe na zlecenie Federacji, mogą za zgodą Bundesratu postanawiać, że przysługujące Rządowi Federalnemu i właściwym naczelnym władzom federalnym na podstawie zapisu art. 85 uprawnienia zostaną przekazane w całości lub części wyższemu urzędowi federalnemu; możliwe jest powzięcie postanowienia, że przy wydawaniu powszechnie obowiązujących przepisów administracyjnych zgodnie z art. 85 ust. 2 zdanie 1 nie będzie konieczne uzyskanie zgody Bundesratu.

 

Art. 87c

Ustawy, uchwalone na podstawie art. 73 ust. 1 nr 14, mogą postanawiać za zgodą Bundesratu, że będą one urzeczywistniane przez kraje związkowe na zlecenie Federacji.

 

Art. 87d

1) Administracja ruchu powietrznego jest wykonywana jako zadanie własne Federacji. Ustawa federalna rozstrzyga o publicznoprawnej lub prywatnoprawnej formie organizacyjnej.

2) Ustawa federalna, wymagająca zgody Bundesratu, może przekazać zadania administracji ruchu powietrznego krajom związkowym jako zadania powierzone.

 

Art. 87e

1) Administracja Kolei Federacji należy do zadań Federacji wykonywanych jako zadania własne. W drodze ustawy federalnej zadania administracyjne Kolei z mogą zostać przekazane krajom związkowym jako zadanie własne.

2) Federacja realizuje zadania administracyjne Kolei wykraczające poza zakres Kolei Federacji, przekazane jej przez ustawę federalną.

3) Koleje Federacji są traktowane jako przedsiębiorstwo gospodarcze w formie prywatnoprawnej. Stanowią one własność Federacji, w zakresie w jakim działalność przedsiębiorstwa obejmuje budowę, utrzymanie i eksploatację szyn. Zbycie udziałów Federacji na rzecz przedsiębiorstwa stosownie do zdania 2 następuje na podstawie ustawy; większość udziałów w tym przedsiębiorstwie pozostaje własnością Federacji. Szczegóły reguluje ustawa federalna.

4) Federacja zapewnia, że uwzględni dobro ogółu, szczególnie potrzeby komunikacji przy rozbudowie i utrzymaniu sieci szynowej Kolei Federacji, jak również ofert komunikacji dotyczącej tej sieci szynowej, o ile nie dotyczy ona lokalnej osobowej komunikacji szynowej. Szczegóły reguluje ustawa federalna.

5) Ustawy na podstawie ust. 1 do 4 wymagają wyrażenia zgody przez Bundestag. Wyrażenia zgody wymagają ponadto ustawy regulujące likwidację, połączenie lub podział przedsiębiorstwa Koleje Federacji, przekazanie szyn będących własnością Kolei Federacji na osoby trzecie, jak także regulacje dotyczące unieruchomienia dróg szynowych Kolei Federacji lub takich, które mają wpływ na lokalną osobową komunikację szynową.

 

Art. 87f

1) Na mocy ustawy federalnej, wymagającej zgody Bundestagu, Federacja zapewnia na całym obszarze odpowiednie i wystarczające świadczenie usług pocztowych i telekomunikacyjnych.

2) Świadczenie usług w znaczeniu ust. 1 stanowi działalność gospodarki prywatnej i wykonywana jest przed przedsiębiorstwa wyodrębnionego majątku Niemieckiej Poczty Federalnej i inne prywatne podmioty. Zadania zwierzchnie w dziedzinie poczty i telekomunikacji wykonywane są w ramach zadań własnych administracji federalnej.

3) Niezależnie od ust. 2 zdanie 2 Federacja wykonuje w formie prawnej jako bezpośredni federalny zakład prawa publicznego poszczególne zadania przedsiębiorstwa wyodrębnionego majątku Niemieckiej Poczty Federalnej zgodnie z ustawą federalną.

 

Art. 88

1) Federacja powołuje bank walutowy i monetarny jako Bank Federalny. Jego zadania i kompetencje mogą zostać w ramach Unii Europejskiej przekazane Europejskiemu Bankowi Centralnemu, który jest niezależny i zobowiązany priorytetowym celem zapewnienia stabilności cen.

 

Art. 89

1) Federacja jest właścicielem dróg wodnych będących uprzednio własnością Rzeszy.

2) Federacja zarządza federacyjnymi drogami wodnymi przy pomocy własnych urzędów. Wykonuje ona zadania, przekraczające zadania krajów związkowych dotyczące państwowej żaglugi śródlądowej i zadań żeglugi morskiej, przekazane mu w drodze ustawy. Federacja może przekazać administrację nad federacyjnymi drogami wodnymi krajowi związkowemu jako zadanie powierzone, o ile droga ta leży w granicach kraju związkowego. Gdy droga taka leży w granicach kilku krajów związkowych, federacja może przekazać wykonywanie zadań jednemu krajowi związkowemu, który zostanie zaproponowany przez zainteresowane kraje związkowe.

3) W wykonywaniu administracji, rozbudowie i budowie nowych dróg wodnych należy uwzględnić potrzeby kultury kraju związkowego, gospodarki wodnej po uzgodnieniu z krajami związkowymi.

 

Art. 90

1) Federacja jest właścicielem istniejących dotychczas autostrad Rzeszy i dróg Rzeszy.

2) Kraje związkowe lub samodzielne osoby prawne właściwe w prawie kraju związkowego zajmują się zarządzaniem autostradami Federacji i innych publicznych dróg Federacji w imieniu Federacji.

(3) Na wniosek jednego z krajów związkowych, Federacja może przejąć jako zadanie własne administrację nad autostradami i innymi drogami publicznymi służącymi do komunikacji dalekobieżnej, o ile leżą one na terenie tego kraju związkowego.

 

Art. 91

2) Dla odwrócenia zagrożenia, grożącego istniejącemu stanu posiadania Federacji, lub demokratycznemu porządkowi Federacji lub jednemu z krajów związkowych, kraj związkowy może domagać się udzielenia pomocy przez siły policyjne innych krajów związkowych lub sił i urządzeń innych administracji i sił ochrony pogranicza.

3) Jeżeli kraj związkowy nie jest w stanie odwrócić grożącego mu niebezpieczeństwa lub nie jest w stanie obronić się sam, to Rząd Federalny może przejąć wydawanie instrukcji wobec policji w tym kraju związkowym oraz wobec jednostek policji innych krajów związkowych, jak i jednostek ochrony pogranicza. Zarządzenie to ustaje po ustaniu zagrożenia, w pozostałych przypadkach na wniosek Bundesratu. Gdy zagrożenie rozciąga się na teren więcej niż jednego z krajów związkowych, to Rząd Federalny może, o ile jest to konieczne dla skutecznego odwrócenia niebezpieczeństwa, wydawać instrukcje rządom krajów związkowych; postanowienia zdania 1 i 2 pozostają nienaruszone.

 

VIIIa. Zadania wspólne, współpraca administracji

 

Art. 91a

1) Federacja współdziała przy wykonywaniu zadań krajów związkowych w następujących dziedzinach, o ile zadania te mają znaczenie dla ogółu i współdziałanie Federacji jest konieczne dla poprawy warunków życia (zadania wspólne):

1. poprawy regionalnej struktury gospodarczej,

2. poprawy struktury rolnej i ochrony wybrzeża.

2) Ustawa federalna, wymagająca zgody Bundesratu określa bliżej zadania wspólne oraz ogólne zasady ich wykonywania.

3) Federacja ponosi w przypadkach ust. 1 nr 1 połowę wydatków w każdym kraju związkowym. W przypadku ust. 1 nr 2 Federacja ponosi przynajmniej połowę kosztów; współudział krajów związkowych zostaje określony jednolicie. Bliższe postanowienia określa ustawa. Przygotowanie środków zastrzeżone zostaje w ustanowieniu planów budżetowych Federacji i krajów związkowych.

 

Art. 91b

1) Federacja i kraje związkowe mogą działać wspólnie na podstawie porozumień przy planowaniu przedsięwzięć o ponadregionalnym znaczeniu oraz wspomagać następujące przedsięwzięcia:

1. instytucje i projekty badawcze i naukowe podejmowane poza szkołami wyższymi;

2. przedsięwzięcia w nauce i badaniach naukowych podejmowanych w szkołach wyższych;

3. budowę na cele naukowe w szkołach wyższych wraz podejmowane przy pomocy dużych urządzeń technicznych.

Porozumienia zawarte zgodnie z postanowieniem zdania 1 nr 2 wymagają zgody wszystkich krajów związkowych.

2) Federacja i kraje związkowe mogą podejmować wspólne działania na podstawie porozumień, opracowywać raporty oraz wydawać zalecenia odnośnie określenia wydajności systemu nauczania w międzynarodowym porównaniu z systemami nauczania w innych państwach.

3) Podział kosztów zostaje ustalony w porozumieniu.

 

Artikel 91c

(1) Federacja i kraje związkowe mogą działać wspólnie przy planowaniu, urządzaniu i funkcjonowaniu systemów, koniecznych dla wypełniania ich zadań.

(2) Federacja i kraje związkowe mogą na podstawie porozumień ustalić konieczne standarty bezpieczeństwa dla komunikacji działającego między nimi systemu informacyjnotechnicznego. Porozumienia na temat podstaw tej współpracy w myśl zdania 1 mogą przewidywać, że postanowienia tego porozumienia wymagają określonej większości kwalifikowanej Federacji i krajów związkowych. Wymagają one zgody Bundestagu i organów przedstawicielskich współdziałających krajów związkowych; prawo do wypowiedzenia tych porozumień nie może zostać wykluczone. Porozumiania regulują także zagadnienie podziału kosztów.

 (3) Kraje związkowe mogą ponadto porozumieć się w sprawie wspólnego urządzenia systemów informatycznotechnicznych oraz urządzeń koniecznych do ich funkcjonowania.

(4) Federacja urządza jednolitą sieć w celu połączenia systemów informatycznotechnicznych Federacji i krajów związkowych. Bliższe postanowienia odnośnie działania tej sieci zawiera ustawa federalna wymagająca zgody Bundesratu.

 

Artikel 91d

Fedracja i kraje związkowe mogą podejmować wspólne studia porównawcze w celu stwierdzenia i wspomagania wydajności ich administracji oraz publikować ich wyniki.

 

 

IX. Orzecznictwo

 

Art. 92

Władzę sądowniczą sprawują sędziowie, wykonywana jest ona przez Federalny Trybunał Konstytucyjny oraz przewidziane w tej Ustawie Zasadniczej sądy federalne i sądy w krajach związkowych.

 

Art. 93

1) Federalny Trybunał Konstytucyjny rozstrzyga o:

1. wykładni tej Ustawy Zasadniczej na wypadek sporów na temat zakresu praw i obowiązków najwyższych organów Federacji lub innych stron sporu, które przez postanowienia tej Ustawy Zasadniczej lub regulamin najwyższej organu Federacji został wyposażony we własne prawa;

2. przy sporach i wątpliwościach na temat formalnej i rzeczowej zgodności praw Federacji i prawa kraju związkowego z Ustawą Zasadniczą lub zgodności prawa kraju związkowego z innymi prawami Federacji na wniosek Rządu Federalnego, rządu kraju związkowego lub 1/4 posłów Bundestagu;

2a. w wypadku różnicy zdań, czy ustawa spełnia przesłanki art. 72 ust. 2, na wniosek Bundesratu, rządu jednego z krajów związkowych lub przedstawiciela ludności jednego z krajów związkowych;

3. przy sporach o prawa i obowiązki Federacji i krajów związkowych, szczególnie przy wykonaniu praw Federacji przez kraje związkowe i wykonywaniu nadzoru przez Federację;

4. w innych publicznoprawnych sporach między Federacją, a krajami związkowymi, pomiędzy poszczególnym krajami związkowymi lub w jednym kraju związkowym, o ile nie istnieje inna droga prawna;

4a. o skargach konstytucyjnych, wniesionych przez każdego, kto uważa, że jego prawa podstawowe lub jedno z praw zapisanych w art. 20 ust. 4, art. 33, 38, 101, 103 i 104 zostało naruszone przez władzę publiczną;

4b. na temat skarg konstytucyjnych gmin i związków gmin z powodu naruszenia prawa do samorządu w myśl art. 28 przez ustawę; dotyczy to ustaw krajów związkowych tylko wtedy, gdy skarga nie może zostać skierowana do trybunału konstytucyjnego kraju związkowego.

5. w innych przypadkach przewidzianych przez niniejszą Ustawę Zasadniczą.

2) Federalny Trybunał Konstytucyjny rozstrzyga ponadto na wniosek Bundesratu, rządu kraju związkowego lub przedstawicieli kraju związkowego, czy w wypadku artykułu 72 ust. 4 istnieje wymóg do powstania regulacji prawnej powziętej przez Federację lub prawo Federacji nie może być stanowione w przypadkach artykułu 125a ust. 2 zdanie 1. Ustalenie, że konieczność podjęcia regulacji prawnej nie istnieje lub prawo Federacji nie może być stanowione, zostaje zastąpione przez ustawę Federacji zgodnie z artykułem 72 ust. 4 lub zgodnie z artykułem 125a ust. 2 zdanie 2.

Przedłożenie wniosku, o którym mowa w zdaniu 1 jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy projekt ustawy wniesiony na podstawie artykułu 72 ust. 4 lub został według artykułu 125a ust. 2 zdanie 2 odrzucony w Bundestagu lub nie został rozpatrzony w ciągu roku i nie był rozpatrywany lub gdy odpowiedni projekt prawny został odrzucony przez Bundesrat.

3) Federalny Trybunał Konstytucyjny działa w innych przypadkach określonych przez ustawę federalną.

 

Art. 94

1) Federalny Trybunał Konstytucyjny składa się z sędziów Federacji i innych członków. Członkowie Federalnego Trybunału Konstytucyjnego wybrani zostają po połowie przez Bundestag i Bundesrat. Nie mogą oni przynależeć do Bundestagu, Bundesratu, Rządu Federalnego i innych odpowiednich organów kraju związkowego.

2) Ustawa federalna określa swoją strukturę i postępowanie oraz postanawia w jakich przypadkach jego postanowienia posiadają moc ustawy. W wypadku skarg konstytucyjnych może uznać wyczerpanie drogi sądowej za przesłankę i przewidywać inne postępowanie w ich przyjmowaniu.

 

Art. 95

1) Dla spraw zwykłego sądownictwa, sądownictwa administracyjnego, finansowego, pracy i spraw socjalnych, Federacja stwarza jako sądy najwyższe Najwyższy Sąd Federalny, Federalny Sąd Administracyjny, Federalny Trybunał Finansowy, Federalny Sąd Pracy oraz Federalny Sąd Socjalny.

2) O powołaniu sędziego tychże sądów rozstrzyga minister, któremu podlega rzeczowo dana dziedzina wraz w komisją do spraw wyboru sędziów, składająca się z ministrów krajów związkowych, którym podlega dana dziedzina i takiej samej liczby członków, wybranych przez Bundestag.

3) Dla zabezpieczenia jedności orzecznictwa powstaje Wspólny Senat by stworzyć w ustępie pierwszym opisane sądy. Postanowienia szczegółowe określa ustawa federalna.

 

Art. 96

1) Federacja może dla spraw ochrony prawnej własności intelektualnej utworzyć sąd federalny.

2) Federacja może utworzyć sądy karne dla sił zbrojnych jako sądy federalne. Sądy te mogą sprawować orzecznictwo karne jedynie na wypadek obrony, o ile orzecznictwo to jest wykonywane przez członków sił zbrojnych, wysłanych poza granice kraju, lub przebywających na statkach wojennych. Sądy te należą do zakresu działania ministra sprawiedliwości Federacji. Sędziowie zajmujący swoje pozycje zawodowo, muszą posiadać uprawnienie do wykonywanie zawodu sędziego.

3) Najwyższym sądem dla sądów przewidzianych w ust. 1 i 2 jest Trybunał Federalny.

4) Federacja może utworzyć sądy federalne do rozstrzygania w trybie dyscyplinarnym i skargowym dla osób będących w służbowym stosunku publicznoprawnym.

5) W postępowaniu karnym ustawa federalna wymagająca zgody Bundesratu może wymagać by sądu kraju związkowego wykonywały sądownictwo Federacji w sprawach dotyczących:

1. zbrodni ludobójstwa;

2. zbronie przeciwko ludzkości przewidziane w prawie międzynarodowym;

3. przestępstwa wojenne;

4. inne działania, które nadają się do tego i zostały popełnione umyślnie, by zagrozić pokojowemu współistnieniu narodów (artykuł 26 ust. 1);

5. ochrony państwa.

 

Art. 97

1) Sędziowie są niezależni i podlegają jedynie ustawom.

2) Sędziowie zatrudnieni na stale, planowo i nieodwołanie nie mogą wbrew ich woli zostać zwolnieni przed upływem swojej kadencji, lecz jedynie z mocy rozstrzygnięcia sądowego i tylko z powodów określonych przez ustawy, dotyczy to też pozbawienia urzędu lub przeniesienia na inne stanowisko lub w stan spoczynku. Ustawodawstwo może ustalić granice wiekowe, kiedy na stałe zatrudnieni sędziowie przechodzą w stan spoczynku. Przy zmianach struktury sądów lub ich okręgów sędziowie mogą zostać przeniesieni do innego sądu lub zostać wydaleni z urzędu, jednak jedynie przy pozostawieniu pełnego wynagrodzenia.

 

Art. 98

1) Położenie prawne sędziego federalnego zostaje uregulowane przez szczególną ustawę federalną.

2) Gdy sędzia federalny w czasie urzędowania lub poza urzędowaniem postępuje przeciw porządkowi konstytucyjnemu Ustawy Zasadniczej lub przeciwko porządkowi konstytucyjnemu jednego z krajów związkowych, Federalny Trybunał Konstytucyjny może zarządzić większością 2/3 na wniosek Bundestagu, o przeniesieniu sędziego na inny urząd lub w stan spoczynku. W wypadku naruszenia prawa popełnionego z zamiarem może zostać orzeczone zwolnienie ze służby.

3) Położenie prawne sędziego w krajach związkowych regulują szczególne ustawy kraju związkowego, o ile o ile art. 74a ust. 1 nr 27 nie przewiduje nic innego.

4) Kraje związkowe mogą postanawiać, że odnośnie zatrudnienia sędziego w krajach związkowych decyduje minister sprawiedliwości kraju związkowego wraz z komisją sędziów.

5) Kraje związkowe mogą dla sędziów kraju związkowego stworzyć regulację odpowiadającą ust. 2. Obowiązujące prawo konstytucyjne kraju związkowego pozostaje nienaruszone. Postanowienie na temat zaskarżenia sędziego przysługuje Federalnemu Trybunałowi Konstytucyjnemu.

 

Art. 99

Ustawa kraju związkowego może postanawiać, że rozwiązywanie sporów konstytucyjnych w jednym z krajów związkowych, wymienionych w art. 95 ust. 1 sądów najwyższych, pozostaje w gestii Federalnego Trybunału Konstytucyjnego jako ostatniej instancji orzekającej, gdy sprawa dotyczy zastosowania prawa kraju związkowego.

 

Art. 100

1) Sąd zawiesza postępowanie, gdy uzna, że ustawa której ważność ma znaczenie w orzekanej sprawie jest niekonstytucyjna i zasięga opinii właściwego sądu kraju związkowego, gdy chodzi o naruszenie konstytucji jednego z krajów związkowych oraz opinii Federalnego Trybunału Konstytucyjnego, gdy chodzi o naruszenie Ustawy Zasadniczej. Postanowienie to odnosi się też do naruszenia Ustawy Zasadniczej przez prawo kraju związkowego lub do niezgodności ustawy kraju związkowego z ustawą federalną.

2) Sąd kieruje do rozstrzygnięcia sprawę do Federalnego Trybunału Konstytucyjnego, gdy w sporze prawnym powstaną wątpliwości co do tego, czy reguła prawa międzynarodowego stanowi część składową prawa federalnego i czy powoduje ona powstanie praw i obowiązków dla jednostki (art. 25).

3) Trybunał Konstytucyjny kraju związkowego zasięga opinii Federalnego Trybunału Konstytucyjnego, gdy chce przy wykładni Ustawy Zasadniczej odbiec od postanowienia Federalnego Trybunału Konstytucyjnego lub Trybunału Konstytucyjnego innego kraju związkowego.

 

Art. 101

1) Niedopuszczalne są sądy wyjątkowe. Nikt nie może zostać pozbawiony prawa do ustawowego sędziego.

2) Sądy dla szczególnych spraw mogą zostać stworzone jedynie na mocy ustawy.

 

Art. 102

Zniesiona zostaje kara śmierci.

 

Art. 103

1) Każdy ma prawo do wysłuchania go przez sąd.

2) Czyn podlega karaniu jedynie wtedy, gdy jego karalność była przewidzina w ustawie w czasie, gdy czyn został popełniony.

3) Nikt nie może być ukarany kilkaktrotnie za ten sam czyn na podstawie ogólnych ustaw karnych.

 

Art. 104

1) Wolność jednostki może zostać ograniczona jedynie na podstawie ustawy i jedynie przy poszanowaniu w niej zapisanych form. Osoby zatrzymane nie mogą być poddane złemu traktowaniu w znaczeniu psychicznym ani fizycznym, ani nie można się nad nimi znęcać.

2) Tylko sędzia może rozstrzygać o dopuszczalności i czasie trwania pozbawienia wolności. W wypadku każdego pozbawienia wolności, które nastąpiło bez postanowienia sędziego należy je niezwłocznie pozyskać. Policja nie może na mocy swojej władzy przetrzymywać nikogo dłużej, aniżeli do końca dnia w dniu zatrzymania. Szczegółowe postanowienia określa ustawa.

3) Każdy kto został zatrzymany z powodu podejrzenia o popełnienie czynu zabronionego powinien zostać najpóźniej następnego dnia po zatrzymaniu doprowadzony do sędziego, który wyjawni mu powody zatrzymania, przesłucha go i da mu okazję do wniesienia protestu. Sędzia wystawia niezwłocznie pisemnie nakaz aresztowania z uzasadnieniem lub zarządza niezwłocznie zwolnienie.

4) Zawiadamia się niezwłocznie jednego z członków rodziny lub osobę zaufaną zatrzymanego o postanowieniu sędziego o zatrzymaniu lub czasie trwania zatrzymania.

 

 

X. Finanse

 

Art. 104a

1) Federacja i kraje związkowe ponoszą osobno wydatki, wynikające z urzeczywistniania ich zadań, o ile ta Ustawa Zasadnicza nie przewiduje niczego innego.

2) Jeżeli kraje związkowe podejmują działania z upoważnienia Federacji, to Federacja ponosi wynikające z tego tytułu wydatki.

3) Ustawy federalne, na podstawie których zostają przyznawane środki finansowe i które są wykonywane przez kraje związkowe, mogą zawierać postanowienia, że świadczenia finansowe mogą być ponoszone całkowicie lub częściowo przez Federację. Jeżeli ustawa postanawia, że Federacja ponosi połowę lub więcej wydatków, to zadanie to jest wykonywane jako zadanie zlecone Federacji.

4) Ustawy federalne, które ustanawiają obowiązki krajów związkowych odnośnie ponoszenia świadczeń finansowych, świadczeń rzeczowych, które można przeliczyć na świadczenia pieniężne lub inne porównywalne świadczenia wobec osób trzecich i które są wykonywane jako zadania własne przez kraje związkowe lub w myśl ust. 3 zdanie 2 jako zadania zlecone przez Federację, wymagają zgody Bundesratu, o ile powstałe wydatki będą poniesione przez kraje związkowe.

5) Federacja i kraje związkowe ponoszą wydatki administracyjne, jakie powstają w podlegającyh im urzędach i ponoszą odpowiedzialność za zgodną z porządkiem prawnym administrację w stosunkach między sobą. Bliższe postanowienia zawiera ustawa federalna, która wymaga zgody Budnesratu.

6) Federacja i kraje związkowe ponoszą według wewnętrznego podziału kompetencji i zadań ciężar odpowiedzialności za naruszenie zobowiązań Niemiec wynikających z prawa ponadnarodowego lub międzynarodowego. W przypadkach przekraczających granice krajów związkowych korektur finansowych Unii Europejskiej Federacja i kraje związkowe ponoszą odpowiedzialność w relacji 15 do 85. Kraje związkowe ponoszą w tym wypadku odpowiedzialność solidarną w wielkości 35 ze stu ogólnego ciężaru zgodnie z następującym kluczem: 50 ze stu ogółu ciężaru ponoszą te kraje związkowe, które spowodowały powstanie odpowiedzialności, zgodnie z częścią otrzymanych środków. Bliższe postanowienie zawiera ustawa federalna, która wymaga zgody Bundesratu.

 

Art. 104b

1) Federacja może, o ile zostały jej w niniejszej Ustawie Zasadniczej nadane takie kompetencje ustawodawcze, przyznać krajom związkowym pomoc finansową na ważne inwestycje w krajach związkowych i w gminach (związkach gmin), które są konieczne:

1. w celu ochrony przed zakłóceniem równowagi gospodarczej;

2. w celu wyrównania różnego poziomu gospodarczego na terenie Federacji, lub

3. w celu wspomagania wzrostu gospodarczego.

2) Szczegółowe postanowienia w szczególności te dotyczące rodzajów wspomaganych inwestycji, zostaną określone w ustawie federalnej, która wymaga zgody Bundesratu, lub która z powodu postanowień ustawy budżetowej została uregulowana w porozumieniu administracyjnym. Środki finansowe są przyznawane na określony czas i ich wykorzystanie jest kontrolowane w regularnych odstępach czasu. Pomoc finansowa udzielana jest wraz z upływem czasu w zmiejszających się ratach.

3) Bundestag i Rząd Federalny są na żądanie informowane na temat przeprowadzenia podjętych środków i na temat uzyskanej poprawy.

 

Art. 105

1) Federacja posiada wyłączną kompetecję do stanowienia o cłach i monopolach finasowych.

2) Federacja posiada kompetencję konkurencyjną do stanowienia o pozostałych podatkach, gdy nakładanie tych podatków podlega jej całkowicie lub częściowo lub gdy zgodne jest to z przesłankami art. 72 ust. 2.

2a) Kraje związkowe posiadają uprawnienie do stanowienia ustawodawstwa na temat miejscowych podatków konsumenckich i akcyzy, tak długo i o ile takie same podatki nie zostały uregulowane na podstawie ustawy federalnej. Kraje związkowe posiadają prawo do ustalania stawki podatkowej odnośnie podatku od nabycia nieruchomości.

3) Ustawy federalne dotyczące podatków, które wpływają całkowicie lub częściowo na rzecz krajów związkowych lub gmin (związków gmin), wymagają zgody Bundesratu.

 

Art. 106

1) Dochody z monopoli finansowych i wpływy z niżej wymienionych podatków przysługują Federacji. Są to:

1. cła,

2. podatki konsumenckie, o ile nie stanowią one w myśl ust. 2 dochodów kraju związkowego, w myśl ust. 3 dochodów wspólnych Federacji i krajów związkowych lub w myśl ust. 6 gmin,

3. podatek drogowy dla pojazdów ciężarowych, ogólny podatek drogowy od pojazdów i inne podatki drogowe od pojazdów,

4. podatki od obrotu kapitałowego, podatek od ubezpieczenia i podatek od weksli,

5. jednorazowe opłaty od majątku i opłaty wyrównawcze pobierane dla przeprowadzenia kompensaty obciążeń,

6. opłaty uzależniające do podatku dochodowego i do podatku od osób prawnych,

7. opłaty w ramach Wspólnot Europejskich.

2) Dochody krajów związkowych stanowią wpływyz następujących podatków:

1. podatek od majątku,

2. podatek spadkowy,

3. podatek drogowy, o ile nie przysługuje on wspólnie w myśl ust. 1 wspólnie Federacji i w myśl ust. 3 wspólnie Federacji i krajom związkowym,

4. podatek od piwa,

5. opłaty od gier losowych i zakładów wzajemnych,.

3) Wpływy z podatku dochodowego, z podatku od osób prawnych i z podatku obrotowego stanowią dochody wspólne Federacji i krajów związkowych (podatki wspólne), o ile wpływy z podatku dochodowego oraz dochody z tytułu podatku obrotowego nie zostaną przyznane zgodnie z ust. 5 gminom. Wpływy z podatku dochodowego oraz z podatku od osób prawnych przypadają po połowie Federacji i krajom związkowym. Udziały Federacji i krajów związkowych w podatku obrotowym ustalane są z drodze ustawy federalnej, wymagającej zgody Bundesratu. Ustawa ta uwzględnia następujące zasady:

1. Federacja i kraje związkowe posiadają jednakowe roszczenia dla pokrycia ich koniecznych wydatków w ramach bieżących wpływów. Przy czym ustalony zostanie zakres wydatków przy uwzględnieniu wieloletniego planu finansowego.

2. Potrzeby Federacji oraz krajów związkowych zostaną tak uzgodnione, by osiągnąć sprawiedliwą kompensatę, by uniknąć przeciążenia podatników oraz zachować jednolity poziom życia na obszarze Federacji. Dodatkowo dla ustalenie udziału Federacji i krajów związkowych w podatku obrotowym włączane są minimalne przychody podatkowe, wynikające z uwzględnienia posiadanych dzieci w prawie o podatku dochodowym w krajach związkowych od dnia 1 stycznia 1996. Szczegóły określa ustawa federalna w myśl zdania 3.

4) Udziały Federacji i krajów związkowych w podatku obrotowym należy ustalić od nowa, jeżeli stosunek między przychodami i wydatkami Federacji i krajów związkowych rozwinie się w sposób wyraźnie odmienny; nie uwzględnia się przy tym minimalnych wpływów z podatków, włączanych zgodnie z ust. 3 zdanie 5 do ustalenia udziałów podatku obrotowego. Jeżeli w drodze ustawy federalnej zostaną na kraje związkowe nałożone dodatkowe wydatki lub odebrane wpływy, to dodatkowe różnice mogą zostać wyrównane w drodze ustawy federalnej, wymagającej zgody Bundesratu lub w drodze dotacji finansowych Federacji, jeżeli jest ona ograniczona do krótkiego okresu czasu. W ustawie ustala się zasady obliczania tych dotacji finansowych oraz ich podziału na kraje związkowe.

5) Gminy otrzymują udział w podatku dochodowym, który zostaje im przekazywany przez kraje związkowe zgodnie ze udziałem mieszkańców gmin w podatku dochodowym. Szczegóły określa ustawa federalna, wymagająca zgody Bundesratu. Ustawa może postanawiać, że gminy ustalają stawki udziału gmin.

5a) Gminy otrzymują od 1 stycznia 1998 część dochodów z podatku obrotowego. Podzielony zostaje on przez kraje związkowe na podstawie klucza, którego podstawę stanowią warunki miejscowe i ekonomiczne. Szczegóły określa ustawa, wymagająca zgody Bundesratu.

6) Wpływy z podatku od nabycia nieruchomości i podatku od działalności gospodarczej stanowią dochód gmin, natomiast wpływy z lokalnych podatków od konsumpcji stanowią dochód gmin, lub zgodnie z ustawodawstwem kraju związkowego, związków gmin. Gminom przyznaje się prawo do ustalania, w ramach obowiązujących ustaw, stawek podatku od nabycia nieruchomości i podatku od działalności gospodarczej. Jeżeli w kraju związkowym nie istnieją gminy, to wpływy z podatku od nabycia nieruchomości i podatku od działalności gospodarczej oraz podatków od konsumpcji oraz podatków lokalnych, stanowi dochód kraju związkowego. Federacja i kraje związkowe mogą przez repartycję uczestniczyć w wpływach z podatku od działalności wytwórczej. Szczegóły repartycji reguluje ustawa federalna, wymagająca zgody Bundestagu. Stosownie do ustawodawstwa krajów związkowych, podstawę do wymiaru repartycji stanowić mogą wpływy z podatku od nabycia nieruchomości i podatku od działalności gospodarczej oraz podatków od konsumpcji oraz podatków lokalnych.

7) Gminom i związkom gmin przypada łącznie z udziału krajów związkowych w łącznych wpływach z podatków wspólnych udział procentowy określony w drodze ustawodawstwa kraju związkowego. Ustawodawstwo kraju związkowego określa, czy i w jakim stopniu wpływy z podatków krajowych stanowią dochody gmin (związków gmin).

8) Federacja zapewnia konieczną kompensatę, jeżeli powołuje do życia szczególne urządzenia w poszczególnych krajach związkowych lub gminach (związkach gmin), które to w krajach związkowych lub gminach (związkach gmin) powodują większe wydatki lub wpływają na zmiejszenie przychodów (specjalne obciążenia), jeżeli i o ile nie można domagać się od krajów związkowych lub gmin (związków gmin), aby ponosiły te obciążenia. Przy kompensacji uwzględnione zostaną świadczenia odszkodowawcze dla osób trzecich i korzyści finansowe krajów związkowych lub gmin (związków gmin) powstające jako skutek tych urządzeń.

9) Za wpływy i wydatki krajów związkowych w znaczeniu postanowienia niniejszego artykułu uważa się także wpływy i wydatki gmin (związków gmin).

 

Art. 106a

Od 1 stycznia 1996 przysługuje krajom związkowym składka z opłat podatkowych Federacji uiszczanych z tytułu publiczno-lokalnego transportu osobowego. Postanowienia szczegółowe określa ustawa federalna, wymagająca zgody Bundesratu. Nie uwzględnia się składki wymienionej w ust. 1 zgodnie z postanowieniem art. 107 ust. 2.

 

Artikel 106b

Krajom związkowym przysługuje od 1 lipca 2009 w następstwie przeniesienienia podatku od pojazdów mechanicznych na Federację datek z tego podatku od dochodów Federacji. Bliższe postanowienia zawiera ustawa federalna, która wymaga zgody Bundesratu.

 

Art. 107

1) Wpływy z podatków krajów związkowych i udział krajów związkowych w dochodach z podatku dochodowego i podatku od osób prawnych przypada krajom związkowym w takim zakresie w jakim podatki te zostały pobrane przez organy finansowe na im właściwym obszarze (dochody lokalne). W drodze ustawy federalnej, wymagającej zgody Bundesratu, wydawane są szczegółowe postanowienia o rozgraniczeniu, jak również o sposobie i wielkości rozłożenia dochodów lokalnych wynikających z pobieranego podatku od osób prawnych i podatku od wynagrodzeń. Ustawa ta może zawierać także postanowienia o rozgraniczeniu i rozłożeniu lokalnych dochodów z innych podatków. Udział krajów związkowych w dochodach z podatku dochodowego stanowi dochód poszczególnych krajów związkowych stosownie do liczby ich mieszkańców; do wysokości określonej części, nie wyższej jednak niż ¼ udziału tego kraju związkowego, mogą być przewidziane postanowieniami ustawy federalnej, wymagającej zgody Bundesratu, udziały dochodowe krajów związkowych, których dochody na jednego mieszkańca z podatków kraju związkowego, z podatku dochodowego i podatku od osób prawnych i uzyskiwane zgodnie z art. 106b na głowę mieszkańca są niższe niż przeciętnie uzyskiwane w krajach związkowych; przy obliczaniu podatku od nabycia nieruchomości należy uwzględnić sumę zebranych podatków.

2) Postanowieniami ustawy zapewnia się stosowne wyrównanie zróżnicowanej sumy środków posiadanych przez kraje związkowe; uwzględnia się przy tym wysokość zebranych środków i potrzeby finasowe gmin (związków gmin). Założenia roszczeń wyrównawczych krajów związkowych uprawnionych do wyrównania i zobowiązania do wyrównania krajów związkowych, oraz kryteria wysokości świadczeń wyrównawczych należy określić w ustawie. Ustawa ta może postanowiać, że Federacja zapewnia ze swoich środków dotacje dla krajów związkowych słabszych ekonomicznie, w celu pokrycia ich ogólnych potrzeb finansowych (środki dodatkowe).

 

Art. 108

1) Cła, monopole finansowe, uregulowane ustawami federalnymi podatki konsumenckie, łącznie z podatkiem od importu oraz podatkiem od pojazdów mechanicznych i innymi podatkami od środków transportowych od dnia 1 lipca 2009 jak i opłatami przewidzianymi w ramach Wspólnot Europejskich są zarządzane przez federalne organy finansowe. Strukturę tych organów określa ustawa federalna. Kierowników władz szczebla średniego powołuje się za wiedzą rządów krajów związkowych.

2) Pozostałe wydatki są zarządzane przez organy finansowe krajów związkowych. Struktura tych organów oraz zasady jednolitego kształcenia ich urzędników mogą zostać uregulowane w drodze ustawy federalnej, wymagającej zgody Bundesratu. Kierowników organów szczebla średniego powołuje się w porozumieniu w Rządem Federalnym.

3) Jeżeli organy finansowe krajów związkowych zarządzają podatkami, które w całości lub części przypadają Federacji, to działają one na zlecenie Federacji. Art. 85 ust. 3 i 4 obowiązuje odpowiednio, przy założeniu, że w miejsce Rządu Federalnego działa Minister Finansów Republiki Federalnej Niemiec.

4) Ustawa federalna, wymagająca zgody Bundesratu, może przewidywać odnośnie zarządzania podatkami współdziałanie organów finansowych Federacji i krajów związkowych, oraz odnośnie podatków, które wymienione zostały w ust. 1, zarządzanie nimi przez organy finansowe krajów związkowych, a odnośnie innych podatków zarządzanie nimi przez federalne organy finansowe, jeżeli o ile i w ten sposób znacznie poprawi się i ułatwiony zostanie wykonywanie ustaw podatkowych. W kwestii podatków stanowiących wyłączny dochód gmin (związków gmin) kraje związkowe mogą przekazać w całości lub w części kompetencje do zarządzania nimi organom finansowym krajów związkowych albo gmin (związków gmin).

5) Postępowanie w federalnych organach finansowych określa ustawa federalna. Postępowanie organów finansowych w krajach związkowych oraz postępowanie, o którym mowa w ust. 4 zdanie 2 w gminach (związkach gmin) może zostać określone ustawą federalną, wymagającej zgody Bundesratu.

6) Sądownictwo finansowe zostaje uregulowane jednolicie w ustawie federalnej.

7) Rząd Federalny może wydać powszechnie obowiązujące przepisy administracyjne, za zgodą Bundesratu, o ile administracja urzędów finansowych w krajach związkowych lub gminach (związkach gmin) do tego zobowiązuje.

 

Art. 109

1) Federacja i kraje związkowe są samodzielne i wzajemnie niezależne w swojej gospodarce budżetowej.

2) Zobowiązania Federalnej Republiki Niemiec wynikające z aktów prawnych Wspólnoty Europejskiej wydane na podstawie artykułu 104 Traktatu o ustanowieniu Wspólnoty Europejskiej odnośnie zachowania dyscypliny oraz równowagi budżetowej są przestrzegane wspólnie przez Federację i kraje związkowe

3) Budżety Federacji oraz krajów związkowych należy zasadniczo wyrównać bez konieczności podjęcia kredytów. Federacja i kraje związkowe mogą przewidzieć regulacje na temat symetrycznego uwzględnienia wpływów i odpływów oraz ich wpływu na gospodarkę odbiegającą od normalnego rozwoju koniukturalnego oraz przewidywać wyjątkowe uregulowania na wypadek wystąpienia katastrof naturalnych lub innych nieprzewidywalnych stanów wyjątkowych, które wymykają się spod kontroli państwa i naruszają znacznie stan finansów państwa. Odnośnie sytuacji wyjątkowych należy przewidzieć odpowiednią amortyzację. Bliższe postanowienia zawiera art. 115 przy założeniu, że wymagania odpowiadają zdaniu 1, jeżeli dochody z kredytu nie przekraczają 0,35 ze stu w proporcji do nominalnego produktu krajowego brutto. Kraje związkowe uchwalają postanowienia dotyczące wyposażenia budżetów krajów związkowych, przyjmując, że działają one w ramach swoich konstytucyjnych kompetencji, jeżeli nie zostało dopuszczone, by pobierane były środki z kredytów.

4) W drodze ustawy federalnej, wymagającej zgody Bundesratu, mogą zostać ustanowione dla Federacji oraz krajów związkowych wspólne zasady prawa budżetowego, gospodarki budżetowej zgodne z koniukturą oraz zasady wieloletniego planowania finansowego.

5) Sankcje Wspólnoty Europejskiej na podstawie art. 104 Traktatu o ustanowieniu Wspólnoty Europejskiej konieczne w celu utrzymania dyscypliny budżetowej ponoszą Federacja i kraje związkowe w stosunku 65 do 35. Kraje związkowe ponoszą solidarnie 35 do 100 obciążeń przypadających na kraje związkowe zgodnie z liczbą mieszkańców kraju związkowego; 65 z 100 obciążeń przypadających na kraje związkowe ponoszą kraje związkowe zgodnie z ich składką wynikającą z przyczyny. Szczegóły ustala ustawa, która wymaga zgody Bundesratu.

 

Art. 109a

Ustawa federalna wymagająca zgody Bundesratu reguluje w celu uniknięcia stanu zagrożenia dla budżetu,

1. prowadzić bieżącą kontrolę gospodarki budżetowej przez Federację i kraje związkowe przez wspólne gremium (Rada Stabilności),

2. wyznaczyć przesłanki i określić postępowanie w celu wykrycia stanu zagrożenia dla budżetu,

3. wyznaczyć zasady powstania i przeprowadzania programów naprawczych w celu uniknięcia stanu zagrożenia dla budżetu.

Uchwały Rady Stabilności oraz dokumenty na jakich podstawie Rada podjęła swoje decyzje podlegają publikacji.

 

Art. 110

1) Wszystkie dochody i wydatki Federacji zostają przewidziane w budżecie; w wypadku zakładów publicznych Federacji oraz majątku wyodrębnionego umieszcza się tylko dotacje albo środki odprowadzone. Budżet jest wyrównany odnośnie dochodów i wydatków.

2) Budżet ustala się na jeden rok lub więcej lat obrachunkowych z podziałem na lata, przed rozpoczęciem pierwszego roku obrachunkowego w drodze ustawy budżetowej. Dla części planu budżetowego można przewidywać różne okresy ich obowiązywania, z uwzględnieniem lat obrachunkowych.

3) Projekt ustawy w myśl ust. 2 zdanie 1, oraz projekty zmiany ustawy budżetowej wniesiony zostaje równocześnie do Bundestagu i Bundesratu. Bundesrat ma prawo zajęcia stanowiska w ciągu 6 tygodni odnośnie przedłożonego projektu, oraz 3 tygodni odnośnie projektów zmian.

4) Ustawa budżetowa może zawierać jedynie przepisy, które odnoszą się do dochodów i wydatków Federacji oraz do okresu, na który uchwalona została ustawa budżetowa. Ustawa budżetowa może postanawiać, że przepisy te tracą moc obowiązywania po ogłoszeniu następnej ustawy budżetowej, lub w przypadku upoważnienia zgodnie z art. 115, w późniejszym czasie.

 

Art. 111

1) Jeżeli do końca roku obrachunkowego nie zostanie w drodze ustawy ustalony budżet na rok następny, to Rząd Federalny do momentu jego wejścia w życie upoważniony zostaje do dokonywania wszystkich koniecznych wydatków w celu;

a) utrzymania istniejących na podstawie ustawy urządzeń, oraz przeprowadzenia ustawowo przewidzianych działań,

b) wypełnienia prawnie uzasadnionych zobowiązań Federacji,

c) kontynuowanie budów, dostaw i innych świadczeń lub zapewnienia pomocy finansowej tym celom, o ile w budżecie na rok ubiegły przyznane były już na nie określone kwoty.

2) Jeżeli dochody z podatków, danin i innych źródeł pobierane na podstawie ustawy lub wpływy z rezerw środków obrotowych nie pokrywają wydatków wymieniony w ustępie pierwszym, może Rząd Federalny uruchomić przy pomocy kredytu konieczne środki dla utrzymania działalności gospodarczej do wysokości ¼ sumy końcowej poprzedniego budżetu.

 

Art. 112

Wydatki pozaplanowe i dodatkowe wymagają zgody ministra finansów Federacji. Zgoda ta może zostać wydana jedynie w wypadku nieprzewidzianej i nieodwracalnej potrzeby. Postanowienia szczegółowe może określać ustawa federalna.

 

Art. 113

1) Ustawy, które podwyższają wydatki budżetowe zaproponowane przez Rząd Federalny lub które przewidują nowe wydatki lub które powodują wydatki w przyszłości wymagają zgody Rządu Federalnego. Zasada ta obowiązuje wobec ustaw, przewidujących zmiejszenie wpływów lub powodujących takie zmiejszenie w przyszłości. Rząd Federalny może zażądać by Bundestag odroczył uchwalenie tych ustaw. W takim przypadku Rząd Federalny przekazuje w ciągu 6 tygodni Bundestagowi swoją opinię.

2) Rząd Federalny może w ciągu 4 tygodni od uchwalenia przez Bundestag ustawy, zażądać, by Bundestag podjął na ten temat na nowo uchwałę.

3) Jeżeli ustawa została uchwalona zgodnie z postanowieniami art. 78, Rząd Federalny może odmówić swojej zgody w ciągu 6 tygodni i jedynie wtedy, gdy wszczął uprzednio postępowanie stosownie do ust. 1 zdanie 3 i 4 lub stosownie do ust. 2. Po upływie tego terminu uznaje się, że zgoda została udzielona.

 

Art. 114

1) Federalny Minister Finansów powinien, by Rząd Federalny uzyskał absolutorium, w ciągu następnego roku obrachunkowego zdać przed Bundestagiem i Bundesratem sprawozdanie o wpływach i wydatkach, oraz o majątku Federacji i stanie zadłużenia.

2) Federalna Izba Obrachunkowa, której członkowie cieszą się niezawisłością przysługującą sędziom, bada przedłożone sprawozdanie, oraz racjonalność i prawidłowość działalności budżetowej i ekonomicznej. Izba składa, poza Rządem Federalnym, coroczne sprawozdanie budżetowe bezpośrednio przed Bundestagiem i Bundesratem. W pozostałych kwestiach kompetencje Federalnej Izby Obrachunkowej określa ustawa federalna.

 

Art. 115

1) Zaciągnięcie kredytów i przejęcie gwarancji oraz innych zabezpieczeń, które mogą prowadzić do wydatków w przyszłych latach budżetowych, wymagają zależnego od ich wysokości upoważnienia przez ustawę federalną.

2) Przychody i dochody powinny zostać zrównoważone bez pobierania kredytów. Zasadzie tej staje się zadość, jeżeli przychody z kredytów nie przekroczyły 0,35 ze stu w proporcji do nominalnego produktu krajowego brutto. Dodatkowo uwzględnia się symetryczne wydatki i dochody oraz ich wpływ na gospodarkę odbiegającą od normalnego rozwoju koniukturalnego. Odchylenia od rzeczywistego zadłużenia kredytowego przewidzianego w zdaniach 1 do 3 zostają zanotowane na odrębnych koncie; obciążenia, przekraczające wartość 1,5 ze stu w proporcji do nominalnego produktu krajowego brutto, zostaną zwrócone zależnie od rozwoju koniukturalnego. Bliższe postanowienia, odnośnie wyrównania dochodów i wydatków, transakcji finansowych, oraz postępowania w razie załamań koniukturalnych oraz postępowania odnośnie wyliczenia górnego rocznego nowego zadłużenia netto, oraz kontroli rzeczywistego zadłużenia odbiegającego od pierwotnych zamierzeń, zawiera ustawa federalna. W wypadku wystąpienia katastrof naturalnych oraz sytuacji wyjątkowych, które wyłamują się spod kontroli państwa i poważnie naruszają sytuację finansową państwa, może ta górna granica zadłużenia zostać podwyższona uchwałą większości członków Bundestagu. Uchwała ta zawiera plan spłacania zadłużenia. Spłata kredytów pobranych na podstawie zdania 6 następuje w stosownym czasie.

 

 

Xa. Stan wyjątkowy

 

Art. 115a

1) Bundestag za zgodą Bundesratu stwierdza, że terytorium Federacji zostało zaatakowane z użyciem broni lub że istnieje bezpośrednie zagrożenie takim atakiem (stan wyjątkowy). Stwierdzenie  powstania stanu wyjątkowego następuje na wniosek Rządu Federalnego i wymaga większości 2/3 oddanych głosów, w obecności co najmniej większości posłów Bundestagu.

2) Jeżeli sytuacja wymaga podjęcia natychmiastowych działań, a nieprzezwyciężone przeszkody uniemożliwiają zebranie się na czas Bundetagu lub jest on niezdolny do podejmowania uchwał, to o zaatakowaniu terytorium stwierdza Wspólna Komisja większością 2/3 oddanych głosów, w obecności co najmniej większości posłów Bundestagu.

3) Stwierdzenie o zaatakowaniu terytorium podlega ogłoszeniu przez Prezydenta Republiki Federalnej Niemiec w Federalnym Dzienniku Ustaw zgodnie z postanowieniem art. 82. Jeżeli publikacja nie jest w odpowiednim czasie możliwa, publikacja następuje w inny sposób; zostaje ona ponowiona w Federalnym Dzienniku Ustaw, gdy tylko pozwolą na to okoliczności.

4) Jeżeli obszar federalny zostanie zaatakowany zbrojnie, a właściwe organy federalne nie są w stanie podjąć odpowiedniej uchwały w myśl ust. 1 zdanie 1, to uznaje się takie stwierdzenie za dokonane i ogłoszone z chwilą, gdy rozpoczął się atak. Datę tę ogłasza Prezydent Republiki Federalnej Niemiec, gdy tylko okoliczności na to pozwolą.

5) Jeżeli doszło do publikacji o wystąpieniu stanu wyjątkowego, a terytorium Federacji zostało zaatakowane z użyciem broni, to Prezydent Republiki Federalnej Niemiec może składać międzynarodowoprawne oświadczenia o istnieniu stanu wyjątkowego. W sytuacji, o której mowa w ust. 2, w miejsce Bundestagu działa Wspólna Komisja.

 

Art. 115b

Wraz z ogłoszeniem stanu wyjątkowego dowodzenie nad siłami zbrojnymi i wydawanie im rozkazów przechodzi na Kanclerza Federalnego.

 

Art. 115c

1) Federacja ma prawo w czasie istnienia stanu wyjątkowego do podejmowania ustawodawstwa konkurencyjnego, również w dziedzinach należących do kompetecji ustawodawczej krajów związkowych. Ustawy te wymagają wyrażenia zgody przez Bundesrat.

2) Jeżeli okoliczności powstałe w czasie trwania stanu wyjątkowego tego wymagają, to postanowienia ustawy federalnej na temat stanu wyjątkowego mogą:

1. tymczasowo uregulować odszkodowania z tytułu wywłaszczenia odmienne od zapisu art. 14 ust. 3 zdanie 2,

2. ustalić inny termin na wypadek pozbawienia wolności, aniżeli ten przewidziany w art. 104 ust. 2 zdanie 3 i ust. 3 zdanie 1, nie dłuższy jednak niż 4 dni w przypadku, gdy sędzia nie mógł podjąć działań w terminie przewidzianym w normalnym czasie.

3) Jeżeli jest to konieczne dla odparcia trwającego lub bezpośredniego grożącego ataku, działanie administracji i finansów Federacji oraz krajów związkowych mogą zostać uregulowane ustawą federalną, wymagającą zgody Bundesratu, odmiennie od postanowień rozdziałów VIII, VIIIa i X, przy czyn należy zachować zdolność życiową krajów związkowych, gmin, związków gmin, szczególnie pod względem finansowym.

4) Ustawy federalne, o których mowa w ust. 1 i 2 pkt 1, mogą być wykonywane przed zaistnieniem stanu wyjątkowego w celu sprawniejszego przygotowania do obrony.

 

Art. 115d

1) Odnośnie ustawodawstwa Federacji stosuje się w wypadku zaistnienia stanu wyjątkowego zamiast postanowień art. 76 ust. 2, art. 77 ust. 1 zdanie 2 oraz ust. 2 do 4, art. 78 i art. 82 ust. 1, postanowienia ust. 2 i 3.

2) Projekty ustaw wniesione przez Rząd Federalny, które zostaną określone jako pilne, należy przedłożyć jednocześnie Bundestagowi i Bunderatowi. Bundestag i Bundesrat obradują nad tymi projektami wspólnie i bez zwłoki. O ile do uchwalenia ustawy konieczna jest zgoda Bundesratu, to do jej uchwalenia wystarcza większość jego głosów. Bliższe postanowienia zawiera regulamin, który został uchwalony przez Bundestag i który wymaga zgody Bundesratu.

3) Odnośnie opublikowania ustaw stosuje się odpowiednio postanowienia art. 115a ust. 3 zdanie 2.

 

Art. 115e

1) Jeżeli w stanie wyjątkowym Wspólna Komisja stwierdzi większością dwóch trzecich oddanych głosów, w obecności przynajmniej większości głosów, że nieprzezwyciężalne przeszkody uniemożliwiają zebranie się na czas Bundestagu i że nie jest on zdolny do podejmowania uchwał, to Wspólna Komisja wstępuje na miejsce Bundestagu i Bundesratu oraz korzysta z ich praw.

2) Ustawa Wspólnej Komisji nie może zmienić lub uchylić, w całości lub częściowo tej Ustawy Zasadniczej lub zawiesić jej stosowania. Wspólna Komisja nie jest upoważniona do wydawania ustaw zgodnie z postanowieniem art. 23 ust. 1 zdanie 2 i art. 24 ust. 1 lub art. 29.

 

Art. 115f

1) O ile wymagają tego okoliczności rząd Federalny może na wypadek stanu wyjątkowego:

1. skorzystać z sił służby ochrony pogranicza na całym obszarze Federacji,

2. wydawać instrukcje także administracji federalnej, oraz ponadto rządom krajów związkowych i jeżeli uzna to za pilne, urzędom w krajach związkowych oraz przekazać te uprawnienia wyznaczonym przez siebie członkom rządów w krajach związkowych.

2) O podjętych stosownie do ust. 1 przedsięwzięciach powiadamia się niezwłocznie Bundestag, Bundesrat i Wspólną Komisję.

 

Art. 115g

Konstytucyjna pozycja sędziów Federalnego Trybunału Konstytucyjnego oraz wypełnianie przez nich ich zadań konstytucyjnych nie mogą zostać naruszone. Ustawa Wspólnej Komisji może zmieniać ustawę o Federalnym Trybunale Konstytucyjnym jedynie o tyle, o ile jest to według opinii Trybunału konieczne dla utrzymania zdolności jego funkcjonowania. Do czasu wydania takiej ustawy Federalny Trybunał Konstytucyjny może podjąć środki niezbędne dla zapewnienia zdolności do wykonywania zadań przez Trybunał. Uchwały, o których mowa w zdaniu 2 i 3 podejmuje Federalny Trybunał Konstytucyjny większością obecnych sędziów Trybunału.

 

Art. 115h

1) Kadencja Bundestagu oraz parlamentów w krajach związkowych, kończące się w czasie trwania stanu wyjątkowego, upływają w 6 miesięcy po zakończeniu stanu obrony. Kadencja Prezydenta Republiki Federalnej Niemiec, kończąca się w czasie trwania stanu wyjątkowego, jak także wykonywanie obowiązków Prezydenta Republiki Federalnej Niemiec przez Marszałka Bundesratu na wypadek złożenia przez niego urzędu upływa w 9 miesięcy po zakończeniu stanu wyjątkowego. Kadencja sędziego Federalnego Trybunału Konstytucyjnego kończąca się w czasie trwania stanu wyjątkowego, upływa w 6 miesiący po zakończeniu stanu wyjątkowego.

2) W wypadku, gdy konieczny stanie się nowy wybór Kanclerza Republiki Federalnej Niemiec przez Wspólną Komisję, wybiera ona nowego Kanclerza większością swoich członków; Prezydent Republiki Federalnej Niemiec przedstawia Wspólnej Komisji propozycję kandydata na Kanclerza. Wspólna Komisja może wyrazić wotum nieufności Kanclerzowi Republiki Federalnej tylko w ten sposób, że większością 2/3 głosów swoich członków wybierze jego następcę.

3) W czasie trwania stanu wyjątkowego niedopuszczalne jest rozwiązanie Bundestagu.

 

Art. 115i

1) Jeżeli właściwe organy federalne nie są w stanie podjąć koniecznych środków w celu odparcia grożącego niebezpieczeństwa, a powstała sytuacja wymaga niezłoczengo podjęcia samodzielnych działań w poszczególnych częściach obszaru Federacji, rządy krajów związkowych lub inne wyznaczone przez nie władze lub rzecznicy uprawnieni, są upoważnione do podjęcia w zakresie przysługującym ich kompetencji środków przewidzianych w art. 115f ust. 1.

2) Środki, o których mowa w ust. 1, mogą zostać w każdej chwili uchylone przez Rząd Federalny, a na szczeblu krajów związkowych i władz niższych w krajach związkowych przez premiera kraju związkowego.

 

Art. 115k

1) Na mocy ustaw, o których mowa w art. 115c, 115e i 115, jak również na mocy rozporządzeń wydawanych na podstawie tych ustaw, nie stosuje się postanowień prawnych, które jest z nim niezgodne. Postanowienie to nie dotyczy prawa wcześniejszego wydanego na podstawie art. 115c, 115e i 115g.

2) Ustawy uchwalone przez Wspólną Komisję oraz rozporządzenia wydane na podstawie tych ustaw, tracą moc obowiązującą najpóźniej w 6 miesięcy po zakończeniu stanu wyjątkowego.

3) Ustawy, zawierające inne uregulowania niż te zawarte w art. 91a, 91b, 104a, 106 i 107 obowiązują najpóźniej do końca drugiego roku obrachunkowego, następującego po zakończeniu stanu wyjątkowego. Za zgodą Bundesratu mogą one zostać zmienione przez ustawę federalną, by powstała regulacja prawna zgodna była z postanowieniami zawartymi w rozdziale VIIIa i X.

 

Art. 115l

1) Bundestag może każdorazowo za zgodą Bundesratu uchylić ustawę uchwaloną we Wspólnej Komisji. Bundesrat może zażądać, by Bundesrat podjął w tej sprawie stosowną uchwałę. Wszystkie inne środki prawne, podjęte przez Wspólną Komisję lub Rząd Federalny dla odparcia grożącego stanu wyjątkowego zostaną uchylone, jeżeli Bundesrat i Bundestag wspólnie tak postanowią.

2) Bundestag może za zgodą Bundesratu ogłosić w każdej chwili stan wyjątkowy za zakończony w formie uchwały opublikowanej przez Prezydenta. Bundesrat może domagać się podjęcia stosownej uchwały przez Bundestag. Stan wyjątkowy należy bezwzględnie ogłosić za zakończony, jeżeli przestały istnieć przesłanki dla jego ogłoszenia.

3) O zawarciu pokoju decyduje się w drodze ustawy federalnej.

 

 

XI. Przepisy końcowe i przejściowe

 

Art. 116

1) Niemcem w sensie niniejszej Ustawy Zasadniczej z zastrzeżeniem innych regulacji prawnych jest ten, kto posiada niemiecką przynależność państwową lub jako uciekinier wojenny lub jako wypędzony narodowości niemieckiej lub jako ich współmałżonek lub potomek został przyjęty na obszarze Rzeszy Niemieckiej według stanu terytorialnego z dnia 31 grudnia 1937 roku.

2) Wcześniejszym obywatelom niemieckim, których pozbawiono ze względów politycznych, rasowych lub religijnych przynależności państwowej w okresie między 30 stycznia 1933 roku a 8 maja 1945 roku oraz ich potomkom, przyznaje się ponownie obywatelstwo na ich wniosek. Nie uważa się ich za pozbawionych obywatelstwa, jeśli po 8 maja 1945 roku zamieszkali w Niemczech i nie wyrazili przeciwnej woli.

 

Art. 117

1) Prawo niezgodne z postanowieniem art. 3 ust. 2 pozostaje w mocy do chwili jego dostosowania do tego postanowienia niniejszej Ustawy Zasadniczej, jednak nie dłużej aniżeli do 31 marca 1953.

2) Ustawy ograniczające prawo swobody pobytu ze względu na obecny brak mieszkań, obowiązują nadal do czasu ich uchylenia przez ustawę federalną.

 

Art. 118

Nowy podział terytorialny w krajach związkowych Badenia, Wirtembergia-Badenia i Wirtembergia-Hohenzollern może zostać w drodze porozumienia między zainteresowanymi krajami związkowymi przeprowadzony inaczej, niż w sposób przewidziany w art. 29. Jeżeli nie dojdzie do porozumienia, nowy podział zostanie uregulowany przez ustawę federalną, która musi przewidywać przeprowadzenie referendum w zainteresowanych krajach związkowych.

 

Art. 118a

Nowy podział terytorialny w krajach związkowych Berlin i Branderburgia może przy udziale uprawnionych do głosowania i w drodze porozumienia obydwu krajów związkowych zostać przeprowadzony inaczej niż w sposób przewidziany w postanowieniu przepisu art. 29.

 

Art. 119

W sprawach uciekinierów i wypędzonych, zwłaszcza odnośnie ich rozmieszczenia na kraje związkowe, Rząd Federalny może wydawać rozporządzenia w mocą ustawy za zgodą Bundesratu i do czasu ustalenia regulacji ustawowej Federacji. W szczególnych przypadkach Rząd Federalny może zostać upoważniony do wydania pojedyńczych zaleceń. Zalecenia kieruje się do naczelnych władz krajowych, chyba że istnieje niebezpieczeństwo powstania zwłoki.

 

Art. 120

1) Federacja ponosi koszty okupacji i inne koszty powojenne wojny wewnętrznej i zewnętrznej zgodnie z bliższymi postanowieniami ustaw federalnych. O ile poniesienie kosztów powojennych zostały uregulowane ustawą federalną do dnia 1 października 1969, koszty ponoszą kraje związkowe i Federacja wspólnie zgodnie z postanowieniami tych ustaw. O ile powojenne koszty prowadzenia wojny nie zostały uregulowane, ani w ustawach federalnych, ani uregulowane nie zostaną, a zostały poniesione w okresie do dnia 1 października 1965 roku przez kraje związkowe, gminy (związki gmin) lub inne podmioty, wypełniające zadania krajów związkowych lub gmin, Federacja nie jest zobowiązana do przejęcia tych kosztów po tym dniu. Federacja ponosi koszty dopłat do świadczeń zabezpieczenia socjalnego wraz w ubezpieczeniem dla bezrobotnych. W tym ustępie uregulowany podział kosztów prowadzenia wojny między kraje związkowe i Federację nie narusza regulacji ustawowej na temat roszczeń odszkodowawczych za szkody poniesione na skutek wojny.

2) Dochody przechodzą na rzecz Federacji w tym samym dniu, w którym Federacja przejmuje te wydatki.

 

Art. 120a

1) Ustawy, które służą wyrównaniu ponoszonych obciążeń, mogą po uzyskaniu zgody Bundesratu, postanawiać, że w dziedzinie świadczeń będą one wykonywane w części przez Federację, a w części przez kraje związkowe na zlecenie Federacji, oraz że przysługujące na podstawie art. 85 uprawnienia Rządu Federalnego lub właściwych naczelnych władz federalnych mogą zostać przekazane w całości lub w części Federalnemu Urzędowi Kompensacyjnemu. W wykonywaniu swoich kompetencji Urząd ten nie potrzebuje zgody Bundesratu; jego instrukcje są kierowane, z wyjątkiem pilnych przypadków, do naczelnych władz kraju związkowego (urzędów kompensacyjnych w krajach związkowych).

2) Postanowienie art. 87 ust. 3 zdanie 2 pozostaje w mocy.

 

Art. 121

Większość posłów Bundestagu i Zgromadzenia Narodowego w znaczeniu tej Ustawy Zasadniczej stanowi większość ustawowej liczby posłów.

 

Art. 122

1) Od pierwszego posiedzenia Bundestagu ustawy zostaną powzięte jedynie przez w tej Ustawie Zasadniczej uznaną władzę ustawodawczą.

2) Osoby prawne i organy ustawodawcze i takie które brały czynny udział w procesie ustawodawczym, których właściwość w myśl ust. 1 wygasa, zostaną w tym momencie rozwiązane.

 

Art. 123

1) Prawo pochodzące z czasu przed pierwszym posiedzeniem Bundestagu obowiązuje dalej, o ile nie przeczy ono postanowieniom Ustawy Zasadniczej.

2) Umowy państwowe zawarte przez Rzeszę Niemiecką, dotyczące spraw, które zgodnie z tą Ustawą Zasadniczą dotyczą kompetencji krajów związkowych obowiązują nadal, gdy są one obowiązujące w myśl ogólnych zasad prawa i utrzymują moc obowiązującą z zastrzeżeniem wszystkich praw i zastrzeżeń stron, tak długo dopóki nie zostaną zawarte nowe umowy państwowe przez właściwe podmioty lub, gdy ich czas ich obowiązywania kończy się z powodu zawartego w nich postanowienia.

 

Art. 124

Prawo dotyczące spraw z zakresu wyłącznego ustawodawstwa federalnego, stanowi w zakresie swojego obowiązywania prawo Federacji.

 

Art. 125

Prawo dotyczące materii konkurującego ustawodawstwa federalnego staje się w zakresie swojego obowiązywania prawem Federacji:

1. o ile obowiązuje ono jednolicie w jednej lub więcej strefach okupcyjnych,

2. o ile chodzi o prawo zmieniające prawo obowiązujące przed 8 majem 1945 roku prawo Rzeszy.

 

Art. 125a

1) Ustawa, która została uchwalona jako ustawa federalna, lecz ze względu na zmianę artykułu 73 ust.1, wprowadzenie artykułu 84 ust. 1 zdanie 7, artykułu 85 ust. 1 zdanie 2 lub artykułu 105 ust. 2a zdanie 2 lub z powodu zniesienia artykułu 74a, 75 lub 98 ust. 3 zdanie 2 nie mogła zostać uchwalona jako ustawa federalna, pozostaje w mocy jako ustawodawstwo federalne. Może ono zostać zastąpione ustawą uchwaloną przez kraj związkowy.

2) Prawo, które zostało uchwalone na podstawie art. 72 ust. 2 i obowiązywało w uchwalonej formie do dnia 15 listopada 1994, obowiązuje nadal jako prawo federalne. Ustawa federalna może postanawiać, że może ono zostać zastąpione przez ustawę kraju związkowego.

3) Ustawa, która została uchwalona jako ustawa kraju związkowego i która z powodu zmiany artykułu 73 nie mogła by zostać ponownie uchwalona jako ustawa kraju związkowego, obowiązuje dalej jako prawo kraju związkowego. Może ona być zastąpiona przez ustawę federalną.

 

Artikel 125b

(1) Prawo, które zostało wydane na podstawie art. 75 w wersji obowiązujące do dnia 1 września 2006 i mogło zostać także po tym dniu uchwalone jako prawo federalne, obowiązuje dalej jako prawo federalne. Kompetencje i obowiązki krajów związkowych odnośnie ustawodawstwa obowiązują dalej. Kraje związkowe mogą podejmować na mocy w art. 72 ust. 3 zdanie 1 odmienne regulacje prawne, natomiast na mocy postanowień art. 72 ust. 3 zdanie 1 nr 2, 5 i 6 dopiero wtedy, gdy Federacja zrobiła użytek ze swojej kompetencji ustawodawczej po 1 września 2006, a w przypadkach nr 2 i 5 najpóźniej po 1 stycznia 2010, w wypadku nr 6 najpóźniej po 1 sierpnia 2008.

(2) Od postanowień uchwalonych przez Federację, które powstały w myśl art. 84 ust. 1 w brzmieniu uchwalonym przed 1 września 2006, kraje związkowe mogą uchwalić odrębne regulacje, od regulacji postępowania administracyjnego do dnia 31 grudnia 2008, jedynie wtedy, gdy od 1 września 2006 zostały zmienione w obowiązującym ustawodawstwie Federacji regulacje postępowania administracyjnego.

 

Artikel 125c

(1) Ustawa, która została uchwalona w myśl artykułu 91a ust. 2 w związku z ust. 1 nr 1 w brzmieniu obowiązującym do 1 września 2006, obowiązuje dalej do 31 grudnia 2006.

(2) Regulacje powstałe na mocy art. 104a ust. 4 w wersji obowiązującej do 1 września 2006 dotyczące finansowania ruchu drogowego w gminach i budowy mieszkań socjalnych obowiązują do 31 grudnia 2006. Programy szczególne odnośnie finansowania ruchu drogowego w gminach powstałe na mocy § 6 ust. 1 ustawy o finansowaniu ruchu drogowego w gminach oraz inne regulacje prawne powstałe na mocy art. 104a ust. 4 obowiązującej do 1 września 2006 ustawy, obowiązują do 31 grudnia 2019, o ile nie zostaną podjęte odmienne postanowienia.

 

Art. 126

Spory na temat dalszego obowiązywania prawa jako prawa federalnego rozstrzyga Federalny Trybunał Konstytucyjny.

 

Art. 127

Rząd Federalny może może za zgodą rządów krajów związkowych zmienić w przeciągu roku po ogłoszeniu niniejszej Ustawy Zasadniczej prawo administracyjne dla Zjednoczonego Terytorium Gospodarczego (terytorium powstałego z połączenia strefy brytyjskiej i amerykańskiej), o ile w myśl art. 124 lub 125 obowiązuje ono dalej jako prawo federalne oraz nadać im moc obowiązywania w krajach związkowych Badenii, Wielki Berlin, Nadrenia Palatynat i Wirtembergia-Hohnezollern.

 

Art. 128

O ile dalej obowiązujące prawo przewiduje uprawnienie do wydawania poleceń w znaczeniu art. 84 ust. 5, traktuje się je jako obowiązujące do czasu powstania innej regulacji prawnej.

 

Art. 129

1) Jeżeli przepisy prawne obowiązujące nadal jako prawo federalne przewidują kompetencje do wydawania rozporządzeń lub powszechnie obowiązujących przepisów administracyjnych, oraz do wykonywania aktów administracyjnyych, to prawo to przechodzi na rzeczowo właściwe organy. W wypadku wystąpienia wątpliwości decyduje Rząd Federalny w porozumieniu z Bundesratem; decyzja podlega ogłoszeniu.

2) Kompetencje takie zostają wykonywane przez właściwe organy zgodnie z prawem kraju związkowego, jeżeli przepisy prawne obowiązujące nadal jako prawo kraju związkowego przewidują istnienie takich kompetencji.

3) Kompetencje te wygasają, gdy przepisy prawe w myśl ust. 1 i 2 uprawniają do ich zmiany lub uzupełniania lub wydania przepisów prawnych w miejsce ustaw.

4) Przepisy ust. 1 i 2 znajdują odpowiednie zastosowanie, jeżeli przepisy prawne powołują się na postanowienia przepisów już nie obowiązujących lub na nie istniejące już organy.

 

Art. 130

1) Organy administracyjne i inne organy administracji publicznej i organy wykonujące prawo, nie podlegające prawu krajów związkowych lub nie ugruntowane na umowach państwowych pomiędzy krajami związkowymi, jak także związek zawodowy Kolei Południowozachodnich Niemiec i Rada Administracyjna Poczty i Służb Komunikacyjnych we francuskiej strefie okupacyjnej podlegają Rządowi Federalnemu. Postanawia on za zgodą Bundesratu o ich przejęciu, rozwiązaniu i likwidacji.

2) Najwyższy przełożonym dyscyplinarnie członków tej administracji lub organów jest właściwy minister federalny.

3) Osoby prawne i zakłady prawa publicznego nie podlegające bezpośrednio krajom związkowym lub takie których organizacja nie opiera się na umowach państwowych zawartych między krajami związkowymi podlegają nadzorowi właściwego naczelnego urzędu federalnego.

 

Art. 131

Ustawa Federalna określi stosunki prawne dotyczące osób, włącznie z uciekinierami wojennymi i wypędzonymi, które w dniu 8 maja 1945 pozostawały w służbie publicznej, a które opuściły ją z innych powodów niż te opisane w prawie regulującym położenie urzędnika lub układu zbiorowego pracy oraz, które dotąd nie zostały zatrudnione w ogóle lub nieodpowiednio do poprzednio zajmowanego stanowiska. To samo dotyczy także osób, wraz z uciekinierami wojennnymi i wypędzonymi, które w dniu 8 maja 1945 miały prawo do wyposażenia, którego nie otrzymują z przyczyn innych niż określone w prawie regulującym położenie urzędnika lub układzie zbiorowym pracy lub otrzymują nieodpowiednie wyposażenie. Do czasu wejścia w życie ustawy federalnej dochodzenie roszczeń prawnych jest niedopuszczalne z zastrzeżeniem odmiennej regulacji przez prawo kraju związkowego.

 

Art. 132

1) Dożywotni stosunek pracy urzędników i sędziów, zatrudnionych w momencie wejścia w życie tej Ustawy Zasadniczej, może zostać zamieniony na stosunek emerytalny lub czas oczekiwania w ciągu sześciu miesięcy liczonych od pierwszego posiedzenia Bundestagu, lub na finansowo gorzej wyposażony stosunek zatrudnienia, gdy osoby te nie posiadają odpowiedniego wykształcenia lub nie posiadają osobistych kwalifikacji koniecznych do zajmowanego stanowiska. Przepis ten stosuje się jest odpowiednio do pracowników, których stosunek służbowy nie podlega wypowiedzeniu. W stosunku do pracowników, których stosunek służbowy podlega wypowiedzeniu, mogą zostać w takim samym czasie uchylone terminy wypowiedzenia przewidziane w regulacji układu zbiorowego pracy.

2) Postanowienia tego nie stosuje się do funkcjonariuszy służby publicznej, których nie dotyczą przepisy o „wyzwoleniu od narodowego socjalizmu i militaryzmu” lub którzy zostali uznani za prześladowanych w czasie rządów narodowego socjalizmu, o ile istnieje ważny powód w osobie prześladowanego.

3) Osobom posiadającym interes prawny przysługuje droga prawna zgodnie z postanowieniem art. 19 ust. 4.

4) Przepisy szczegółowe określa rozporządzenie Rządu Federalnego, wymagające zgody Bundesratu.

 

Art. 133

1) Federacja zostaje wyposażona w prawa i obowiązki przysługujące administracji Zjednoczonego Terytorium Gospodarczego.

 

Art. 134

1) Majątek Rzeszy staje się zasadniczo majątkiem Federacji.

2) Jeżeli majątek ten zgodnie ze swym pierwotnym przeznaczeniem służył przede wszystkim zadaniom administracyjnym, nienależących w myśl niniejszej Ustawy Zasadniczej do zadań administracyjnych Federacji, należy przekazać go nieodpłatnie na rzecz podmiotów obecnie właściwych do wypełnienia tych zadań oraz na rzecz krajów związkowych, o ile majątek ten stosownie do swego obecnego przeznaczenia, nie będącego przeznaczeniem przejściowym, służy wykonaniu zadań administracyjnych, które według postanowień niniejszej Ustawy Zasadniczej wykonują obecnie także kraje związkowe. Federacja może przekazać krajom związkowym także inny majątek.

3) Majątek, który został przekazany nieodpłatnie do dyspozycji Rzeszy przez kraje związkowe i gminy (związki gmin) staje się ponownie majątkiem kraju związkowego i gminy (związków gmin), o ile Federacja nie potrzebuje go do wykonania własnych zadań administracyjnych.

4) Szczegółowe postanowienia określa ustawa federalna, wymagająca zgody Bundesratu.

 

Art. 135

1) Jeżeli po 8 maja 1945 a do czasu wejścia w życie niniejszej Ustawy Zasadniczej zmieniła się przynależność terytorium do określonego kraju związkowego, to majątek tego terytorium przysługuje teraz temu krajowi związkowemu, do którego terytorium to teraz należy.

2) Majątek krajów związkowych już nie istniejących i nie istniejących już osób prawnych i instytucji prawa administracyjnego, przechodzi, o ile według ich początkowo określonego celu miały one służyć wykonywaniu zadań administracyjnych, lub według obecnie wykonywanych przez nich zadań służą nie tylko w przeważającej części zadaniom administracyjnym, do kompetencji kraju związkowego lub osoby prawnej lub zakładu prawa administracyjnego, które obecnie wykonują te zadania.

3) Majątek gruntów nie istniejących już krajów związkowych przechodzi łącznie z przydatkami, o ile nie należy już do majątku w znaczeniu ust. 1, do kraju związkowego, na którego terenie jest położony.

4) Jeżeli wymaga tego ważny interes Federacji lub szczególny interes określonego terytorium, może powstać odmienna, anieżeli w ust. 1 do 3, regulacja prawna w drodze ustawy federalnej.

5) Jeżeli sukcesja prawna i podział majątku nie nastąpiły do dnia 1 stycznia 1952 w drodze porozumienienia między zainteresowanymi krajami związkowymi lub osobami prawnymi czy zakładami prawa publicznego, to zagadnienia te zostaną uregulowane przez postanowienia ustawy federalnej, wymagającej zgody Bundesratu.

6) Udziały byłego kraju związkowego Prus w przedsiębiorstwach prawa prywatnego przechodzą na własność Federacji. Szczegóły określa ustawa federalna, która może zawierać odmienne postanowienia.

7) Jeżeli majątkiem, który przypadałby krajowi związkowemu lub osobie prawnej lub zakładowi prawa publicznego zgodnie z postanowieniami ust. 1 do 3, podmiot uprawniony zadysponował w myśl tych przepisów w drodze ustawy kraju związkowego lub na podstawie ustawy kraju związkowego lub w inny sposób przed wejściem w życie niniejszej Ustawy Zasadniczej, to uznaje się, że przejęcie tego majątku nastąpiło przed nastąpieniem tej dyspozycji.

 

Art. 135a

1) Ustawodawstwo federalne, przewidziane w art. 134 ust. 4 i w art. 135 ust. 5, może także postanawiać, że nie będą wypełniane lub będą wypełnione w niepełnej wysokości:

1. zobowiązania Rzeszy, jak i zobowiązania byłych Prus i innych nie istniących już osób prawnych i zakładów prawa publicznego,

2. zobowiązania Federacji lub innych osób prawnych i zakładów prawa publicznego, pozostających w związku z przejściem wartości majątkowych w myśl art. 89, 90, 134 i 135 oraz zobowiązania tych podmiotów prawa, których działalność zasadza się na aktach podmiotów prawa wymienionych w numerze 1,

3. zobowiązania krajów związkowych i gmin (związków gmin), powstałe na mocy aktów podjętych przez te podmioty prawa przed dniem 1 sierpnia 1945 r., dla wykonania zarządzeń władz okupacyjnych albo dla usunięcia uwarunkowanego wojną stanu wyższej konieczności w ramach ciążących na Rzeszy lub przez Rzeszę przekazanych zadań administracyjnych,

2) zapis ustępu 1 stosuje się odpowiednio do zobowiązań Niemieckiej Republiki Demokratycznej lub jej przedstawicieli prawnych, jak również do zobowiązań Federacji i innych osób osób prawnych i zakładów prawa publicznego, mających związek z przejściem majątku Niemieckiej Republiki Demokratycznej na Federację, na kraje związkowe lub gminy oraz do zobowiązań, wynikających z kroków podjętych przez Niemiecką Republikę Demokratyczną lub jej przedstawicieli prawnych.

 

Art. 136

1) Bundesrat spotyka się po raz pierwszy w dzień pierwszego posiedzenia Bundestagu.

2) Marszałek Bundesratu sprawuje kompetencje Prezydenta Republiki Federalnej Niemiec do czasu jego wybrania. Nie przysługuje mu prawo do rozwiązania Bundestagu.

 

Art. 137

1) Wybór urzędników państwowych, zatrudnionych w służbie państwa, żołnierzy zawodowych, żołnierzy pełniących służbę dobrowolnie przez określony czas i sędziów Federacji w krajach związkowych i w gminach może zostać ograniczony w drodze ustawy.

2) Do wyborów pierwszego Bundestagu, pierwszego Zgromadzenia Narodowego i pierwszego Prezydenta Republiki Federalnej stosuje się prawo wyborcze uchwalone przez Radę Parlamentarną.

3) Przysługująca Federalnemu Trybunałowi Konstytucyjnemu zgodnie z art. 41 ust. 2 kompetencja, będzie wykonywana do czasu jego stworzenia przez Niemiecki Sąd Najwyższy dla Zjednoczonego Terytorium Gospodarczego, który rozstrzyga według zasad zawartych w swoim regulaminie.

 

Art. 138

1) Zmiany struktury obecnie istniejącego notariatu w krajach związkowych Badenia, Bawaria, Badenia-Wirtembergia, Wirtemberga-Hohenzollern wymagają zgody rządów tych krajów związkowych.

 

Art. 139

Postanowienia tej Ustawy Zasadniczej nie naruszają przepisów prawnych wydanych dla „uwolnienia narodu niemieckiego z narodowego socjalizmu i militaryzmu”.

 

Art. 140

Postanowienia Art. 136, 137, 138, 139 i 141 konstytucji niemieckiej z 1 sierpnia 1919 są częścią składową niniejszej Ustawy Zasadniczej.

 

Art. 136 (Konstytucja Weimarska)

Prawa i obowiązki obywatela i człowieka nie mogą być uwarunkowane lub ograniczone przez korzystanie z wolności religijnej. Nikt nie może być zobowiązany, do ujawnienia swojego religijnego przekonania. Urzędy mają prawo do pytania na ten temat jedynie wtedy, o ile zależą od tego prawa i obowiązki lub domagają się tego ustawowo zarządzone badania statystyczne. Nikt nie może być zmuszony do brania udziału w kościelnych obrządkach albo świętach lub do brania udziału w obrządkach religijnych lub do użycia religijnej formy przysięgi.

 

Art. 137 (Konstytucja Weimarska)

Nie istnieje kościół państwowy. Zapewnia się wolność zrzeszania w stowarzyszeniach religijnych. Związki stowarzyszeń religijnych nie podlegają ograniczeniom na terenie Rzeszy. Każde stowarzyszenie religijne porządkuje i prowadzi swoje sprawy samodzielnie w ramach granic obowiązującego prawa. Stowarzyszenie religijne decyduje o rozdaniu swoich urzędów bez współdziałania państwa lub gminy cywilnej. Stowarzyszenia religijne uzyskują osobowość prawną zgodnie z przepisami prawa cywilnego. Stowarzyszenia religijne pozostają jednostkami o osobowości prawnej, osobami prawnymi, o ile takimi były do tej pory. Innym stowarzyszeniom religijnym zapewnia się równe prawa na wniosek, gdy ze względu na swoją strukturę i ilość członków dają gwarację trwałości. W wypadku połączenia kilku takich stowarzyszeń religijnych posiadających osobowość prawną w jedno stowarzyszenie, powstałe stowarzyszenie posiada także osobowość prawną. Stowarzyszenia religijne, posiadające osobowość prawną w prawie publicznym, są upoważnione do pobierania podatków według list mieszkańców oraz według postanowień prawnych kraju związkowego. Stowarzyszenia religijne są równe stowarzyszeniom, które przyjęły za swoje zadanie wspólną dbałość o określony światopogląd. O ile wykonanie tych postanowień wymaga dodatkowej regulacji, należy ona do ustawodawstwa kraju związkowego.

 

Art. 138 (Konstytucja Weimarska)

Świadczenia państwa na rzecz stowarzyszeń religijnych wynikające z ustawy, umowy lub szczególnego tytułu prawnego, przechodzą na ustawodawstwo kraju związkowego. Zasady ustala Rzesza. Zapewniona zostaje własność i inne prawa stowarzyszeń religijnych i związków religijnych dotyczących instytucji, fundacji i pozostałego majątku a istniejące dla celów wykształcenia, prowadzenia nauczania i celów charytatywnych.

 

Art. 139 (Konstytucja Weimarska)

Niedziela i uznane przez państwo święta są ustawowo chronione jako dni wolne od pracy i dni umysłowego uniesienia.

 

Art. 141 (Konstytucja Weimarska)

O ile istnieje potrzeba opieki wyznaniowej i mszy świętej w wojsku, szpitalach, zakładach karnych i innych zakładach publicznych, należy dopuścić stowarzyszenia religijne do podjęcia czynności religijnych, przy czym nikt nie może być zmuszony do brania udziału w nich.

 

Art. 141

Artykuł 7 ust. 3 zdanie 1 nie znajduje zastosowania w tym kraju związkowym, w którym 1 stycznia 1949 roku obowiązywała inna regulacja prawa kraju związkowego.

 

Art. 142

Niezależnie od zapisu art. 31 postanowienia konstytucji krajów związkowych pozostają w mocy, o ile pozostają one w zgodzie z obowiązywaniem praw podstawowych art. 1 do 18 niniejszej Ustawy Zasadniczej.

 

Art. 142a

(skreślony)

 

Art. 143

1) Prawo na obszarze wymienionym w art. 3 Niemiecko-Niemieckiego Traktatu Zjednoczeniowego może różnić się od postanowień niniejszej Ustawy Zasadniczej najwyżej do 31 grudnia 1992, o ile i na tak długo z powodu odmiennych uwarunkowań nie jest możliwe osiągnięcie pełnej synchronizacji z porządkiem niniejszej Ustawy Zasadniczej. Różnice nie mogą naruszać postanowień artykułu 19 ust. 2 i muszą być zgodne z zasadami wymienionymi w art. 79 ust. 3.

2) Różnice w stosunku do postanowień rozdziałów II, VIII, VIIIa, IX, X i XI są dopuszczalne jedynie do 31 grudnia 1995r.

3) Niezależnie od postanowień ustępu 1 i 2, obowiązują nadal postanowienie art. 41 Traktatu Zjednoczeniowego i postanowienia regulacji dotyczących ich realizacji także w takim zakresie w jakim przewidują one, że naruszenia własności na obszerze wymienionym w art. 3 tego Traktatu nie są skuteczne.

 

Art. 143a

1) Federacja posiada wyłączną kompetencję ustawodawczą w sprawach, wynikających z przekształcenia Niemieckich Kolei Federalnych w zakresie ich zadań własnych w przedsiębiorstwo gospodarcze. Art. 87c ustęp 5 stosuje się odpowiednio. Urzędnicy Niemieckich Kolei Federalnych mogą zostać w drodze ustawy i zachowaniem ich pozycji prawnej i odpowiedzialności pracodawcy przydzieleni do dalszej służby w prywatnoprawnie zorganizowanej Kolei Federacji.

2) Ustawy w myśl ust. 1 wykonuje Federacja.

3) Wykonanie zadań lokalnej komunikacji osobowej pozostającej do tej pory w mocy Niemieckich Kolei Federalnych stanowi zadanie Federacji do dnia 31 grudnia 1995. Dotyczy to także odpowiednich zadań administracji komunikacji kolejowej. Szczegóły zostaną uregulowane w drodze ustawy federalnej, wymagającej zgody Bundesratu.

 

Art. 143b

1) Majątek wyodrębniony Niemieckiej Poczty Federalnej zostanie przekształcony na mocy ustawy federalnej w przedsiębiorstwo prywatne. Federacja posiada kompetencję wyłącznego ustawodawstwa we wszystkich sprawach wynikających z tego stanu faktycznego.

2) Wyłączne prawa Federacji istniejące przed przekształceniem mogą zostać przekazane na czas określony w drodze ustawy federalnej przedsiębiorstwom wywodzącym się z Niemieckiej Poczty Federalnej SŁUŻBA POCZTOWA, oraz Niemieckiej Poczty Federalnej TELEKOM. Z większości kapitałowej w przedsiębiorstweie sukcesyjnym powstałym w miejsce Niemieckiej Poczty Federalnej SŁUŻBA POCZTOWA Federacja może zrezygnować nie wcześniej niż po upływie 5 lat po wejściu w życie ustawy. Może tego zrobić na mocy ustawy federalnej, wymagającej zgody Bundesratu.

3) Urzędnicy pocztowi zatrudnieni przez Pocztę Niemiecką zostaną zatrudnieni z zachowaniem pozycji prawnej i odpowiedzialności pracodawcy w przedsiębiorstwie prywatnym. Szczegółowe postanowienia określa ustawa.

 

Art. 143c

(1) Krajom związkowym przysługują od dnia 1 stycznia 2007r. do 31 grudnia 2019r. coroczne fundusze wynikających z likwidacji pomocy finansowej na zadania wspólne w zakresie budowy i rozbudowy szkół wyższych, łącznie z klinikami uniwersyteckimi oraz wynikających z likwidacji pomocy finansowej przeznaczonej na poprawę transportu w gminach i na budowę mieszkań socjalnych. Do 31 grudnia 2013r. wysokość tych składek zostanie wyliczona na podstawie średnich składek finansowych przyznawanych przez Federację w okresie od roku 2000 do 2008r.

(2) fundusze w myśl ust. 1 zostają podzielone do dnia 31 grudnia 2013r. na kraje związkowe w sposób następujący:

1. jako coroczne fundusze stałe, których wysokość zostaje wyliczona na podstawie przeciętnej części każdego z krajów związkowych w okresie 2000 do 2003;

2. jest związane celem i zakresem zadań dotychczasowego mieszanego finansowania.

(3) Federacja i kraje związkowe kontrolują do końca roku 2013, w jakiej wysokości przyznane krajom związkowym w myśl ust. 1 środki finansowe w celu wykonywania ich zadań są jeszcze stosowne i konieczne. Od 1 stycznia 2014r. przestaje obowiązywać postanowienie ust. 2 nr 2 dotyczące celowości przyznanych środków finansowych; postanowienia dotyczące inwestycji celowych średniej wielkości obowiązują nadal. Porozumienia wynikające z Paktu Solidarnościowego II pozostają w mocy.

(4) Dalsze postanowienia zawiera ustawa federalna, która wymaga zgody Bundesratu.

 

Art. 143d

(1) Artykuł 109 i 115 w wersji ważnej do dnia 31 lipca 2009 będzie zastosowany po raz ostatni odnośnie stawy budżetowej na rok 2010. Artykuł 109 i 115 w wersji obowiązującej od 1 sierpnia 2009r. zostaną zastosowane do ustawy budżetowej na rok budżetowy 2011; postanowienie to nie narusza pełnomocnictw istniejących w dniu 31 grudnia 2010r. odnośnie istniejącego majątku odrębnego. Kraje związkowe mogą w okresie od 1 stycznia 2011r do 31 grudnia 2019r. zgodnie z obowiązującymi postanowieniami prawa kraju związkowego odbiegać od postanowień przewidzianych w art. 109 ust. 3. Budżety krajów związkowych należy tak ustanowić, aby w roku budżetowym 2020 postanowienie art. 109 ust. 3 zdanie 5 zostało spełnione. Federacja może w okresie między 1 stycznia 2011r. do 31 grudnia 2015r. przewidywać odmienne postanowienia, aniżeli te wyznaczone przez postanowienie art. 115 ust. 2 zdanie 2. Redukcja istniejącego budżetu powinna rozpocząć się od roku budżetowego 2011. Ustawy budżetowe na kolejne lata zostaną tak uchwalone, by w roku budżetowym 2016 zostały spełnione wymagania zawarte w art. 115 ust. 2 zdanie 2; bliższe postanowienia zawiera ustawa federalna.

(2) Krajom związkowym Berlin, Brema, Saara, Saksonia-Anhalt oraz Szlezwik-Holsztyn może zostać przyznana od dnia 1 stycznia 2020 pomoc finansowa w celu zachowania warunków określonych w art. 109 ustęp 3 jako skonsolidowana pomoc z budżetu państwa w wysokości w sumie 800 millionów Euro rocznie. Ze środków tych Brema otrzymuje 300 millionów Euro, Saara 260 millionów Euro oraz Berlin, Saksonia-Anhalt oraz Szlezwik-Holsztyn po 80 millionów Euro. Pomoc zostaje przyznana na podstawie porozumienia administracyjnego w myśl zasad określonych w ustawie federalnej, po udzieleniu zgody przez Bundesrat. Udzielenie pomocy może być przyznane pod warunkiem, że do końca roku 2020 zostanie całkowicie zredukowany deficyt finansowy. Bliższe postanowienia, w szczególności dotyczące rocznej redukcji deficytu, kontrola redukcji deficytu przez Radę Stabilności oraz konwekwencje jakie nastąpią w wypadku nieprzestrzegania obowiązku redukcji deficytu zostaną uregulowane na mocy ustawy federalnej wymagającej zgody Bundesratu oraz na mocy porozumienia administracyjnego. Nie jest dopuszczalne jednoczesne udzielenie pomocy finansowej w ramach wyżej wspomianych środków konsolidacyjnych oraz środków sanacyjnych powziętych z powodu ekstremalnego stanu zagrożenia budżetu.

(3) Obciążenie finansowe wynikające z udzielenia skonsolidawanej pomocy finansowej ponoszą w połowie Federacja i kraje związkowe, przy czym te ostatnie zgodnie z wysokością środków otrzymanych im z podatku VAT. Bliższe postanowienia zawiera ustawa federalna wymagająca zgody Bundesratu.

 

Art. 144

1) Niniejsza Ustawa Zasadnicza wymaga przyjęcia jej większością 2/3 przez przedstawicieli tych niemieckich krajów związkowych, w których ma obowiązywać.

2) O ile zastosowanie niniejszej Ustawy Zasadniczej napotyka na przeszkody w jednym z krajów związkowych wymienionych w art. 23 lub jego części, to ten kraj związkowy lub jego część ma prawo do wysłania swoich przedstawicieli do Bundestagu w myśl art. 38 oraz do wysłania swoich przedstawicieli do Bundesratu w myśl art. 50.

 

Art. 145

1) Rada Parlamentarna stwierdza na jawnym posiedzeniu przy współdziałaniu posłów Wielkiego Berlina powzięcie tej Ustawy Zasadniczej, sporządza ją i ogłasza.

2) Ustawa Zasadnicza wchodzi w życie z upływem dnia jej ogłoszenia.

3) Podlega ona opublikowaniu w Federalnym Dzienniku Urzędowym.

 

Art. 146

Poniższa Ustawa Zasadnicza, obowiązująca cały niemiecki naród po uzyskaniu jedności i wolności Niemiec, traci moc obowiązywania w dniu, w który wejdzie w życie inna konstytucja, uchwalona dobrowolnie przez naród niemiecki.

• Rejestracja
• Kontakt
• Informacje o stronie
• OWO
• Cennik
• Firma
• Referencje
• Partner
• Kinetiqa GmbH

© copyright 2004 - 2010: Dr. jur. Ewa Schwierskott-Matheson LL.M., de-iure-pl jest zarejestrowane jako Wspólnotowy Znak Towarowy ™.